III PO 1/12

Sygn. akt III PO 1/12 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 2 marca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) 
 
w sprawie z odwołania A. G.  
od uchwały Krajowej Rady Prokuratury Nr 610/2011 z dnia 1 grudnia 2011 r. w 
sprawie przeniesienia w stan spoczynku , 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2012 r., 
 
uchyla zaskarżoną uchwałę w zakresie dotyczącym określenia 
daty przeniesienia odwołującej się w stan spoczynku i w tej 
części przekazuje sprawę Krajowej Radzie Prokuratury do 
ponownego rozpoznania.  
 
 
UZASADNIENIE 
 
Krajowa Rada Prokuratury uchwałą z dnia 1 grudnia 2011 r. Nr 610/2011 
przeniosła A. G.  prokuratora Prokuratury Rejonowej w […] w stan spoczynku z 

 
 
2 
dniem 19 sierpnia 2011 r., wobec uznania jej przez lekarza orzecznika Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolną do pełnienia obowiązków 
prokuratora.  
W odwołaniu wniesionym od wyżej wymienionej uchwały odwołująca się A. 
G. zaskarżyła tę uchwałę w zakresie określenia daty przeniesienia w stan 
spoczynku i wniosła o jej zmianę poprzez określenie, że odwołująca się została 
przeniesiona w stan spoczynku z dniem upływu rocznego okresu niepełnienia 
obowiązków służbowych z powodu choroby, tj. z dniem 12 listopada 2011 r. 
Wywiodła równocześnie, że została od dnia 21 lipca 2005 r. powołana na 
stanowisko prokuratora  Prokuratury Rejonowej w […].  W związku z występującymi 
u niej problemami zdrowotnymi, Prokurator Okręgowy w dniu 16 czerwca 2011 r. 
zwrócił się na podstawie art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o 
prokuraturze w związku z art. 70 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych, do dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o 
przeprowadzenie badania i wydanie orzeczenia o trwałej niezdolności do pełnienia 
przez 
odwołującą 
się 
obowiązków 
prokuratora 
bądź 
o 
braku 
takich 
przeciwwskazań, informując jednocześnie, że odwołująca się przebywała na 
zwolnieniu „chorobowym” w okresach: od dnia 12 listopada 2010 r., do dnia 26 
listopada 2010 r. oraz od dnia 29 listopada 2010 r. do dnia „dzisiejszego”. Lekarz 
orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 sierpnia 2011 r. ustalił zaś, 
że odwołująca się jest trwale niezdolna do pracy na stanowisku prokuratora. Na tej 
podstawie, Prokurator Okręgowy wystąpił pismem z dnia 30 września 2011 r. do 
Krajowej Rady Prokuratury z wnioskiem o przeniesienie odwołującej się w stan 
spoczynku, czego efektem była zaskarżona uchwała z dnia 1 grudnia 2011 r. 
Wskazując na powyższe okoliczności, odwołująca się wywiodła, że uchwała 
Krajowej Rady Prokuratury miała charakter retroaktywny, kształtujący status 
odwołującej się z datą wsteczną. Z żadnego przepisu ustawy o prokuraturze czy też 
Prawa o ustroju sądów powszechnych nie wynika jednak, że datą przeniesienia 
prokuratora w stan spoczynku jest data wydania przez lekarza orzecznika ZUS 
orzeczenia o niezdolności do pracy. Wydanie uchwały z datą wsteczną było 
natomiast dla odwołującej się niekorzystne z uwagi na spowodowanie negatywnego 
skutku w postaci utraty stuprocentowego wynagrodzenia w okresie od dnia 19 

 
 
