III PK 18/10

Sąd Najwyższy2011-01-13
SAOSPracystosunki pracyWysokanajwyższy
odprawa emerytalnastosunek pracyprawo pracySąd Najwyższyzwolnienie grupoweemeryturazbieg uprawnień

Pracownik, który nie otrzymał należnej odprawy emerytalnej przy pierwszym rozwiązaniu stosunku pracy, może nabyć do niej prawo ponownie przy kolejnym przejściu na emeryturę, nawet jeśli pierwotne prawo uległo przedawnieniu.

Powód Ryszard H. dochodził odprawy emerytalnej od Nadleśnictwa J.L. po rozwiązaniu stosunku pracy w 2008 roku. W 2003 roku, przy zwolnieniu z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, otrzymał odprawę 'ekonomiczną', a prawo do odprawy emerytalnej nabył dopiero po ustaniu zatrudnienia, w związku z chorobą zawodową i przejściem na emeryturę. Sąd Najwyższy uznał, że pomimo wcześniejszego zbiegu uprawnień do odpraw, pracownik nabył prawo do odprawy emerytalnej przy drugim przejściu na emeryturę, ponieważ nie otrzymał jej wcześniej, a prawo do niej nie wygasło.

Sprawa dotyczyła pracownika Ryszarda H., który po rozwiązaniu stosunku pracy w 2003 roku z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, otrzymał odprawę 'ekonomiczną' na mocy ugody sądowej. W tym samym czasie nabył prawo do emerytury, ale nie otrzymał odprawy emerytalnej, twierdząc, że nie było wtedy zbiegu uprawnień. Po ponownym zatrudnieniu i kolejnym rozwiązaniu stosunku pracy w 2008 roku, pracownik domagał się odprawy emerytalnej. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że prawo do odprawy emerytalnej zostało skonsumowane przez odprawę ekonomiczną. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, zasądzając odprawę emerytalną. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uznał, że pracownik nabył prawo do odprawy emerytalnej w 2003 roku, ale jej nie otrzymał. Zgodnie z art. 921 § 2 k.p., pracownik, który nabył prawo do odprawy emerytalnej, ale jej nie otrzymał, może je nabyć ponownie, nawet jeśli pierwotne prawo uległo przedawnieniu. W związku z tym, pracownikowi przysługuje odprawa emerytalna od drugiego przejścia na emeryturę, ponieważ nie otrzymał jej wcześniej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pracownik, który nabył prawo do odprawy emerytalnej, ale jej nie otrzymał, może je nabyć ponownie, pomimo przedawnienia wcześniej nabytego prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na art. 921 § 2 k.p., który stanowi, że pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa. Wnioskuje z tego, że pracownik, który nabył prawo, ale jej nie otrzymał, może je nabyć ponownie. W tej sprawie pracownik nabył prawo do odprawy emerytalnej w 2003 roku, ale jej nie otrzymał, a następnie nabył je ponownie w 2009 roku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Ryszard H.

Strony

NazwaTypRola
Ryszard H.osoba_fizycznapowód
Nadleśnictwo J.L.instytucjapozwany

Przepisy (6)

Główne

u.o.l. art. 46 § 1 pkt 5

Ustawa o lasach

Pracownicy Służby Leśnej mają prawo do jednorazowej odprawy przy przejściu na emeryturę lub rentę inwalidzką.

u.z.g. art. 8 § ust. 4

Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy

W przypadku zbiegu prawa do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i jednorazowej odprawy pieniężnej w związku z przejściem na emeryturę lub rentę inwalidzką, pracownikowi przysługuje jedna, korzystniejsza dla niego odprawa.

k.p. art. 921 § § 2

Kodeks pracy

Stanowi, że pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.

