III PK 28/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownika Domu Dziecka (M. W.) o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd Rejonowy zasądził na jego rzecz kwotę ponad 34 tys. zł, uznając, że w okresie od stycznia 2012 r. do grudnia 2013 r. wykonywał pracę w wymiarze przekraczającym 26 godzin tygodniowo, co uprawniało go do dodatkowego wynagrodzenia na podstawie przepisów Karty Nauczyciela. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd odwoławczy stwierdził, że powód pracował 40 godzin tygodniowo i nie wykonywał pracy w godzinach ponadwymiarowych, powołując się na zmiany legislacyjne wprowadzone ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej od 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z tymi zmianami, uchylono przepis przewidujący 26-godzinne pensum dla wychowawców placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego, a ich czas pracy został uregulowany w 40-godzinnym tygodniu pracy. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną powoda, oparł się na uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 września 2019 r. (III PZP 4/19), która jednoznacznie stwierdziła, że wychowawcy ci nie zachowali prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe na mocy art. 237 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Sąd Najwyższy uznał, że od 1 stycznia 2012 r. 26-godzinne pensum przestało obowiązywać, a przekroczenie 40-godzinnego tygodniowego czasu pracy nie stanowiło już pracy w godzinach ponadwymiarowych w rozumieniu przepisów Karty Nauczyciela. W związku z tym, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów materialnych i błędnej wykładni przepisów o pensum oraz wynagrodzeniu za godziny nadliczbowe, a także odwołanie się do korzystniejszego regulaminu organizacyjnego, zostały uznane za bezzasadne. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i odstąpił od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe dla pracowników placówek opiekuńczo-wychowawczych, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i wiążących uchwał Sądu Najwyższego.
Dotyczy specyficznej grupy pracowników (wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnieni przed 2004 r.) i okresu po zmianach legislacyjnych od 2012 r. Wartość precedensowa wynika głównie z potwierdzenia uchwały siedmiu sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku, gdy pracodawca w stosunku do wychowawców placówki opiekuńczo - wychowawczej typu socjalizacyjnego (Domu Dziecka) w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r., ustalił i stosował niższy niż 40 godzin tygodniowy wymiar zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z wychowankami albo na ich rzecz (pensum), to czy wykonywanie przez wychowawcę zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z wychowankami albo na ich rzecz w wymiarze przekraczającym ustalony tygodniowy wymiar tych zajęć, stanowi pracę w godzinach ponadwymiarowych, za którą należy się dodatkowe wynagrodzenie w rozumieniu art. 35 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r.) w związku z art. 204 i art. 237 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonywanie przez wychowawcę zajęć w wymiarze przekraczającym ustalony tygodniowy wymiar tych zajęć nie stanowi pracy w godzinach ponadwymiarowych, za którą należy się dodatkowe wynagrodzenie, ponieważ od 1 stycznia 2012 r. nie przysługuje im już 26-godzinne pensum, a obowiązuje 40-godzinny tydzień pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale siedmiu sędziów (III PZP 4/19), która stwierdziła, że wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnieni przed 1 stycznia 2004 r. nie zachowali prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe na mocy art. 237 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Od 1 stycznia 2012 r. przestało obowiązywać 26-godzinne pensum, a czas pracy został uregulowany w 40-godzinnym tygodniu pracy. W związku z tym, przekroczenie 40 godzin nie jest pracą w godzinach ponadwymiarowych.
Czy w przypadku zmiany przepisów ustawowych mających wpływ na treść stosunku pracy, pracodawca musi złożyć wypowiedzenie zmieniające lub zachować okres uprzedzenia?
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana przepisów ustawowych powoduje zmianę obowiązków i praw stron niezależnie od ich woli, bez konieczności wypowiedzenia zmieniającego.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy wskazał, że zmiana przepisów ustawowych mająca wpływ na treść stosunku pracy powoduje zmianę obowiązków i praw stron zgodnie z art. 56 k.c. w związku z art. 300 k.p., bez konieczności wypowiedzenia zmieniającego.
