III PK 83/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, uznając, że pracownik odwołany w celu odmłodzenia kadry ma prawo do odprawy i odszkodowania, nawet jeśli mógł przejść na emeryturę.
Powódka H. G. domagała się odszkodowania i odprawy pieniężnej od Agencji Nieruchomości Rolnych po odwołaniu ze stanowiska. Spór dotyczył interpretacji przepisów ustawy o grupowych zwolnieniach oraz regulaminu wynagradzania, w szczególności przesłanek do przyznania świadczeń. Sąd Najwyższy, uchylając wyrok sądu okręgowego, uznał, że zamiar pracodawcy odmłodzenia kadry, w tym zwolnienia pracownika mającego możliwość przejścia na emeryturę, stanowi przyczynę leżącą wyłącznie po stronie pracodawcy, uzasadniającą przyznanie świadczeń.
Powódka H. G. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w L., który zmienił wyrok sądu pierwszej instancji, oddalając jej powództwo o odszkodowanie i odprawę pieniężną. Powódka domagała się świadczeń w związku z odwołaniem ze stanowiska zastępcy dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Odprawy dochodziła na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a odszkodowania na podstawie regulaminu wynagradzania. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy przyczyny rozwiązania stosunku pracy leżały wyłącznie po stronie pracodawcy. Sąd Najwyższy zważył, że art. 10 ust. 1 ustawy o grupowych zwolnieniach przyznaje odprawę, gdy rozwiązanie umowy nastąpiło z przyczyn niedotyczących pracownika, a regulamin wynagradzania przewiduje odszkodowanie w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. Sąd uznał, że zamiar pracodawcy odmłodzenia kadry, w tym zwolnienia pracownika, który uzyskał prawo do emerytury, jest przyczyną leżącą wyłącznie po stronie pracodawcy. W związku z tym, na podstawie art. 39815 k.p.c., Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma prawo do odprawy i odszkodowania, ponieważ taka przyczyna leży wyłącznie po stronie pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 10 ust. 1 ustawy o grupowych zwolnieniach oraz § 15 ust. 2 i 3 regulaminu wynagradzania. Stwierdził, że zamiar pracodawcy odmłodzenia kadry jest przyczyną leżącą wyłącznie po jego stronie, co uzasadnia przyznanie świadczeń pracownikowi, nawet jeśli mógł on przejść na emeryturę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| Agencja Nieruchomości Rolnych w W. | instytucja | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
ustawa o grupowych zwolnieniach art. 10 § 1
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
W razie rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników z przyczyn niedotyczących pracownika, jeżeli przyczyny te były wyłącznym powodem rozwiązania stosunku pracy, pracownik ma prawo do odprawy z art. 8.
ustawa o grupowych zwolnieniach art. 8
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
Regulamin wynagradzania Agencji Nieruchomości Rolnych art. 15 § 2
Pracownikom zatrudnionym na stanowiskach innych, niż wymienione w ust. 1, w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, w szczególności wskutek zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie zatrudnienia i likwidację stanowisk pracy, przysługuje świadczenie odszkodowawcze w wysokości trzykrotności zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego.
Pomocnicze
Regulamin wynagradzania Agencji Nieruchomości Rolnych art. 15 § 3
Świadczenia określone w ust. 1 i 2 przysługują niezależnie od świadczeń z tytułu rozwiązania stosunku pracy, przewidzianych w odrębnych przepisach.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zamiar pracodawcy odmłodzenia kadry jest przyczyną leżącą wyłącznie po stronie pracodawcy. Pracownik, który uzyskał prawo do emerytury, ale został zwolniony z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, ma prawo do odprawy i odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
przez wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy należy rozumieć sytuacje, w których bez jego zaistnienia nie zostałaby podjęta indywidualna decyzja o zwolnieniu pracownika.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Herbert Szurgacz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przyczyny niedotyczące pracownika' oraz 'przyczyny dotyczące pracodawcy' w kontekście zwolnień mających na celu odmłodzenie kadry, a także prawo do odprawy i odszkodowania w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników i stosuje regulamin wynagradzania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwolnień pracowniczych i prawa do świadczeń, z ciekawą interpretacją 'przyczyn leżących po stronie pracodawcy'.
“Czy pracodawca może zwolnić pracownika, by odmłodzić kadrę i uniknąć wypłaty odprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III PK 83/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn SSN Herbert Szurgacz w sprawie z powództwa H. G. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w W. o odszkodowanie i odprawę pieniężną, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 grudnia 2006 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 18 lipca 2006 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania. U z a s a d n i e n i e 2 Powódka H. G. w sprawie przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w W. o odszkodowanie i odprawę pieniężną wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 18 lipca 2006 r. Zaskarżonym wyrokiem zmieniono wyrok Sądu pierwszej instancji (zasądzający oba świadczenia) w ten sposób, że oddalono powództwo. Swe żądania powódka wywodzi z faktu odwołania jej ze stanowiska zastępcy dyrektora Oddziału Terenowego strony pozwanej w L. Odprawy domagała się na podstawie art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm., dalej: ustawa o grupowych zwolnieniach). Zdaniem powódki prawo do odszkodowania wynika z § 15 ust. 2 i3 obowiązującego u pozwanej regulaminu wynagradzania. Istotą sporu jest interpretacja dwóch określeń będących przesłankami prawa do dochodzonych świadczeń. Ustawa o grupowych zwolnieniach w art. 10 ust. 1 przyznaje prawo do odprawy, gdy rozwiązanie umowy z pracownikiem nastąpiło wyłącznie z przyczyn jego niedotyczących, natomiast regulamin wynagradzania przewiduje odszkodowanie w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o grupowych zwolnieniach oraz § 15 ust. 2 regulaminu wynagradzania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o grupowych zwolnieniach wynika wprost, że w razie rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników (co niespornie zachodzi w rozpoznawanej sprawie) z przyczyn niedotyczących pracownika, to jeżeli przyczyny te były wyłącznym powodem rozwiązania stosunku pracy, ma on prawo do odprawy z art. 8 tej ustawy. Natomiast odnoszące się do powódki przepisy § 15 ust. 2 i 3 regulaminu wynagradzania stanowią: „2. Pracownikom Agencji, zatrudnionym na stanowiskach innych, niż wymienione w ust. 1, w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, w 3 szczególności wskutek zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie zatrudnienia i likwidację stanowisk pracy, przysługuje świadczenie odszkodowawcze w wysokości trzykrotności zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego. 3. Świadczenia określone w ust. 1 i 2 przysługują niezależnie od świadczeń z tytułu rozwiązani stosunku pracy, przewidzianych w odrębnych przepisach”. 2. Przyczyną odwołania powódki był zamiar strony pozwanej odmłodzenia kadry przez zwalnianie pracowników mających możliwość przejścia na emeryturę, do której prawo powódki ustalił ZUS dnia 9 listopada 2004 r. 3. Przyczyna ta leży wyłącznie po stronie pracodawcy. Sąd Najwyższy podziela w tym zakresie pogląd tegoż Sądu wyrażony w wyroku z dnia 10 października 1990 r., I PR 319/90 (OSNCP 1992 nr 11, poz. 204), w którym stwierdzono, że przez wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy należy rozumieć sytuacje, w których bez jego zaistnienia nie zostałaby podjęta indywidualna decyzja o zwolnieniu pracownika. W rozpoznawanej sprawie dotyczy to decyzji pracodawcy o odmłodzeniu kadry pracowników. Z tego względu na podstawie art. 39815 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.