Pomocnicze

u.z.g. art. 8 § ust. 1

Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy

Przewiduje odprawę 'ekonomiczną' w przypadku rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

k.p. art. 921 § § 1

Kodeks pracy

Określa warunki nabycia prawa do odprawy emerytalnej.

u.e.r.f. art. 100 § ust. 2

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Dotyczy ustalania prawa do emerytury po wyczerpaniu zasiłku chorobowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracownik nabył prawo do odprawy emerytalnej w 2003 roku, ale jej nie otrzymał, co pozwala na ponowne nabycie prawa. Przejście na emeryturę po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, nawet z opóźnieniem od rozwiązania stosunku pracy, jest uznawane za przejście na emeryturę w rozumieniu przepisów. Zbieg uprawnień do odpraw nie wyklucza nabycia odprawy emerytalnej w późniejszym terminie, jeśli nie została ona wcześniej otrzymana.

Odrzucone argumenty

Prawo do odprawy emerytalnej zostało skonsumowane przez odprawę ekonomiczną w 2003 roku. Przejście na emeryturę w 2003 roku nie pozostawało w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Pracownik zrzekł się prawa do odprawy emerytalnej w ugodzie sądowej.

Godne uwagi sformułowania

Pracownik, który nie otrzymał należnej odprawy emerytalnej, może po- nownie nabyć do niej prawo, pomimo przedawnienia wcześniej nabytego prawa. Z powołanego przepisu (zwłaszcza ze zwrotu „ponownie na- być”) wynika więc wniosek, że pracownik, który nabył prawo do odprawy emerytalnej, lecz jej nie otrzymał, może je nabyć ponownie, pomimo przedawnienia wcześniej nabytego prawa.

Skład orzekający

Kazimierz Jaśkowski

przewodniczący

Zbigniew Hajn

sprawozdawca

Roman Kuczyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpraw emerytalnych, zbiegu uprawnień do odpraw oraz możliwości ponownego nabycia prawa do odprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika Służby Leśnej i przepisów obowiązujących w określonym czasie. Interpretacja art. 921 § 2 k.p. w kontekście braku otrzymania odprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kwestie związane z odprawami pracowniczymi i jak ważne jest dokładne dochodzenie swoich praw, nawet po latach. Pokazuje też, że prawo może być elastyczne w pewnych sytuacjach.

Czy można odzyskać odprawę emerytalną po latach? Sąd Najwyższy wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 38 038,2 PLN

