III PK 52/08

Wyrok z dnia 14 stycznia 2009 r. III PK 52/08 Ukończenie nauki przez ucznia, dla którego w arkuszu organizacyjnym szkoły przewidziane były godziny na naukę z uczniem objętym indywidualnym nauczaniem, jest równoznaczne ze zmianą organizacyjną powodującą zmniej- szenie liczby oddziałów w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 sty- cznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy z powództwa Anny P. przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w K. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, na skutek skargi kasa- cyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Radomiu z dnia 18 czerwca 2008 r. [...] o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Radomiu oddalił apelację powódki Anny P. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Grójcu z dnia 18 lutego 2008 r. [...], którym oddalono jej powództwo przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w K. o uznanie wypowiedze- nia umowy o pracę za bezsskuteczne. Rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu, że powódka, legitymująca się 30-letnim stażem w zawodzie, posiadająca uprawnienie do nauczania matematyki oraz historii, do chwili przejścia w stan nieczynny była zatrudniona w Szkole Podstawowej [...] w K. w wymiarze pełnego etatu. Na etat ten składało się: 12 godzin matematyki oraz 1 godzina kółka matematycznego, 2 godziny nauczania indywidualnego oraz 3 godziny 2 zajęć w świetlicy, co łącznie stanowiło 18 godzin. W okresie od 1 sierpnia 2006 r. do 31 lipca 2007 r. Anna P. przebywała na urlopie dla poratowania zdrowia. W roku szkolnym 2007/2008 szkołę ukończyła uczennica z nauczaniem indywidualnym (2 godziny tygodniowo), a nadto powódka nie posiadał uprawnień do prowadzenia zajęć w świetlicy. Z tego powodu w marcu 2007 r. dyrektor Szkoły zaproponował powódce zatrudnienie w następnym roku szkolnym w niepełnym wymiarze godzin pracy (13/18), na co powódka nie wyraziła zgody. Wobec tego władze Szkoły wystąpiły do Wójta Gminy S.B. z zapytaniem o możliwość uzupełnienia etatu lub dofinansowania 5 godzin brakujących powódce do pensum. Wójt Gminy nie wyraził jednak zgody na dofinansowanie oraz stwierdził, że nie ma możliwości uzupełnienia etatu powódki w innej szkole podległej Gminie. W dniu 17 maja 2007 r. wypowiedziano powódce umowę o pracę i pouczono ją o możliwości przejścia w stan nieczynny. W dniu 25 maja 2007 r. powódka wniosła powództwo o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, a w dniu 17 czerwca 2007 r. złożyła do pracodawcy wniosek o przeniesienie jej w stan nieczynny. Zgodnie z wnioskiem została przeniesiona w stan nieczynny, którego okres upływał z końcem lutego 2008 r. Sąd Okręgowy wywiódł, iż zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy w stosunku do powódki art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nau- czyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) było uzasadnione. W ocenie Sądu skoro powódka nie wyraziła zgody na ograniczenie zatrudnienia, to w myśl art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela uprawniało to dyrektora szkoły do zastosowania art. 20 ust. 1 tej Karty. Sąd podkreślił, że z projektu organizacyjnego Szkoły na rok szkolny 2007/2008 wynika, iż w roku tym było 12 godzin matematyki i 1 godzina kółka matematycznego. Godzin historii, do której nauczania powódka miała także uprawnienia było 4. Te godziny powierzono jednak innemu nauczycielowi J.D. zgod- nie z jej uprawnieniami. J.D. miała w związku z tym łącznie 18 godzin w wymiarze obowiązkowym i jedną godzinę ponadwymiarową z tytułu godzin pracy w świetlicy. Powierzenie godzin historii powódce spowodowałoby zatrudnienie powódki i J.D. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podobnie dwie osoby nie miałyby pensum, gdyby dyrektor Szkoły oddała nauczanie języka polskiego w jednej klasie J.D. i lekcje histo- rii powierzyła powódce. Pensum dyrektora wynosi 8 godzin. Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, podział godzin dokonany w projekcie organizacyjnym Szkoły na rok 2007/2008 należy uznać za prawidłowy. Nadto Sąd Okręgowy zważył, że z art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela nie wynika, aby Szkoła miała ponosić ujemne konse- 3 kwencje braku zgody organu prowadzącego na dopełnienie etatu nauczyciela w innej szkole na jego terenie, ani też by miała obowiązek poszukiwania godzin na dopełnie- nie etatu w innych placówkach. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, przeniesie- nie powódki w stan nieczynny należy uznać za uzasadnione. W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie: art. 20 ust. 1 Karty Nau- czyciela, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że zmniejszenie liczby godzin wskutek ukończenia nauki przez ucznia z nauczaniem indywidualnym stanowi zmianę organizacyjną uniemożliwiającą dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć w szkole i stanowi przesłankę do rozwiązania stosunku pracy lub przeniesienia w stan nieczynny; art. 22 ust. 2 tej Karty, poprzez niewłaściwą wy- kładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest ograniczenie pełnego wymiaru zajęć nauczycielowi mianowanemu, mimo że istnieją zarówno warunki do zatrudnia- nia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć, jak i warunki uzupełnienia tygo- dniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych w innej szkole prowadzonej przez ten sam organ oraz naruszenie art. 385 k.p.c. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez bezpodstawne oddalenie apelacji powódki jako bezzasadnej. Wskazując na powyższe powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przywrócenie powódki do pracy na poprzednich warunkach, gdyż doszło do wygaśnięcia stosunku pracy wobec upływu sześciomiesięcznego okresu stanu nieczynnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna, a tym samym chybiony jest zarzut naru- szenia przez Sąd Okręgowy art. 385 k.p.c. Rację ma skarżąca, iż przeniesienie nau- czyciela w stan nieczynny w toku procesu wszczętego odwołaniem od wypowiedze- nia złożonego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) powoduje, że przedmiotem rozpoznania staje się roszczenie o przywrócenie na poprzednie warun- ki pracy i płacy związane z przeniesieniem w stan nieczynny (art. 4771 § 1 k.p.c.) - por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., III PK 54/04 (OSNP 2005 nr 13, poz. 192). Wbrew jednak twierdzeniom skarżącej Sądy orzekały właśnie w zakre- 4 sie powyższego roszczenia, i to żądanie, wbrew jej twierdzeniom, stanowiło podsta- wę zaskarżonego wyroku. Niezasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Po pierwsze, skarga niesłusznie wywodzi, iż zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie mogą polegać na zmniejszeniu liczby godzin w arkuszu orga- nizacyjnym szkoły z uwagi na ukończenie nauczania przez ucznia, dla którego było przewidziane nauczanie indywidualne. Na potrzebę wyodrębnienia organizacyjnego indywidualnego nauczania ucznia wskazują przepisy wydanego na podstawie art. 71b ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego naucza- nia dzieci i młodzieży (Dz.U. Nr 175, poz. 1086). Zgodnie § 2 tego aktu dyrektor szkoły organizuje to nauczanie w sposób zapewniający wykonanie określonych w orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania zaleceń dotyczących warunków realizacji potrzeb edukacyjnych dziecka oraz form pomocy psychologiczno-pedago- gicznej. Zajęcia indywidualnego nauczania są prowadzone z uczniem przez jednego lub kilku nauczycieli szkoły, którym dyrektor powierzy prowadzenie tych zajęć, z tym, że prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania z uczniami klas I-III szkoły podsta- wowej powierza się jednemu nauczycielowi (§ 3 ust. 2 tego rozporządzenia). W za- leżności od potrzeb zajęcia te prowadzi się w miejscu pobytu ucznia, w domu rodzin- nym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym lub placówce opiekuńczo-wycho- wawczej. Mogą być one organizowane odpowiednio z oddziałem w szkole albo indy- widualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole, w zakresie określonym w orzeczeniu w odniesieniu do dziecka, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (§ 3 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia). Rozporządzenie określa także tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczenia (§ 8 tego rozporządzenia). Z cało- kształtu przytoczonych unormowań wynika zatem, iż objęcie ucznia indywidualnym nauczaniem w większości przypadków wyszczególnionych w powoływanym rozpo- rządzeniu de facto oznacza konieczność zorganizowania przez dyrektora szkoły swoistego indywidualnego oddziału do prowadzenia zajęć z uczniem, co jest uwi- docznione w arkuszu organizacyjnym szkoły. W takich sytuacjach zatem, gdy uczeń objęty indywidualnym nauczaniem kończy naukę w szkole, należy przyjąć, że równo- 5 znaczne jest to ze zmianą organizacyjną powodującą zmniejszenie liczby oddziałów w szkole w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Po drugie, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 22 ust. 2 Karty Nau- czyciela. Okoliczność, iż w pozwanej Szkole nie ma możliwości zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć należy bowiem do sfery ustaleń faktycznych, którymi Sąd Najwyższy jest w postępowaniu kasacyjnym związany (art. 39813 § 2 k.p.c.). Ozna- cza to konieczność przyjęcia, iż dyrektor Szkoły wobec braku wyrażenia przez po- wódkę zgody na ograniczenie zatrudnienia, mógł na podstawie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela zastosować art. 20 ust. 1 tej Karty. Należy również podnieść, iż o naruszeniu prawa nie może także świadczyć, podnoszona przez powódkę okoliczność, iż istniały warunki do uzupełnienia tygo- dniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych w innej szkole prowadzonej przez ten sam organ. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 8 grudnia 2005 r., I PK 94/05 (OSNP 2006 nr 21-22, poz. 320), że do trybu rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie należy ani zasięgnięcie przez dyrektora szkoły informacji co do możliwości uzupełniającego zatrudnienia nauczy- ciela mianowanego, ani złożenie mu propozycji ograniczenia zatrudnienia (art. 22 ust. 1 tej ustawy). A zatem, skoro szkoła nie ma obowiązku poszukiwania godzin w innych placówkach na dopełnienie etatu nauczyciela, to bez znaczenia dla rozstrzy- gnięcia niniejszej sprawy ma podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, iż ist- niały warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć powódki w innej szkole prowadzonej przez tę samą Gminę. Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================