3 
sierpnia 2011 r. do dnia 11 listopada 2001 r. Ponadto została ona poinformowana 
przez Prokuratora Okręgowego, że na podstawie art. 62 ust. 1g przysługuje jej od 
dnia 1 listopada 2011 r. dodatek za wieloletnią pracę w wysokości 14% 
miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Przeniesienie w stan spoczynku z 
datą wsteczną spowoduje więc kolejną niekorzystną sytuację polegającą na 
obniżeniu przysługującego jej w stanie spoczynku uposażenia o 1% miesięcznego 
zasadniczego wynagrodzenia. Zdaniem odwołującej się wydaniu uznaniowej 
decyzji retroaktywnej sprzeciwiają się też zasady demokratycznego państwa 
prawnego.  Poza tym poinformowano ją, że wynagrodzenie za okres od dnia 19 
sierpnia 2011 r. do dnia 18 listopada 2011 r. (choć faktycznie było ono wypłacane 
tylko do dnia 11 listopada 2011 r.) w kwocie 17.540,18 zł stało się świadczeniem  
nienależnym, wobec czego wniesiono o zwrot tej kwoty. Powołując się na poglądy 
Sądu Najwyższego, odwołująca się podniosła również, że nie budzi wątpliwości, iż 
decyzja przenosząca prokuratora w stan spoczynku ma charakter konstytutywny, 
gdyż powoduje zmianę statusu prawnego prokuratora ze stanu czynnego w stan 
spoczynku. Wywiera ona podwójny skutek: po pierwsze pozbawia prokuratora 
możliwości wykonywania czynności zawodowych, do których upoważniają go 
przepisy o ustroju prokuratury, po drugie zaś kończy się stosunek pracy łączący 
prokuratora z jednostką organizacyjną prokuratury, w której pełni on służbę.  Z 
uwagi na ten drugi skutek, należy do owej decyzji stosować zasady dotyczące 
składania jednostronnych oświadczeń woli, co oznacza, że skuteczność złożenia 
tego oświadczenia należy rozpatrywać z uwzględnieniem art. 61 § 1 k.c., co 
prowadzi do wniosku, iż przeniesienie prokuratora w stan spoczynku powinno 
nastąpić z chwilą, gdy zainteresowany uzyskał rzeczywistą możliwość zapoznania 
się z treścią decyzji. Taka decyzja powinna więc zasadniczo wywierać skutek na 
przyszłość, bowiem dopiero z chwilą wydania i doręczenia jej odpisu 
zainteresowanemu prokuratorowi (a nie z momentem wydania orzeczenia 
lekarskiego) powstaje skutek prawny w postaci przejścia prokuratora w stan 
spoczynku. 
Wprawdzie 
nie 
można 
wykluczyć, 
że 
niektóre 
decyzje 
prawnokształtujące w odniesieniu do prokuratorskich stosunków służbowych mogą 
mieć skutek wsteczny, ale pogląd ten należy odnieść do sytuacji wynikających z 
prawa materialnego, a w szczególności do sytuacji, w których zastosowanie takiego 

 
 
4 
skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego. Nie można więc wyłączyć 
możliwości przeniesienia prokuratora w stan spoczynku (podobnie jak sędziego) z 
datą wsteczną w razie, gdy upłynął już roczny okres niepełnienia przez niego 
obowiązków służbowych z powodu choroby lub okres przebywania na płatnym 
urlopie dla poratowania zdrowia. W takiej sytuacji wsteczne przeniesienie 
prokuratora w stan spoczynku jest wynikiem zachowania ciągłości trwania stosunku 
służbowego, co umożliwia prokuratorowi zachowanie też ciągłości świadczeń 
wynikających ze stosunku służbowego.  
  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 
1985 r. o prokuraturze (j.t. Dz.U. z 2011 r., Nr 270, poz. 1599), wprowadzonym 
ustawą z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy o prokuraturze oraz 
niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 178, poz. 1375), do prokuratorów stosuje się 
odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2 - 5, przepisy art. 69 -71, art. 73 i 74, art. 76, 
art. 85 § 4, art. 99 -102 i art. 104 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju 
sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.). Jeżeli zaś przepisy ustawy 
o prokuraturze nie stanowią inaczej, przewidziane w ustawie - Prawo o ustroju 
sądów powszechnych uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra 
Sprawiedliwości przysługują w stosunku do prokuratorów odpowiednio Krajowej 
Radzie Prokuratury i Prokuratorowi Generalnemu, a uprawnienia kolegiów i 
prezesów właściwych sądów - właściwym prokuratorom przełożonym. Z kolei, 
stosownie do art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku 
z cytowanym wyżej art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze, prokuratora przenosi się 
w stan spoczynku na jego wniosek albo na wniosek właściwego prokuratora 
przełożonego, jeżeli z powodu choroby lub utraty sił prokurator został uznany przez 
lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolnego do 
pełnienia obowiązków prokuratora. Na podstawie art. 73 § 1 i 2 ustawy – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych w związku z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w 
sprawach przeniesienia prokuratora w stan spoczynku, o których mowa w art. 70 i 

 
 