odprawa emerytalna: 34 533,18 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 13 stycznia 2011 r. III PK 18/10 Pracownik, który nie otrzymał należnej odprawy emerytalnej, może po- nownie nabyć do niej prawo, pomimo przedawnienia wcześniej nabytego prawa. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Roman Kuczyński. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy z powództwa Ryszarda H. przeciwko Nadleśnictwu J.L. o odprawę emerytalną, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgo- wego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu z dnia 21 października 2009 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Pozwem z 23 lutego 2009 r. powód Ryszard H. wniósł o zasądzenie od po- zwanego Nadleśnictwa J.L. kwoty 38.038,20 zł z odsetkami. Nakazem zapłaty z 2 marca 2009 r. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda całą docho- dzoną należność z odsetkami i kosztami procesu. W dniu 19 marca 2009 r. pozwany wniósł sprzeciw od powyższego nakazu, zaskarżając go w całości i wnosząc o od- dalenie powództwa w całości. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Janowie Lu- belskim oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd ustalił, że powód urodził się 7 lutego 1943 r. Stosunek pracy łączący strony, trwał od 1 października 1970 r. W ostatnim okresie zatrudnienia powód był leśniczym leśnictwa Z. Przed ustaniem stosunku pracy, od 12 lutego 2003 r. powód był na zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy. W dniu 30 kwietnia 2003 r. stosunek pracy łączący strony został rozwiązany z przyczyn 2 dotyczących zakładu pracy. Na podstawie ugody sądowej, zawartej 27 marca 2003 r. [...] pozwany zapłacił powodowi między innymi odprawę przewidzianą w ustawie z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Od 5 do 20 maja 2003 r. powód był hospitalizowany w szpitalu klinicznym w L. Decyzją z 14 lipca 2003 r. stwierdzono u powoda chorobę zawodową - boreliozę. W dniu 11 sierpnia 2003 r. powód przestał pobierać zasiłek chorobowy. Decyzją z 26 września 2003 r. ZUS przyznał powodowi emeryturę od 11 sierpnia 2003 r., kiedy powód przestał pobierać zasiłek chorobowy. Z tą datą ustalono u niego całkowitą niezdolność do pracy i przyznano mu emeryturę. W dniu 1 kwietnia 2006 r. powód został ponownie zatrudniony przez pozwanego. Od tej daty, decyzją z 12 kwietnia 2006 r., ZUS zawiesił wypłatę emerytury powoda wo- bec osiągania przez niego wyższych dochodów. Stosunek pracy łączący strony ustał z dniem 31 grudnia 2008 r. Nowy stosunek pracy został nawiązany 31 grudnia 2008 r. Pozwany nie zapłacił powodowi odprawy emerytalnej, twierdząc, że uprawnienie do niej uległo konsumpcji wskutek zbiegu z uprawnieniem do odprawy „ekonomicz- nej", przewidzianej w art. 8 ust. 4 ustawy o zwolnieniach grupowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powództwo o zapłatę odprawy emerytalnej, nie jest zasadne. Uprawnienie powoda do odprawy emerytalno-rentowej w sposób wyłączny reguluje art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o lasach), dotyczący Służby Leśnej, do której powód należał jako leśniczy. Jedyną wymaganą przez ten przepis przesłanką nabycia tego uprawnienia jest przej- ście na emeryturę lub rentę inwalidzką. Powód nabył uprawnienie do odprawy eme- rytalnej wskutek rozwiązania stosunku pracy z dniem 30 kwietnia 2003 r. W okolicz- nościach niniejszej sprawy ustanie stosunku pracy powoda 30 kwietnia 2003 r., po- bieranie przez niego zasiłku chorobowego do 11 sierpnia 2003 r. i rozpoczęcie pobie- rania emerytury od tego dnia, należy uznać za „przejście na emeryturę" w rozumieniu art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach. Za „przejście na emeryturę" należy bowiem uwa- żać nie tylko rozpoczęcie pobierania emerytury natychmiast po ustaniu stosunku pracy, lecz również rozpoczęcie pobierania emerytury po jakimś czasie od ustania stosunku pracy - o ile odstęp ten nie jest przesadnie długi, a uzasadniają go okolicz- ności sprawy, w szczególności, jak w niniejszej sprawie, pobieranie zasiłku chorobo- wego. Powód spełnił przesłankę nabycia uprawnienia do odprawy emerytalnej przy rozwiązaniu stosunku pracy 30 kwietnia 2003 r., a zatem doszło do zbiegu tego 