III PK 75/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lipca 2013 r. rozpatrzył skargę kasacyjną pozwanej spółki P.-M. SA w W. od wyroku Sądu Okręgowego w S., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. ustalający, że umowa o pracę zawarta między stronami w dniu 1 października 2009 r. jest umową na czas nieokreślony. Powód był zatrudniony na podstawie dwóch kolejnych umów na czas określony, a pozwana odmówiła zawarcia kolejnej umowy. Sąd Okręgowy uznał, że naruszono art. 13 ust. 1 ustawy antykryzysowej, który ogranicza łączny okres zatrudnienia na czas określony do 24 miesięcy. Ustawa ta weszła w życie 22 sierpnia 2009 r. i stosuje się ją do umów trwających w tym dniu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną. Główny zarzut dotyczył błędnej interpretacji art. 13 ust. 1 ustawy antykryzysowej i zarzutu retroaktywności. Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmował, że ustawa antykryzysowa wywołuje skutki od dnia wejścia w życie, a okres 24 miesięcy liczy się od tego momentu, a nie wlicza się okresu sprzed wejścia w życie ustawy. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który podzielił stanowisko SN co do sposobu wejścia w życie ustawy. Sąd Najwyższy rozważył również kwestię sankcji za przekroczenie 24-miesięcznego limitu. Stwierdził, że skoro ustawa antykryzysowa ani Kodeks pracy nie przewidują sankcji, należy stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Zastosowano art. 94 i art. 116 § 2 k.c., zgodnie z którymi termin końcowy umowy o pracę, ustalony sprzecznie z prawem (przekraczający 24 miesiące), uważa się za niezastrzeżony. W efekcie umowa taka obowiązuje przez czas nieokreślony. Sąd odrzucił inną interpretację przedstawioną w wyroku II PK 149/12, która zakładała rozwiązanie umowy z upływem 24 miesięcy i dopiero wtedy nawiązanie stosunku pracy na czas nieokreślony, uznając ją za mniej skuteczną w ochronie pracownika i naruszającą obowiązek implementacji dyrektywy UE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy antykryzysowej dotyczących limitu 24 miesięcy dla umów na czas określony oraz stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w celu ochrony pracowników przed nadużywaniem umów terminowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania ustawy antykryzysowej (2009-2011) i jej specyficznych przepisów. Po utracie mocy obowiązującej ustawy, kwestię tę reguluje art. 251 k.p.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przekroczenie 24-miesięcznego okresu zatrudnienia na podstawie kolejnych umów na czas określony, trwających w okresie obowiązywania ustawy antykryzysowej, skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przekroczenie 24-miesięcznego okresu zatrudnienia na podstawie kolejnych umów na czas określony, trwających w okresie obowiązywania ustawy antykryzysowej, skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy antykryzysowej, łączny okres zatrudnienia na czas określony nie może przekraczać 24 miesięcy. Pomimo braku bezpośredniej sankcji w ustawie, sąd, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (art. 94 i 116 § 2 k.c.), uznał, że termin końcowy umowy sprzeczny z prawem (przekraczający 24 miesiące) jest niezastrzeżony, co prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony. Interpretacja ta jest zgodna z dyrektywą UE.
Czy stosowanie przepisów ustawy antykryzysowej do umów zawartych przed jej wejściem w życie, w części obejmującej okres po jej wejściu w życie, narusza zasadę nieretroaktywności prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stosowanie przepisów ustawy antykryzysowej do umów trwających w dniu jej wejścia w życie, w części obejmującej okres po tym dniu, nie narusza zasady nieretroaktywności prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmował, że ustawa antykryzysowa wywołuje skutki prawne od dnia wejścia w życie (22 sierpnia 2009 r.), a okres 24 miesięcy liczy się od tego momentu. Okres zatrudnienia sprzed wejścia w życie ustawy nie wlicza się do tego limitu. Stanowisko to zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| P. – M. SA w W. Zakład w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
ustawa antykryzysowa art. 13 § 1
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów o pracę na czas określony między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 24 miesięcy. Okres ten liczy się od dnia wejścia w życie ustawy (22 sierpnia 2009 r.), nie wliczając okresu sprzed tej daty.
k.c. art. 94
Kodeks cywilny
Warunek niemożliwy, przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego uważa się za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący. Zastosowano do terminu końcowego umowy o pracę.
k.c. art. 116 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym. Zastosowano do terminu końcowego umowy o pracę.
Pomocnicze
ustawa antykryzysowa art. 35 § 1
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Przepisy ustawy stosuje się do umów zawartych na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy.
ustawa antykryzysowa art. 35 § 2
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Przepisy ustawy stosuje się do umów zawartych na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy.
k.p. art. 25 § 1
Kodeks pracy
Zawarcie trzeciej kolejnej umowy na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony (przepis nie miał bezpośredniego zastosowania w sprawie, ale był punktem odniesienia).
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przez prawo pracy, do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Sankcja częściowej nieważności czynności prawnej (rozważana, ale ostatecznie zastosowano inne przepisy).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie 24-miesięcznego limitu zatrudnienia na czas określony skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu cywilnego. • Ustawa antykryzysowa stosuje się do umów trwających w dniu jej wejścia w życie, a okres 24 miesięcy liczy się od tej daty. • Interpretacja zgodna z dyrektywą UE dotyczącą umów na czas określony.
Odrzucone argumenty
Brak sankcji w ustawie antykryzysowej za przekroczenie 24-miesięcznego limitu zatrudnienia na czas określony. • Naruszenie zasady nieretroaktywności prawa przez stosowanie ustawy antykryzysowej do umów zawartych przed jej wejściem w życie. • Umowa na czas określony, która przekracza 24 miesiące, rozwiązuje się z upływem tego okresu, a nie przekształca w umowę na czas nieokreślony.
Godne uwagi sformułowania
okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony [...] nie może przekraczać 24 miesięcy • umowa o pracę zawarta przed dniem 22 sierpnia 2009 r. rozwiązuje się w przewidzianym w niej terminie, choćby trwała ponad 24 miesiące po dniu 21 sierpnia 2009 r. • określenie terminu końcowego obowiązywania umowy o pracę ustalonego sprzecznie z art. 13 ustawy antykryzysowej uważa się za niezastrzeżone. • Taka umowa o pracę obowiązuje więc przez czas nieokreślony.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gersdorf
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy antykryzysowej dotyczących limitu 24 miesięcy dla umów na czas określony oraz stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w celu ochrony pracowników przed nadużywaniem umów terminowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania ustawy antykryzysowej (2009-2011) i jej specyficznych przepisów. Po utracie mocy obowiązującej ustawy, kwestię tę reguluje art. 251 k.p.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów na czas określony i ich potencjalnego przekształcania w umowy na czas nieokreślony, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Wyjaśnia złożone kwestie interpretacyjne i stosowanie przepisów prawa.
“Umowa na czas określony dłuższa niż 2 lata? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy staje się umową na czas nieokreślony!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.