5 
71, podejmuje decyzję Krajowa Rada Prokuratury, a od decyzji wydanej w tych 
sprawach przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego. 
Przedstawione wyżej regulacje wskazują, iż podstawę przeniesienia 
prokuratora w stan spoczynku z powodu choroby lub utraty sił stanowi orzeczenie 
lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a samo przeniesienie 
następuje wskutek wydania decyzji w tym przedmiocie przez Krajową Radę 
Prokuratury. Żaden z cytowanych przepisów nie określa przy tym daty 
przeniesienia prokuratora w stan spoczynku w związku z uznaniem go przez 
lekarza orzecznika ZUS za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków 
prokuratora. Nie może też budzić jakichkolwiek wątpliwości fakt, że decyzja 
(podejmowana w formie uchwały) Krajowej Rady Prokuratorów o przeniesieniu 
prokuratora w stan spoczynku ma charakter konstytutywny (prawotwórczy), 
ponieważ wskutek jej podjęcia dochodzi do istotnej zmiany statusu prawnego 
prokuratora. Następstwem podjęcia takiej decyzji jest z jednej strony pozbawienie 
prokuratora możliwości wykonywania czynności prokuratorskich określonych w 
ustawie o prokuraturze, z drugiej zaś następuje zakończenie (ustanie) stosunku 
pracy łączącego prokuratora z zatrudniającą go jednostką organizacyjną 
prokuratury, w której pełni on służbę. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym 
niniejszą sprawę podziela zatem dotychczasowe poglądy judykatury, zgodnie z 
którymi, zwłaszcza z uwagi na drugi ze wskazanych skutków decyzji przenoszącej 
prokuratora w stan spoczynku, należy do tej decyzji stosować odpowiednio zasady 
dotyczące składania jednostronnych oświadczeń woli. Oznacza to zaś, że 
skuteczność złożenia oświadczenia woli należy rozpatrywać z uwzględnieniem art. 
61 § 1 k.c., co prowadzi do wniosku, iż przeniesienie prokuratora w stan spoczynku 
powinno nastąpić z chwilą, gdy zainteresowany uzyskał rzeczywistą możliwość 
zapoznania się z treścią decyzji (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 
2006 r., III PO 2/06, OSNP 2007, nr 11-12, poz. 178, z dnia 10 stycznia 2007 r., III 
KRS 6/06, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 52 oraz z dnia 19 lutego 2009 r., III PO 7/08, 
OSNP 2010, nr 17-18, poz. 222). Dlatego też decyzja przenosząca prokuratora w 
stan spoczynku powinna zasadniczo wywierać skutek na przyszłość, gdyż dopiero 
z chwilą jej wydania i doręczenia odpisu owej decyzji zainteresowanemu 
prokuratorowi powstaje skutek prawny w postaci przejścia (wskutek przeniesienia) 

 
 
6 
prokuratora w stan spoczynku. Za taką wykładnią omawianych przepisów 
przemawia dodatkowo zestawienie ich treści (w ramach wykładni systemowej i 
funkcjonalnej) z treścią art. 45 ust. 1 – 3  ustawy o prokuraturze regulujących 
powstanie stosunku służbowego prokuratora. Jeśli bowiem zgodnie z tymi 
przepisami stosunek służbowy prokuratora nawiązuje się z chwilą doręczenia mu 
zawiadomienia o powołaniu, przy czym prokurator powinien zgłosić się w celu 
objęcia stanowiska w ciągu czternastu dni od otrzymania zawiadomienia o 
powołaniu, jeżeli nie oznaczono innego terminu, a w razie nieusprawiedliwionego 
nieobjęcia stanowiska w terminie określonym w ust. 2, powołanie traci moc, to 
należy uznać, że analogiczne reguły winny być stosowane również do czynności 
wywierających skutek w postaci ustania stosunku służbowego, a więc i do decyzji o 
przeniesieniu prokuratora w stan spoczynku. Inaczej rzecz ujmując, jeśli stosunek 
służbowy prokuratora powstaje dopiero po doręczeniu mu zawiadomienia o 
powołaniu i zgłoszeniu się we właściwej jednostce organizacyjnej prokuratury w 
celu objęcia stanowiska, to skutek odwrotny polegający na pozbawieniu prokuratora 
możliwości wykonywania obowiązków prokuratorskich oraz ustaniu stosunku pracy 
łączącego go z jednostką organizacyjną prokuratury również nie może nastąpić 
wcześniej niż od chwili doręczenia mu powodującej te skutki decyzji o przeniesieniu 
w stan spoczynku. Nie można wprawdzie wykluczyć, iż niektóre decyzje 
kształtujące prawo w odniesieniu do prokuratorskiego stosunku służbowego będą 
mogły mieć skutek wsteczny, jednakże taki pogląd – na zasadzie wyjątku – należy 
odnieść do sytuacji, w których tego rodzaju skutek nastąpi z korzyścią dla samego 
zainteresowanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2007 r., III KRS 
7/06, OSNP 2008, nr 5-6, poz. 86). Jak trafnie podnosi odwołująca się, taka 
sytuacja może natomiast skutkować przeniesieniem prokuratora (analogicznie jak 
sędziego) w stan spoczynku z datą wsteczną, gdy upłynął już roczny okres 
niepełnienia przez niego obowiązków służbowych z powodu choroby lub okres 
przebywania na płatnym urlopie dla poratowania zdrowia. Wsteczne przeniesienie 
prokuratora w stan spoczynku będzie wówczas wynikiem zachowania ciągłości 
trwania stosunku służbowego, co umożliwi prokuratorowi zachowanie świadczeń 
wynikających ze stosunku służbowego (wynagrodzenia za pracę i bezpośrednio 
następującego po nim uposażenia w stanie spoczynku). Taką sytuację należy zaś 