3 uprawnienia z uprawnieniem do odprawy z art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach gru- powych („ekonomicznej"). W konsekwencji, według art. 8 ust. 4 ustawy o zwolnie- niach grupowych, w brzmieniu obowiązującym 30 kwietnia 2003 r., powodowi przy- sługiwała tylko jedna odprawa. Z mocy ugody sądowej z 27 marca 2003 r., powodowi wypłacono odprawę „ekonomiczną". Wprawdzie, wbrew wymogowi art. 8 ust. 4 ustawy o zwolnieniach grupowych, nie była ona korzystniejsza dla powoda, czyli wyższa, jednakże zgodnie z tym przepisem jej wypłacenie spowodowało ustanie uprawnienia powoda do odprawy emerytalnej. Prawo do tej odprawy, jako świadcze- nia jednorazowego, nie powstało ponownie po ustaniu stosunku pracy 31 grudnia 2008 r. Z tych przyczyn powództwo należało oddalić. Apelację od powyższego wyroku złożył powód. Pozwany wniósł o jej oddale- nie. Sąd Okręgowy wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: (I) zasądził od pozwanego na rzecz po- woda 34.533,18 zł z ustawowymi odsetkami od 1 stycznia 2009 r. do dnia zapłaty; (II) oddalił apelację w pozostałej części; (III) nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa 1.727 zł tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony; (IV) nie zasądził między stronami kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, uzupeł- niając je wskazaniem, że przy kontynuowanym przez powoda u pozwanego zatrud- nieniu do 30 kwietnia 2003 r., a następnie od 1 kwietnia 2006 r. do 31 grudnia 2008 r. - po ustaleniu prawa do emerytury - świadczenie to było powodowi wypłacane w okresie od 11 sierpnia 2003 r. do 31 marca 2006 r., a następnie od 1 lutego 2008 r. i jest wypłacane do chwili obecnej. Wstrzymanie wypłaty emerytury od 1 kwietnia 2006 r. było spowodowane ponownym podjęciem przez powoda zatrudnienia i przekrocze- niem w związku z tym górnej granicy przychodu. Natomiast wznowienie z urzędu przez organ rentowy wypłaty emerytury od 1 lutego 2008 r., przy dalszym pozosta- waniu powoda w stosunku pracy, wynikało z osiągnięcia przez powoda 65 lat (art. 103 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Rozwiązanie na mocy porozumie- nia stron stosunku pracy z dniem 31 grudnia 2008 r. poprzedzone zostało sugestią pozwanego, zaakceptowaną przez powoda, że w związku z ukończeniem przez niego 65 lat powinien on na stałe przejść na emeryturę. W takich okolicznościach faktycznych apelację powoda należało, zdaniem Sądu drugiej instancji, uznać za zasadną. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 4 28 września 1991 r. o lasach pracownicy Służby Leśnej mają prawo do jednorazowej odprawy, przy przejściu na emeryturę lub rentę inwalidzką, w wysokości trzykrotne- go, a powyżej 20 lat pracy w Lasach Państwowych - sześciokrotnego wynagrodzenia otrzymywanego za ostatni miesiąc zatrudnienia. W dniu rozwiązania stosunku pracy po raz pierwszy (30 kwietnia 2003 r.) powód nie przechodził na emeryturę lub rentę inwalidzką (z tytułu niezdolności do pracy). Przyczyną rozwiązania stosunku pracy były wtedy wyłącznie względy leżące po stronie pozwanego, co spowodowało, mię- dzy innymi, wypłacenie powodowi przez pozwanego odprawy przewidzianej w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmia- nie niektórych ustaw (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm., powo- ływanej dalej jako „ustawa o zwolnieniach grupowych z 1989 r.”). Powód nabył prawo do emerytury dopiero od 11 sierpnia 2003 r., kiedy nie pozostawał już w stosunku pracy, a zatem nie był pracownikiem Służby Leśnej. Dlatego z datą nabycia prawa do tego świadczenia, przypadającą po upływie ponad 3 miesięcy od rozwiązania sto- sunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, nie można łączyć jego prawa do odprawy emerytalnej. Tym bardziej nie można przyjąć, aby w związku z rozwiąza- niem stosunku pracy z dniem 30 kwietnia 2003 r. wystąpił zbieg prawa do dwóch odpraw - z tytułu zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy i emerytalnej. W dniu rozwiązania stosunku pracy, powód spełniał warunki tylko do tej pierwszej od- prawy, wypłaconej przez pozwanego. Faktem jest, że powód od 12 lutego 2003 r. był niezdolny do pracy i do 11 sierpnia 2003 r. pobierał zasiłek chorobowy i