III PK 21/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń pracownika (lekarza) W. K. przeciwko Szpitalowi Powiatowemu o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz nakazanie udzielenia mu godzin wolnych od pracy za niewykorzystany czas odpoczynku. Sąd Rejonowy w P. zobowiązał pozwanego do udzielenia powodowi 1956 godzin i 17 minut czasu wolnego od pracy, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd ten uznał, że przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nie zapewniają lekarzowi czasu odpoczynku przewidzianego w Kodeksie pracy oraz dyrektywie 2003/88/WE, która uznaje cały czas dyżuru za czas pracy. Sąd Rejonowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (I PZP 11/07), według której lekarzowi pełniącemu dyżury do 1 stycznia 2008 r. nie służy roszczenie o dodatkowe wynagrodzenie za nieudzielenie odpoczynku, ale może on dochodzić odszkodowania lub zadośćuczynienia na zasadach ogólnych. Sąd Okręgowy w L. oddalił apelację pozwanego, ale zaznaczył, że podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwałach I PZP 11/07 i I PZP 10/07, zgodnie z którym w razie nieudzielenia odpowiednich okresów odpoczynku pracownik może dochodzić odszkodowania lub zadośćuczynienia na zasadach ogólnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga kasacyjna pozwanego jest uzasadniona. Podkreślono, że ani dodatkowe wynagrodzenie, ani skumulowany czas wolny nie spełniają funkcji ochronnej przepisów o minimalnych okresach odpoczynku (dobowego i tygodniowego), które mają na celu ochronę zdrowia pracownika. W związku z tym, w przypadku szkody majątkowej lub niemajątkowej wynikającej z nieudzielenia czasu odpoczynku, pracownik może dochodzić roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 471 k.c. lub art. 23 i 24 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że za nieudzielony czas odpoczynku pracownikowi nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie ani skumulowany czas wolny, a jedynie odszkodowanie na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego. Potwierdzenie bezpośredniej skuteczności dyrektyw UE w prawie pracy.
Dotyczy okresu do 1 stycznia 2008 r. w kontekście uchwały I PZP 11/07, jednak zasada dotycząca odszkodowania na zasadach ogólnych ma szersze zastosowanie. Interpretacja przepisów o czasie pracy i odpoczynku w świetle prawa UE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownikowi przysługuje roszczenie o dodatkowe wynagrodzenie lub skumulowany czas wolny za nieudzielenie mu przez pracodawcę minimalnych okresów odpoczynku dobowego i tygodniowego, wynikających z przepisów prawa pracy i dyrektyw UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownikowi nie przysługuje roszczenie o dodatkowe wynagrodzenie ani o udzielenie skumulowanego czasu wolnego za nieudzielenie odpowiednich okresów odpoczynku. Może on dochodzić odszkodowania lub zadośćuczynienia na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dodatkowe wynagrodzenie nie przysługuje, gdyż prawo do wynagrodzenia dotyczy pracy wykonanej, a za czas niewykonywania pracy tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Skumulowany czas wolny nie spełnia funkcji ochronnej przepisów o minimalnych okresach wypoczynku, które mają na celu ochronę zdrowia pracownika. W przypadku szkody majątkowej lub niemajątkowej pracownik może dochodzić roszczeń na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Czy przepisy dyrektywy 2003/88/WE dotyczące czasu pracy i odpoczynku są bezpośrednio skuteczne wobec pracownika i czy czas dyżuru zakładowego lekarza należy traktować jako czas pracy?
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy dyrektywy są bezpośrednio skuteczne, a cały czas dyżuru zakładowego lekarza jest uznawany za czas pracy.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy powołał się na bezpośrednią skuteczność dyrektywy 2003/88/WE oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które uznaje cały czas dyżuru zakładowego za czas pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Szpital Powiatowy im. [...] Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Umożliwia stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych w prawie pracy.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa do dochodzenia odszkodowania za szkodę majątkową wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Podstawa do ochrony dóbr osobistych, w tym zdrowia.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Podstawa do ochrony dóbr osobistych, w tym zdrowia.
Pomocnicze
u.z.o.z. art. 32 j
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Podstawa do wynagradzania dyżurów medycznych.
k.p. art. 32
Kodeks pracy
Przepis dotyczący czasu odpoczynku.
k.p. art. 33
Kodeks pracy
Przepis dotyczący czasu odpoczynku.
k.p. art. 80
Kodeks pracy
Reguluje prawo do wynagrodzenia za pracę i za czas jej niewykonywania.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego tylko przez omyłkę. • Nieudzielenie pracownikowi czasu odpoczynku nie skutkuje roszczeniem o dodatkowe wynagrodzenie ani o udzielenie skumulowanego czasu wolnego. • Skumulowany czas wolny nie pełni funkcji ochronnej przepisów o minimalnych okresach wypoczynku. • W przypadku szkody pracownik może dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Odrzucone argumenty
Zasądzenie skumulowanych dni wolnych zapewnia pracownikowi odpowiedni odpoczynek i chroni bezpieczeństwo i higienę pracy (argument pozwanego w skardze kasacyjnej, odrzucony przez SN).
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • nie ma on ani roszczenia o dodatkowe wynagrodzenie z tego tytułu, ani o udzielenie skumulowanego czasu wolnego w wymiarze równym ilości niewykorzystanych godzin odpoczynku. • Te okresy są przewidziane ze względu na bezpieczeństwo i higienę pracy, a w szczególności dla ochrony zdrowia pracownika. • Funkcji tej nie pełni udzielenie skumulowanego czasu wolnego, zwłaszcza w znacznym wymiarze. • należy w tym zakresie stosować przepisy Kodeksu cywilnego (art. 300 k.p.).
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że za nieudzielony czas odpoczynku pracownikowi nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie ani skumulowany czas wolny, a jedynie odszkodowanie na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego. Potwierdzenie bezpośredniej skuteczności dyrektyw UE w prawie pracy."
Ograniczenia: Dotyczy okresu do 1 stycznia 2008 r. w kontekście uchwały I PZP 11/07, jednak zasada dotycząca odszkodowania na zasadach ogólnych ma szersze zastosowanie. Interpretacja przepisów o czasie pracy i odpoczynku w świetle prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy – czasu odpoczynku lekarzy, który ma bezpośredni wpływ na ich zdrowie i bezpieczeństwo pacjentów. Wyjaśnia, jakie roszczenia przysługują pracownikowi w przypadku naruszenia jego prawa do odpoczynku.
“Lekarzowi za niewykorzystany odpoczynek nie należy się dodatkowe wynagrodzenie ani wolne – tylko odszkodowanie!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.