Czy postanowienie regulaminu organizacyjnego określające wymiar czasu pracy (pensum) może być stosowane, jeśli jest sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawowymi?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nastąpiła zmiana przepisów ustawowych bezwzględnie obowiązujących w zakresie wymiaru czasu pracy, postanowienie regulaminu traci znaczenie.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy ocenił, że § 41 Regulaminu Organizacyjnego Domu Dziecka, określający pensum na 26 godzin, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ w trakcie jego obowiązywania nastąpiła zmiana przepisów bezwzględnie obowiązujących w zakresie wymiaru czasu pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Dom Dziecka nr (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
u.w.s.r.i.s.p.z. art. 237 § 1 i 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Przepis ten, w połączeniu ze zmianami w Karcie Nauczyciela, spowodował utratę prawa do 26-godzinnego pensum i wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe dla wychowawców placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnionych przed 1 stycznia 2004 r. od 1 stycznia 2012 r.
u.w.s.r.i.s.p.z. art. 204
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Wskazuje na uchylenie art. 1 ust. 1a Karty Nauczyciela z dniem 1 stycznia 2012 r., co miało wpływ na status pracowników pedagogicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych.
k.n. art. 42 § ust. 3 Lp 8 lit. a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Przepis określający tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dla wychowawców w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego (26 godzin). Jego uchylenie od 1 stycznia 2012 r. było kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.n. art. 35 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Przepisy dotyczące wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Ich stosowanie było uzależnione od istnienia ustawowego pensum.
Pomocnicze
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
W związku z art. 300 k.p., stanowi podstawę do uznania, że zmiana przepisów ustawowych powoduje zmianę stosunku pracy.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Umożliwia stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Dotyczy stosowania przepisów prawa pracy, w tym kwestii korzystniejszych postanowień układów zbiorowych pracy lub regulaminów.
k.p. art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy zasady uprzywilejowania pracownika, jednak w tej sprawie nie wykazano, aby wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe było zagwarantowane w umowie o pracę.
u.w.s.r.i.s.p.z. art. 7 § ust. 1 i 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Dotyczy przepisów przejściowych i stosowania przepisów ustawy.
k.p.c. art. 398 § 17 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje przekazanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 398 § 17 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stwierdza, że uchwała powiększonego składu Sądu Najwyższego jest wiążąca w danej sprawie.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania.
k.n. art. 42 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Określają ogólny czas pracy nauczyciela w wymiarze 40 godzin tygodniowo.
k.n. art. 91c § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy stosowania przepisów Kodeksu pracy do spraw nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela.
u.p.s.
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych
Wskazuje, że osoby te stały się pracownikami samorządowymi po upływie 2 lat od wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Od 1 stycznia 2012 r. nie obowiązuje 26-godzinne pensum dla wychowawców placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego. • Od 1 stycznia 2012 r. obowiązuje 40-godzinny tydzień pracy dla tych pracowników. • Uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (III PZP 4/19) jest wiążąca dla składu orzekającego. • Zmiana przepisów ustawowych powoduje zmianę stosunku pracy bez konieczności wypowiedzenia zmieniającego.
Odrzucone argumenty
Powodowi przysługuje prawo do 26-godzinnego pensum i wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe na podstawie przepisów Karty Nauczyciela i regulaminu organizacyjnego. • Regulamin organizacyjny Domu Dziecka, określający 26-godzinne pensum, jest korzystniejszy i powinien być stosowany. • Naruszenie art. 42 ust. 3 Lp 8 lit. a Karty Nauczyciela w związku z art. 237 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Godne uwagi sformułowania
uchwała powiększonego składu Sądu Najwyższego jest w danej sprawie wiążąca • pensum wychowawców placówek opiekuńczo - wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnionych przed dniem 1 stycznia 2004 r. nie zachowali na mocy art. 237 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej prawa do wynagrodzenia za godziny, o których mowa w art. 35 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela • zmiana przepisów ustawowych mających wpływ na treść stosunku pracy, powoduje zmianę obowiązków i praw stron, niezależnie od ich woli
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Krzysztof Rączka
członek
Romualda Spyt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe dla pracowników placówek opiekuńczo-wychowawczych, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i wiążących uchwał Sądu Najwyższego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy pracowników (wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego zatrudnieni przed 2004 r.) i okresu po zmianach legislacyjnych od 2012 r. Wartość precedensowa wynika głównie z potwierdzenia uchwały siedmiu sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa pracy, jakim jest wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, a jej rozstrzygnięcie opiera się na kluczowej uchwale Sądu Najwyższego, co czyni ją istotną dla prawników specjalizujących się w prawie pracy.
“Czy praca w domu dziecka to zawsze 40 godzin? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady wynagradzania za nadgodziny.”
Dane finansowe
WPS: 34 627,87 PLN
wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: 34 627,87 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.