dlatego zgodnie z art. 100 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, prawo do emerytury ustalono mu od dnia zaprzestania pobierania tego zasiłku. Jednakże wniosek o przy- znanie emerytury powód złożył 6 sierpnia 2008 r., orzeczeniem z 5 września 2008 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, a organ rentowy przyznał mu prawo do emerytury decyzją z 26 września 2008 r. Czynności związane z ustalaniem powodowi prawa do emerytury miały zatem miejsce już po upływie 3 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy w dniu 30 kwietnia 2003 r. i z rozwiązaniem tego sto- sunku pracy (z przyczyn ekonomicznych), nie pozostawały w żadnym związku - przyczynowym, czasowym ani funkcjonalnym. W tych okolicznościach powód po rozwiązaniu stosunku pracy 30 kwietnia 2003 r. nie przeszedł na emeryturę w rozu- mieniu art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, nie przysługiwała mu odprawa emerytal- na, a tylko odprawa przewidziana w art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych. 5 Dlatego nie wystąpił wtedy - w 2003 r. - podnoszony przez pozwanego, zbieg prawa do obydwu wymienionych odpraw. Powód w dniu 7 lutego 2008 r. osiągnął 65 lat - powszechny wiek emerytalny. Z dniem 1 stycznia 2009 r. powód przeszedł na eme- ryturę, tracąc z tym dniem status pracownika i zachowując na przyszłość, po osią- gnięciu powszechnego wieku emerytalnego, wyłącznie status emeryta. W tej sytuacji przysługuje mu prawo do odprawy emerytalnej, do której wcześniej nie nabył prawa i której w związku z tym od pozwanego dotychczas nie otrzymał. Z uwagi na powyż- sze, powodowi, mającemu ponad 20 - letni staż pracy w Lasach Państwowych, zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, przysługuje odprawa w wysokości sześciokrotnego wynagrodzenia otrzymywanego za ostatni miesiąc zatrudnienia z ustawowymi odsetkami od daty wymagalności - od 1 stycznia 2009 r., tj. od następ- nego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda 34.533,18 zł tytułem odprawy, oddalając apelację powoda w pozostałej części, wno- szącej o zasądzenie wyższej kwoty - 38.039 zł, obliczonej przez pozwanego przy uwzględnieniu jako wynagrodzenia powoda również ekwiwalentu za drewno, czynszu za mieszkanie i ryczałtu za energię. W skardze kasacyjnej - dotyczącej pkt I i III wyroku Sądu Okręgowego - strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: I. art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że: 1. nabycie prawa do odprawy emerytalnej z art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach uwarunkowane jest istnieniem po stronie pracownika w dacie rozwiązania stosunku pracy, bądź też w okresie bezpośrednio ją poprzedzającym, zamiaru przejścia na rentę lub emery- turę oraz wystąpieniem związku przyczynowego między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury lub renty; 2. nabycie przez pracownika prawa do emerytury bezpośrednio po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego z tytułu choroby, która rozpoczęła się w czasie trwania zatrudnienia, jednakże z upływem 3 miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy pracownika, z uwagi na brak ścisłego związku czasowego nie spełnia warunku przejścia na emeryturę lub rentę w myśl art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach; II. art. 8 ust. 4 ustawy o zwolnie- niach grupowych z 1989 r., w brzmieniu obowiązującym według stanu na dzień 30 kwietnia 2003 r., przez jego niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w pkt I i III i oddalenie apelacji strony powodowej w zakresie uwzględnionym przez Sąd Okręgowy, ewentu- 6 alnie o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie art. 8 ust. 4 nieobowiązującej już ustawy o zwolnieniach grupowych z 1989 r., w brzmieniu obowiązującym 30 kwietnia 2003 r., w razie zbiegu prawa do odprawy przewidzianej z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn określonych w tej ustawie i jednorazowej odprawy pieniężnej w związku z przejściem na emeryturę lub rentę inwalidzką, pracownikowi przysługiwała jedna, korzystniejsza dla niego odprawa. Zdaniem skarżącego przepis ten ma zasto- sowanie w sprawie. Powód nabył prawo do odprawy emerytalnej w dacie rozwiąza- nia stosunku