 
 
7 
ocenić jako korzystną dla prokuratora przenoszonego w stan spoczynku, gdyż nie 
dojdzie wówczas do choćby czasowego pozbawienia go środków utrzymania. 
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd 
Najwyższy stwierdza, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Prokuratorów z dnia 1 
grudnia 2011 r. w części określającej datę przeniesienia odwołującej się w stan 
spoczynku jest nieprawidłowa, ponieważ określona w niej data przejścia 
odwołującej się w stan spoczynku (od dnia 19 sierpnia 2011 r.) ma charakter 
wsteczny w stosunku do daty podjęcia uchwały. Z przyczyn wcześniej 
przytoczonych uchwała ta nie spełnia więc wcześniej określonych kryteriów 
właściwych dla decyzji mających charakter kształtujących prawo.   
Niezależnie od podniesionych wyżej motywów, Sąd Najwyższy zauważa, iż 
zaskarżona przez odwołującą się uchwała Krajowej Rady Prokuratorów narusza   
także art. 51 ust. 1 ustawy o prokuraturze, nie uwzględnia bowiem faktu, że zgodnie 
z treścią tego przepisu w okresie nieobecności w pracy z powodu choroby, 
prokurator otrzymuje wynagrodzenie, nie dłużej jednak niż przez okres roku. 
Odwołująca się, zarówno w dniu 19 sierpnia 2011 r., jak i po tej dacie, aż do dnia 
11 listopada 2011 r., kiedy to zakończył się roczny okres, o którym mowa we 
wspomnianym art. 51 ust. 1, korzystała natomiast ze zwolnienia lekarskiego z 
powodu choroby i pobierała z tego tytułu wynagrodzenie za pracę. Przeniesienie jej 
w stan spoczynku od dnia 19 sierpnia 2011 r. musiałoby więc doprowadzić do tego, 
że od tego dnia nienależnie pobierała wynagrodzenie. Jak wynika z akt sprawy oraz 
z treści odwołania, tak zresztą uznał, uwzględniając treść zaskarżonej uchwały,  
przełożony odwołującej się Prokurator Okręgowy. Tymczasem wypłacone 
odwołującej się w okresie od dnia 19 sierpnia 2011 r. do dnia 11 listopada 2011 r. 
wynagrodzenie za pracę było przecież wypłacane na podstawie obowiązującego 
przepisu ustawy o prokuraturze i zgodnie z tym przepisem, skoro w okresie jego 
pobierania odwołująca się była jeszcze „czynnym” prokuratorem. Nie może być 
więc wstecznie uznane za świadczenie nienależne. Wypada dodać w tym miejscu, 
iż wprawdzie prokurator, analogicznie jak sędzia, nie podlega ubezpieczeniom 
społecznym, co powoduje, że nie może korzystać z uprawnień do świadczeń z tego 
tytułu, jednakże nie budzi także wątpliwości okoliczność, że posiadane przez niego 
uprawnienie do wynagrodzenia w okresie niezdolności do pracy zastępuje prawo 

 
 
8 
do zasiłku chorobowego wynikające z powszechnego systemu ubezpieczeń 
społecznych, a uprawnienie do uposażenia w stanie spoczynku pobierane w 
związku z trwałą niezdolnością do pełnienia obowiązków prokuratora zastępuje 
prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wobec tego za uprawnione można 
uznać stanowisko, że prawo do uposażenia w stanie spoczynku (a więc i samo 
przeniesienie w stan spoczynku, z którym uposażenie to jest nierozerwalnie 
związane), analogicznie jak prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie może 
powstać wcześniej niż z chwilą zakończenia pobierania wynagrodzenia na 
podstawie art. 51 ust. 1 ustawy o prokuraturze. 
Kierując się przedstawionymi argumentami, Sąd Najwyższy uznał zatem, że 
rozpatrywane w niniejszej sprawie odwołanie było uzasadnione, co powodowało, że 
uchwała Krajowej Rady Prokuratorów w części zaskarżonej tym odwołaniem 
podlegała uchyleniu. Dlatego też, opierając się na treści art. 39815 § 1 k.p.c. w 
związku z art. 73 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych, art. 44 ust. 4 ustawy z 
dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze 
zm.) i art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji 
wyroku.