pracy, tj. 30 kwietnia 2003 r., ponieważ przejście przez niego na wcze- śniejszą emeryturę od 11 sierpnia 2003 r. pozostawało w wymaganym przez art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Skoro więc powód w ugodzie sądowej z 27 marca 2003 r. zrezygnował z odprawy emerytalnej na rzecz odprawy „ekonomicznej”, to w związku ze skorzystaniem z odprawy eko- nomicznej jego prawo do odprawy emerytalnej wygasło. Odprawa ta przysługuje bo- wiem tylko raz. Zdaniem Sądu Okręgowego argumentacja ta jest nietrafna. Powód nie nabył w 2003 r. prawa do odprawy emerytalnej, ponieważ prawo do emerytury uzyskał dopie- ro 11 sierpnia 2003 r. na podstawie wniosku z 6 sierpnia 2003 r., kiedy nie pozosta- wał już w stosunku pracy. Z tego względu nie mógł wystąpić zbieg prawa do tej od- prawy i odprawy ekonomicznej. Skoro tak, to powodowi przysługuje odprawa eme- rytalna w związku z przejściem na emeryturę (ze względu na ukończenie 65 lat) od 1 stycznia 2009 r. po rozwiązaniu stosunku pracy z dniem 31 grudnia 2008 r. W ocenie Sądu Najwyższego pogląd Sądu Okręgowego w kwestii możliwości nabycia przez powoda prawa do odprawy emerytalnej w 2003 r. nie jest trafny, bo- wiem prawo to powód uzyskał. Powód był zwolniony od pracy na podstawie orzecze- nia lekarskiego z powodu niezdolności do pracy od 12 lutego 2003 r. aż do rozwią- zania stosunku pracy przez pozwanego 30 kwietnia 2003 r., a jego niezdolność do pracy trwała nadal do 11 sierpnia 2003 r., kiedy ustalono, że jest całkowicie nie- zdolny do pracy. W związku z tym 11 sierpnia 2003 r. powód przeszedł na wcze- śniejszą emeryturę. W tej sytuacji jest oczywiste, że przejście powoda na emeryturę 7 pozostawało w bezpośrednim związku z sytuacją powstałą przed rozwiązaniem stosunku pracy i z rozwiązaniem stosunku pracy w powyżej wskazanym terminie. Wniosek ten jest uzasadniony w świetle art. 921 § 1 k.p., który wymaga, aby stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, a także w świetle art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, który w dosłownym brzmieniu uzależnia prawo do odprawy jedynie od przejścia na emeryturę lub „rentę inwalidzką”. Pogląd, że pracownik nabywa prawo do odprawy emerytalnej także wtedy, gdy złożył wniosek o przejście na emeryturę w czasie nieprzerwanego pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu stosunku pracy, a prawo do emerytury nabył bezpośrednio po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, jest utrwalony w orzecznictwie zarówno na gruncie art. 921 § 1 k.p. (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2000 r., III ZP 18/99, OSNAPiUS 2000 nr 24, poz. 888), jak i unormowań szczególnych (np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1994 r., I PRN 10/94, OSNAPiUS 1994 nr 1, poz.12; z dnia 20 marca 2009 r., II PK 238/08). W takiej sytuacji pracownik nabywa prawo do odprawy nie z datą rozwiązania stosunku pracy, jak twierdzi skarżąca, lecz w dacie, od której przyznano mu emeryturę, która w tym przypadku jest datą przejścia na emeryturę w rozumieniu art. 921 k.p. i art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach. Ta data będzie też terminem wymagalności odprawy, który z natury rzeczy nie może nastąpić przed dniem powstania roszczenia o to świadczenie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 2 października 1990 r., I PR 284/90, LEX nr 79947; z 19 września 2000 r., IV CKN 92/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 36). Pomimo to należy uznać, że prawo do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy oraz prawo do odprawy emerytalnej pozostawały w okolicznościach faktycz- nych niniejszej sprawy w zbiegu, o którym stanowił art. 8 ust. 4 ustawy z 1989 r. Istnieniu tego zbiegu nie przeczy to, że rozważane prawa, jak wyżej wskazano, po- wstały i stały się wymagalne w różnych terminach, ponieważ sytuacja ta była objęta hipotezą rozważanego przepisu. Przejściem na emeryturę w rozumieniu art. 921 § 1 k.p., jak i art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o lasach, jest bowiem zamiana statusu pracow- nika lub pracownika-emeryta na status wyłącznie emeryta, co następuje z reguły jednocześnie z rozwiązaniem stosunku pracy, ale - jak już wyżej wskazano - może nastąpić później ze względu na datę złożenia wniosku o to świadczenie lub np. - jak w niniejszej sprawie - z powodu korzystania z zasiłku chorobowego (zob. np. uchwała Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 1998 r., III ZP 22/98, OSNAPiUS 1998 nr 24, poz. 713; wyroki Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2002 r., I PKN 346/01, Prawo 8 Pracy 2003 nr 1, s. 35; z dnia 11 października 2007 r., III PK 40/07, LEX nr 338805). Wobec tego należy uznać, że prawo do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy oraz prawo do odprawy emerytalnej, powstałe w różnych terminach, pozostawały w zbiegu, o którym stanowił art. 8 ust. 4 ustawy z 1989 r., jeżeli między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę zachodził związek, o którym stanowi art. 921 § 1 k.p. lub inne przepisy prawa będące podstawą odprawy emerytalnej. Inna interpretacja różnicowałaby w niedopuszczalny sposób uprawnienia pracowników, uzależniając otrzymanie tylko jednej lub obydwu wskazanych w art. 8 ust. 4 ustawy z 1989 r. odpraw od tego, czy pracownik przeszedł na emeryturę z dniem rozwiązania stosunku pracy, czy po tej dacie, np. ze względu na korzystanie z zasiłku chorobo- wego, a więc zależności od przypadkowych okoliczności. Należy dodać, że w przy- padku, gdy przejście na emeryturę następowało po rozwiązaniu stosunku pracy, zbieg ten mógł ujawnić się już po wypłacie odprawy „ekonomicznej”. W takim przy- padku spełnienie obowiązku wypłaty odprawy emerytalnej (jeśli była korzystniejsza) wymagało wyrównania przez pracodawcę różnicy w wysokości tych odpraw (por. powołany już wyżej wyrok z dnia 30 marca 1994 r., I PRN 10/94). Nietrafność stanowiska Sądu w rozważonej wyżej kwestii nie oznacza jednak, że powód nie uzyskał prawa do odprawy emerytalnej w związku z przejściem na emeryturę od 1 stycznia 2009 r. Powód nabył w 2003 r., tj. w dniu przejścia na eme- ryturę, prawo do odprawy emerytalnej i pracodawca powinien był mu ją wypłacić jako korzystniejszą (dopłacić różnicę między nią a wypłaconą odprawą „ekonomiczną”), czego nie uczynił. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, powód nie zrezygnował z prawa do tego świadczenia w ugodzie sądowej z 27 marca 2003 r., bo go w tej dacie nie miał i - co przyznała strona pozwana - w tym czasie nie wiedział o tym, że może uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury. Poza tym twierdzenie to nie ma oparcia w ustaleniach przyjętych w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku, którymi Sąd Najwyższy jest związany. Trudno zatem uznać, że powód mógł się zrzec czegoś, co nie było objęte jego świadomością. Skoro tak, to prawo do odprawy emerytalnej nie wygasło. Zgodnie bowiem z art. 921 § 2 k.p., który ma zastosowanie do powoda na zasadzie art. 5 k.p., jedynie pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa. Z powołanego przepisu (zwłaszcza ze zwrotu „ponownie na- być”) wynika więc wniosek, że pracownik, który nabył prawo do odprawy emerytalnej, lecz jej nie otrzymał, może je nabyć ponownie, pomimo przedawnienia wcześniej nabytego prawa. Wobec tego, zważywszy że powód nie otrzymał wcześniej odprawy 9 emerytalnej, uzyskał on do niej prawo w związku z przejściem na emeryturę od 1 stycznia 2009 r. po rozwiązaniu stosunku pracy z dniem 31 grudnia 2008 r. Należy też wskazać, że na gruncie art. 8 ust. 4 ustawy z 1989 r. nawet otrzy- manie przez pracownika „odprawy ekonomicznej” (gdyby była korzystniejsza) w razie zbiegu prawa do jej otrzymania z odprawą emerytalną, nie pozbawiało go, w przy- padku ponownego podjęcia zatrudnienia, odprawy emerytalnej od nowego praco- dawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2005 r., III APa 21/05, OSA 2006 nr 3, poz. 6). Z przepisu tego wynikało jedynie, że pracownik nie mógł dostać odprawy emerytalnej, jeśli odprawa ekonomiczna była korzystniejsza w razie zbiegu uprawnień do tych odpraw. Nie wynikało z tego przepisu pozbawienie prawa do odprawy emerytalnej, do której nabył prawo wskutek kontynuowania za- trudnienia. Ostatecznie więc zaskarżone orzeczenie, pomimo częściowo błędnego uza- sadnienia, odpowiada prawu. Wobec tego Sąd Najwyższy, na podstawie 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI