III PK 17/11

Sąd Najwyższy2011-10-06
SAOSPracyochrona pracyWysokanajwyższy
związki zawodoweochrona pracownikawypowiedzenie umowy o pracęrada pracownikówsąd najwyższyprawo pracyorganizacja związkowamiędzyzakładowa organizacja związkowa

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji, uznając, że pracownica nie podlegała szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy wynikającej z przepisów o związkach zawodowych ani o informowaniu pracowników, mimo że wypowiedzenie umowy o pracę było nieuzasadnione.

Sprawa dotyczyła pracownicy, która domagała się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy po wypowiedzeniu umowy. Pracownica była przewodniczącą międzyzakładowej organizacji związkowej i członkiem rady pracowników. Sądy niższych instancji przywróciły ją do pracy, uznając wypowiedzenie za nieuzasadnione i chronione przepisami o związkach zawodowych oraz o radach pracowników. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, stwierdzając, że pracownica nie podlegała ochronie z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych dotyczących organizacji związkowej i rady pracowników, choć samo wypowiedzenie było nieuzasadnione.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego przywracający powódkę Beatę G. do pracy i zasądzający wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Powódka była przewodniczącą międzyzakładowej organizacji związkowej i członkiem rady pracowników. Wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło z powodu utraty zaufania. Sądy niższych instancji uznały wypowiedzenie za nieuzasadnione i naruszające przepisy o ochronie trwałości stosunku pracy wynikające z ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy o informowaniu pracowników. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok. Stwierdził, że zarzut naruszenia art. 342 ustawy o związkach zawodowych był uzasadniony, ponieważ międzyzakładowa organizacja związkowa, której przewodniczyła powódka, nie spełniała wymogów do objęcia jej działaczy ochroną, mimo posiadania co najmniej 10 członków łącznie u wszystkich pracodawców. Szczególna ochrona wymagała, aby organizacja ta zrzeszała co najmniej 10 członków w co najmniej jednym zakładzie pracy. Sąd Najwyższy uznał również, że zarzut naruszenia przepisów o informowaniu pracowników (art. 17 ustawy) był uzasadniony. Powódka nie mogła korzystać z ochrony jako członek rady pracowników, ponieważ została wybrana w sposób sprzeczny z przepisami ustawy, a akceptacja tego przez pracodawcę i inny związek zawodowy nie mogła rozciągnąć się na indywidualne prawo pracy. Sąd Najwyższy potwierdził jednak, że samo wypowiedzenie umowy o pracę było nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. Z tych względów sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Informacja przekazana po terminie i już po złożeniu przez pracodawcę wypowiedzenia umowy nie ma wpływu na jego prawidłowość, nawet jeśli organizacja związkowa mogła udowodnić, że zrzeszała wymaganą liczbę członków.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zawiadomienie o liczbie członków związku złożone po terminie jest skuteczne w odniesieniu do wypowiedzenia umowy o pracę złożonego pracownikowi po uzyskaniu tej informacji przez pracodawcę. Jednakże, informacja przekazana po złożeniu wypowiedzenia nie ma znaczenia dla jego prawidłowości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
Beata G.osoba_fizycznapowódka
Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w W.instytucjapozwana

Przepisy (19)

Główne

u.z.z. art. 251 § ust. 1

Ustawa o związkach zawodowych

Zrzeszanie przez organizację związkową co najmniej 10 członków będących pracownikami jest warunkiem przysługiwania jej uprawnień zakładowej organizacji związkowej.

u.z.z. art. 251 § ust. 2

Ustawa o związkach zawodowych

Zakładowa organizacja związkowa przedstawia co kwartał pracodawcy informację o łącznej liczbie członków. Przekazanie tej informacji po terminie nie wywołuje negatywnych konsekwencji dla statusu organizacji, jeśli zostało dokonane przed złożeniem wypowiedzenia umowy o pracę.

u.z.z. art. 32 § ust. 1

Ustawa o związkach zawodowych

Pracownik podlegający ochronie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy.

u.z.z. art. 32 § ust. 6

Ustawa o związkach zawodowych

Pracownik imiennie wskazany jako podlegający ochronie.

u.z.z. art. 32 § ust. 8

Ustawa o związkach zawodowych

Ochrona przewodniczącego zarządu organizacji związkowej.

u.z.z. art. 342 § ust. 2

Ustawa o związkach zawodowych

Dla pozostałych międzyzakładowych organizacji związkowych, liczba pracowników podlegających ochronie nie może być większa od liczby zakładów pracy objętych działaniem organizacji, które zatrudniają co najmniej 10 członków.

k.p. art. 8

Kodeks pracy

Przyznanie ochrony prawnej osobie, która podjęła działania bezprawne w celu osiągnięcia statusu osoby podlegającej ochronie, jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.

k.p. art. 45 § § 1

Kodeks pracy

Uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za nieuzasadnione.

k.p. art. 24125a § § 1

Kodeks pracy

Definicja organizacji reprezentatywnej.

u.i.p. art. 17 § ust. 1

Ustawa o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji

Zakaz wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy z członkiem rady pracowników bez zgody tej rady.

k.p.c. art. 39815 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

u.z.z. art. 34 § ust. 2

Ustawa o związkach zawodowych

Przy ustalaniu liczby członków międzyzakładowej organizacji związkowej uwzględnia się liczbę członków zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem organizacji.

u.z.z. art. 342 § ust. 1

Ustawa o związkach zawodowych

Dotyczy organizacji międzyzakładowej spełniającej wymogi do uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej.

k.p. art. 3

Kodeks pracy

k.p. art. 30 § § 4

Kodeks pracy

Wskazanie przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę.

k.p. art. 38

Kodeks pracy

Obowiązek współdziałania z organizacją związkową przy rozwiązywaniu stosunku pracy.

k.p. art. 47 § zdanie drugie

Kodeks pracy

Zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.

u.i.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji

Definicja organizacji związkowej na potrzeby ustawy (przed zmianą).

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 342 ustawy o związkach zawodowych przez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 2 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowników w związku z art. 8 k.p. Zarzut naruszenia art. 32 ust. 2, 6 i 8, art. 251 ust. 1 i 2 oraz art. 342 ustawy o związkach zawodowych. Zarzut naruszenia art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Zarzut naruszenia art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Zarzut naruszenia art. 17 i art. 3 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowników.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. Zarzut naruszenia art. 30 § 4 k.p. Zarzut naruszenia art. 32 § 1 pkt 3 w związku z art. 45 § 1 k.p. Zarzut naruszenia art. 57 § 2 i art. 47 k.p. w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Zarzut naruszenia art. 8 k.p. Zarzut wniesienia skargi kasacyjnej przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej.

Godne uwagi sformułowania

Informacja przekazana po terminie i już po złożeniu przez pracodawcę wypowiedzenia umowy nie ma wpływu na jego prawidłowość. Nie jest wymagane, aby chroniony pracownik był zatrudniony właśnie w tym zakładzie, w którym związek zrzesza co najmniej 10 pracowników. Przyznanie szczególnej ochrony stosunku pracy pracownicy, która stała się członkiem rady pracowników w sposób sprzeczny z ustawą, jest nieprawidłowe. Akceptacja tej sytuacji przez pracodawcę i drugi związek zawodowy może odnosić skutki w płaszczyźnie zbiorowego prawa pracy, ale nie może rozciągnąć na tak wybranego pracownika wyjątkowego uprawnienia z indywidualnego prawa pracy.

Skład orzekający

Kazimierz Jaśkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Jerzy Kwaśniewski

członek

Maciej Pacuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony trwałości stosunku pracy działaczy związkowych i członków rad pracowników, w szczególności w kontekście wymogów formalnych i terminów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o związkach zawodowych i ustawy o informowaniu pracowników, a także ich relacji z Kodeksem pracy. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących statusu organizacji związkowej i rady pracowników.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ochrony pracowniczej i roli związków zawodowych oraz rad pracowników, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Wyjaśnia niuanse prawne dotyczące ochrony stosunku pracy.

Czy ochrona związkowa działa, gdy formalności są niedopełnione? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 51 077,41 PLN

wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 51 077,41 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 6 października 2011 r. III PK 17/11 1. Informacja o liczbie członków zakładowej lub międzyzakładowej or- ganizacji związkowej przekazana po terminie określonym w art. 251 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) jest skuteczna w odniesieniu do wypowiedzenia umowy o pracę złożonego po jej uzyskaniu przez pracodawcę. Informacja prze- kazana po tym terminie i już po złożeniu przez pracodawcę wypowiedzenia umowy nie ma wpływu na jego prawidłowość, także wtedy, gdy organizacja związkowa mogła udowodnić, że zrzeszała liczbę członków wymaganą przez art. 251 ust. 1, art. 34 ust. 2 lub art. 342 ust. 2 tej ustawy. 2. Działacz międzyzakładowej organizacji związkowej, która w żadnym zakładzie pracy nie zrzesza liczby pracowników wymaganej do uzyskania sta- tusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a k.p., korzysta ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, pod warunkiem zrzeszania przez tę organizację przynajmniej w jednym zakładzie pracy co najmniej 10 członków będących pracownikami i poinformowania o tym pracodawcy. Nie jest wymagane, aby chroniony pracownik był zatrudniony właśnie w tym zakła- dzie, w którym związek zrzesza co najmniej 10 pracowników (art. 342 ust. 2 i art. 32 ustawy o związkach zawodowych). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Maciej Pacuda. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 paździer- nika 2011 r. sprawy z powództwa Beaty G. przeciwko Wojskowej Agencji Mieszka- niowej w W. o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 20 września 2010 r. […] 2 u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasa- cyjnego. U z a s a d n i e n i e Pozwana Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w W., w sprawie z powództwa Beaty G. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 20 września 2010 r. […]. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jej apelację od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum przywracającego powódkę do pracy u pozwanej, zasądzającego na jej rzecz kwotę 51.077,41 zł tytułem wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy i orzekającego o kosztach postępowania. Powódka była zatrudniona od 1 kwietnia 1996 r. w dziale finansowo-księgo- wym jednostek organizacyjnych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., które ule- gały kilkukrotnym przekształceniom i z tego powodu różne z nich były jej pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p. Wypowiedzenie umowy o pracę złożył jej dnia 30 czerwca 2008 r. ówczesny pracodawca, którym był Oddział Regionalny WAM w S., a w na- stępstwie zmiany statutu od 27 marca 2009 r. jej kolejnym pracodawcą stała się Woj- skowa Agencja Mieszkaniowa w W. Powódka była przewodniczącą zarządu między- zakładowej organizacji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracow- ników Wojska, a od 21 lipca 2006 r. była także zastępcą przewodniczącego rady pra- cowników w Oddziale Regionalnym WAM w S. Przyczyną wypowiedzenia powódce umowy o pracę była utrata zaufania do niej, spowodowana okolicznościami szcze- gółowo opisanymi przez pracodawcę w piśmie wypowiadającym. O zamiarze wypo- wiedzenia pracodawca zawiadomił inną działającą u niego organizację związkową niż ta, której zarządowi przewodniczyła powódka. Sąd Okręgowy w całości podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego. Ustalono, że międzyzakładowa organizacja związkowa, której zarządowi przewodniczyła powódka, nie była organizacją reprezentatywną w rozu- mieniu art. 24125a § 1 k.p. Spełniała ona wymagania przewidziane w art. 251 § 1 w związku z art. 34 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, gdyż zrzeszała ponad 10 pracowników łącznie u wszystkich pracodawców, a zatem miała uprawnienia zakła- dowej organizacji związkowej. Na podstawie kwartalnej informacji o liczbie członków 3 organizacji przekazanej nie 10 kwietnia 2008 r. - jak wymaga art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych - lecz dopiero 30 kwietnia 2008 r. pracodawca znał jej skład liczbowy przed złożeniem powódce wypowiedzenia umowy (30 czerwca 2008 r.). Zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy o związkach zawodowych powódka została imiennie wskazana jako pracownik podlegający ochronie z art. 32 ust. 1, a nadto korzystała z ochrony jako przewodnicząca zarządu (art. 32 ust. 8 tej ustawy). Sąd Okręgowy nie rozważył podniesionego przez pozwaną w apelacji zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r., o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. Nr 79, poz. 550 ze zm.). Wypowiedzenie powódce umowy o pracę zostało uznane za nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. oraz narusza- jące dwa zakazy wypowiedzenia: zakaz z art. 32 ust. 1, 3 i 8 w związku z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) oraz z art. 17 ust. 1 ustawy o informowaniu pracow- ników. Z tych względów przywrócono powódkę do pracy u pozwanej (art. 45 § 1 k.p.) i zasądzono na jej rzecz wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy (art. 47 zdanie drugie k.p.). W skardze kasacyjnej pozwana zarzuciła naruszenie: 1) art. 32 ust. 2, 6 i 8, art. 251 ust. 1 i 2 oraz art. 342 ustawy o związkach zawodowych, przez przyjęcie, że powódce przysługiwała ochrona wynikająca z tej ustawy, podczas gdy ochrona przewidziana w art. 32 ust. 6 tej ustawy, obejmująca inne niż reprezentatywne zakła- dowe organizacje związkowe (określone w art. 24125a § 2 k.p.) obejmuje organizacje związkowe posiadające status zakładowych organizacji związkowych a międzyzakła- dowa organizacja związkowa, której członkiem zarządu była powódka, nie posiadała statusu ani reprezentatywnej zakładowej organizacji związkowej, ani statusu zakła- dowej organizacji związkowej z uwagi na brak ustawowej liczby członków związku zatrudnionych u pozwanego pracodawcy, a zakres ochrony w przypadku organizacji międzyzakładowej uregulowany jest w art. 342 ustawy o związkach zawodowych; 2) art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, przez przyjęcie, że międzyzakła- dowa związkowa organizacja, którą reprezentowała powódka, posiada status zakła- dowej organizacji związkowej, mimo że liczba pracowników pozwanego będąca członkami związku jest mniejsza niż 10; 3) art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawo- dowych, przez przyjęcie, że zaniechanie przez organizację związkową obowiązku przedstawienia pracodawcy w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po każ- dym kwartale informacji o liczbie członków organizacji nie wywołuje żadnych konse- 4 kwencji, nie ma żadnego wpływu na ocenę statusu organizacji związkowej i na obo- wiązki pracodawcy względem organizacji związkowej, podczas gdy dla pracodawcy informacja taka ma zasadnicze znaczenie, gdyż przesądza o istnieniu ochrony dane- go pracownika albo o jej braku; 4) art. 17 i art. 3 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowników, przez przyjęcie, że powódce przysługiwała ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy, podczas gdy powołanie rady pracowni- ków u pozwanego pracodawcy było prawnie nieskuteczne, gdyż międzyzakładowa organizacja związkowa, reprezentowana przez powódkę, dokonująca wskazania członka rady pracowników w osobie powódki, nie była organizacją reprezentatywną w rozumieniu art. 24125a § 1 k.p., tj. nie była uprawniona do wyboru członka rady, a zatem nie istnieje również dla tych pracowników ochrona jaka przysługuje członkom rady pracowników oraz przez przyjęcie, że do zawiązania rady pracowników może dojść przez czynności konkludentne - poprzez milczącą akceptację pracodawcy - podczas gdy to wyłącznie przepisy prawa określają sposób i tryb powstania rady pra- cowników i tylko ustawowy tryb powołania rady pracowników jest prawnie skuteczny; 5) art. 8 k.p., przez przyznanie ochrony prawnej osobom, które dla osiągnięcia statu- su osoby podlegającej ochronie podejmują działania bezprawne polegające na two- rzeniu rady pracowników, co stanowi nadużycie prawa i co pozostaje w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz na zaniechaniu obo- wiązku informowania pracodawcy o ilości członków organizacji związkowej będących pracownikami co doprowadza do sytuacji, że negatywne konsekwencje niewłaściwe- go zachowania powódki ponosi wyłącznie pracodawca, gdyż dopiero w postępowa- niu sądowym dowiaduje się on o istnieniu albo nieistnieniu ochrony związkowej przez co postępowanie takie naraża pracodawcę na powstanie szkody ; 6) art. 57 § 2 i art. 47 k.p. w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, przez przyznanie powódce wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy pomimo braku podstaw, gdyż powódce nie przysługiwała ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy ani z tytułu funkcji związkowej, ani z tytułu członkostwa w radzie pracowników; 7) art. 32 § 1 pkt 3 w związku z art. 45 § 1 k.p., przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zachodziły podstawy do rozwiązania z powódką umowy o pracę za wy- powiedzeniem; 8) art. 30 § 4 k.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazana przez pozwanego w wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyna wypowiedzenia była nieuzasadniona; 9) art. 378 § 1 k.p.c., poprzez niedokonanie wszechstronnego roz- ważenia wszystkich aspektów przedmiotowej sprawy i przyjęcie, że powódka nie na- 5 ruszyła obowiązków pracowniczych oraz nie spowodowała utraty zaufania u praco- dawcy. Wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę powódka wniosła o jej odrzucenie lub oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Wniosek o odrzucenie skargi uzasadniono bra- kiem legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego skargę, określonego w niej jako „Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w W., Oddział Regionalny w S.”. Jak bowiem ustalił Sąd Rejonowy, dotychczasowy pozwany Oddział Regionalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. nie może być uznany za pracodawcę powódki, bowiem utracił ten przymiot na rzecz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., która stała się jego następcą prawnym w zakresie dotychczasowych stosunków pracy. Wyroki obu Sądów zostały wydane przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Zdaniem powódki Sądy trafnie przyjęły, że wypowiedzenie jej umowy o pracę było nieuzasad- nione i że korzystała ona z ochrony trwałości stosunku pracy wynikającej z art. 32 ustawy o związkach zawodowych i z art. 17, art. 3 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowników, co uzasadniało nie tylko przywrócenie do pracy, ale także zasądzenie wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy. Nie zostały zatem naruszone art. 32 § 1 pkt 3 w związku z art. 45 § 1 oraz w związku z art. 30 § 4 k.p. W odniesieniu do ochrony opartej na art. 17 ustawy o informowaniu skarżąca podniosła, że wskutek konkludentnej akceptacji przez pozwaną funkcjono- wania rady pracowników oraz braku sprzeciwu drugiego działającego u pozwanej związku zawodowego wchodzącego w porozumienie o utworzeniu tej rady, zarówno jej utworzenie jak i działalność były skuteczne ze wszystkimi tego konsekwencjami. Z tych przyczyn nie został naruszony art. 8 k.p. Także nie został naruszony art. 378 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Część zarzutów podniesionych w skardze jest uzasadniona i dlatego zaskar- żony wyrok został uchylony. 1. Uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 342 ustawy o związkach zawodo- wych przez jego niezastosowanie. W sprawie mają zastosowanie dwa artykuły 6 ustawy o związkach zawodowych odnoszące się do międzyzakładowej organizacji związkowej: art. 34 i art. 342 . Przepis art. 34 ust. 1 ustanawia ogólną regułę, że wy- mienione w nim artykuły dotyczące zakładowej organizacji związkowej (art. 251 - art. 331 ) stosuje się do organizacji międzyzakładowej obejmującej działaniem danego pracodawcę. Przepis ten zawiera jednak zastrzeżenie, że następuje to z uwzględnie- niem art. 34 ust. 2 oraz art. 342 . Z art. 34 ust. 2 tej ustawy wynika, że przy ustalaniu liczby członków, o której mowa w art. 251 , uwzględnia się liczbę członków międzyza- kładowej organizacji związkowej zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji. Stosując ten przepis (art. 34 ust. 2) Sąd Okręgowy uznał, że skoro kierowana przez powódkę międzyzakładowa organizacja związkowa liczy ponad 10 członków, to spełnione są przewidziane w art. 251 wymagania co do liczby członków niezbędnej do korzystania przez powódkę z ochrony trwałości stosunku pracy przewidzianej w art. 32 ustawy. To rozumowanie jest nieprawidłowe, gdyż nie uwzględnia zastrzeżenia o stosowaniu art. 342 , który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 34 ust. 2. Wprowadza on odmienny sposób ustalania liczebności członków międzyzakładowej organizacji związkowej niż art. 34 ust. 2. Sposób ten ma zastosowanie tylko w odniesieniu do jednego uprawnienia tej organizacji, to jest ko- rzystania przez jej działaczy ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, a wła- śnie tej kwestii dotyczy rozpoznawana sprawa. Przepis art. 342 przewiduje dwie re- gulacje dotyczące ustalania liczebności organizacji międzyzakładowej, która jest wy- magana do objęcia jej działaczy ochroną. Pierwsza z nich (ust. 1) dotyczy organiza- cji, która co najmniej w jednym zakładzie pracy spełnia wymagania do uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a k.p. i nie ma zastoso- wania w sprawie. Natomiast do pozostałych międzyzakładowych organizacji związ- kowych stosuje się art. 342 ust. 2 stanowiący, że liczba pracowników podlegających ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1 nie może być większa od liczby zakładów pracy objętych działaniem tej organizacji, które zatrudniają co najmniej 10 pracowni- ków będących jej członkami. Z tego przepisu wynika wprost, że jeżeli w żadnym zakładzie pracy objętym działaniem międzyzakładowej organizacji związkowej liczba jej członków nie wynosi co najmniej 10 pracowników, to żaden z działaczy tej organi- zacji nie korzysta z ochrony wynikającej z art. 32. Natomiast spełnienie tego warunku choćby w jednym zakładzie pracy powoduje objęcie ochroną pracownika imiennie wskazanego przez zarząd (art. 32 ust. 6) lub przewodniczącego zarządu (art. 32 ust. 7 8), przy czym nie ma wymagania, aby chroniony pracownik był zatrudniony właśnie w tym zakładzie, w którym związek zrzesza co najmniej 10 pracowników. 2. Nie jest uzasadniony zarzut skargi oparty na twierdzeniu, że przekazanie pracodawcy przez organizację związkową informacji o liczebności tej organizacji po terminie z art. 251 ust. 2 ustawy, powoduję utratę przez powódkę szczególnej ochrony przewidzianej w art. 32. Z art. 251 ust. 2 ustawy wynika, że zakładowa orga- nizacja związkowa, zrzeszająca co najmniej 10 członków będących pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, przedstawia co kwartał - według stanu na ostatni dzień kwartału - w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym kwartale pracodawcy informację o łącznej liczbie członków tej organizacji, w tym o liczbie członków będących pracownikami lub osobami wykonują- cymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą. Zrzeszanie przez organizację związkową tej liczby członków jest warunkiem przysługiwania jej uprawnień zakłado- wej organizacji związkowej (art. 251 ust. 1). Sąd Okręgowy trafnie przyjął funkcjonal- ną wykładnię tego przepisu uznając, że zawiadomienie o liczbie członków związku złożone po terminie jest skuteczne w odniesieniu do wypowiedzenia umowy o pracę złożonego pracownikowi po uzyskaniu tej informacji przez pracodawcę. Zasadniczą funkcją nałożenia na zakładową organizację związkową obowiązku przekazania tej informacji jest ochrona pracodawcy przed negatywnymi dla niego konsekwencjami naruszenia uprawnień tej organizacji, spowodowanymi niewiedzą o spełnieniu przez organizację wymagań określonych w art. 251 ust. 1. Z uwagi na zmienną liczbę członków organizacji związkowej ustawodawca wprowadził obowiązek przekazywa- nia tej informacji co kwartał w terminie do 10 dnia następnego miesiąca. Zdaniem Sądu Najwyższego nieprzekazanie tej informacji we wskazanym terminie uprawnia pracodawcę do przyjęcia wniosku, iż istniejąca u niego organizacja związkowa nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 251 ust. 1 ustawy, a zatem że nie ma obo- wiązku współdziałania z nią przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunku pracy, wy- nikającego z art. 38 k.p. i art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Prawidłowość tego wniosku ustaje jednak w razie spóźnionego przekazania przez organizację związkową tej informacji. Od chwili spóźnionego przekazania in- formacji organizacja związkowa uzyskuje uprawnienia zakładowej organizacji związ- kowej, o której mowa w art. 251 ust. 1. Omawiana informacja przekazana przez za- kładową organizację związkową już po złożeniu przez pracodawcę wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi nie ma znaczenia dla prawidłowości tego wypowiedze- 8 nia, także wtedy, gdy ta organizacja jest w stanie udowodnić, że zrzesza odpowied- nią liczbę członków. Sąd Najwyższy nie podziela odmiennego poglądu wyrażonego w tezie III in fine wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., I PK 135/06 (OSNP 2007 nr 21-22, poz. 311) oraz w tezie III wyroku z dnia 19 kwietnia 2010 r., II PK 311/09 (LEX 602699), przyjmujących możliwość późniejszego wykazania przez organizację związ- kową, że zrzesza co najmniej 10 członków. Taka interpretacja art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych praktycznie znosi z organizacji związkowej wynikający z tego przepisu obowiązek przekazania informacji o liczbie członków. Odbywa się to kosztem pracodawcy, który będzie obciążony roszczeniami pracownika z tytułu roz- wiązania z nim stosunku pracy, które stało się wadliwe po złożeniu przez pracodaw- cę oświadczenia o rozwiązaniu, przy czym wadliwość powstała wskutek niewykona- nia ustawowego obowiązku przez organizację związkową. Jest to sprzeczne ze wskazaną wyżej funkcją tego obowiązku. Krytykowany pogląd oznacza przerzucenie na pracodawcę nieprzewidzianego prawem ryzyka zachowania organizacji związko- wej w sposób sprzeczny z ustawą. Tymczasem ryzyko działania powinien ponosić ten, kto odnosi z niego korzyść. Beneficjentami korzystania przez zakładową organi- zację związkową z uprawnień wynikających z art. 251 ust. 1 ustawy o związkach za- wodowych są, między innymi, jej działacze korzystający z ochrony przewidzianej w art. 32 tej ustawy. Oni zatem powinni być obciążeni ryzykiem nieprzekazania przez tę organizację informacji z art. 251 ust. 2 ustawy, tym bardziej, że mają znaczny wpływ na wykonanie tego obowiązku przez organizację związkową. Brak możliwości korzy- stania z uprawnień przysługujących zakładowej organizacji związkowej - spełniającej warunki określone w art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych - będący skut- kiem nieprzekazania pracodawcy informacji z art. 251 ust. 2 ustawy, nie jest sankcją nadmiernie dolegliwą czy nieproporcjonalną w stosunku do tego zaniedbania organi- zacji związkowej. Przekazanie tej informacji nie jest bowiem działaniem uciążliwym lub trudnym do spełnienia, wymaga ono dołożenia choćby minimalnej staranności ze strony organizacji związkowej w dbałości o własne interesy i interes osób objętych ochroną z art. 32 ustawy. Powyższe uwagi dotyczące zakładowej organizacji związkowej odnoszą się odpowiednio do organizacji międzyzakładowej. W odniesieniu do niej trzeba mieć jednak na uwadze, że ustawa o związkach zawodowych przewiduje dwa różne spo- soby liczenia jej członków (o czym była mowa wyżej). Funkcja obowiązku przekaza- nia omawianej informacji wymaga, aby warunkiem korzystania ze szczególnej 9 ochrony stosunku pracy działaczy związkowych - gdy międzyzakładowa organizacja związkowa w żadnym zakładzie nie zrzesza liczby pracowników wymaganej do uzy- skania statusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a k.p. - jest prze- kazanie informacji, że w co najmniej jednym zakładzie zrzesza ona co najmniej 10 członków będących pracownikami (art. 251 ust. 2 w związku z art. 342 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych). Przyczyną wadliwości informacji przekazanej w niniejszej sprawie nie było więc opóźnienie w stosunku do terminu wypowiedzenia powódce umowy o pracę, lecz jej niewystarczająca treść. 3. Uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o in- formowaniu pracowników w związku z art. 8 k.p. Według art. 17 ust. 1 tej ustawy pracodawca nie może bez zgody rady pracowników wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym jej członkiem w okresie jego członkostwa w radzie pracowników. Natomiast art. 2 ust. 1 tej ustawy, przed pozbawieniem go mocy przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., K 23/07 (Dz.U. Nr 120, poz. 778), stanowił, że użyte w ustawie określenie organizacja związkowa ozna- cza zakładową lub międzyzakładową organizację związkową reprezentatywną w ro- zumieniu art. 24125a § 1 k.p. Na podstawie art. 4 ustawy tego rodzaju organizacje wybierały radę pracowników. Międzyzakładowa organizacja związkowa, której zarządowi przewodniczyła powódka, nie była reprezentatywną w rozumieniu art. 24125a § 1 k.p. i dlatego nie miała prawa wyboru członków rady pracowników. Faktycznie dokonała ona jednak wyboru powódki na członka tej rady. Sąd Rejonowy uznał, że skoro uczestnictwo powódki w radzie pracowników było akceptowane przez pracodawcę i drugi działają- cy u niego związek zawodowy, to przysługuje jej ochrona z art. 17 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowników. Sąd Okręgowy nie odniósł się wprost do zarzutu apela- cyjnego pozwanej dotyczącego naruszenia tego przepisu przez Sąd Rejonowy. Uczynił to tylko pośrednio uznając prawidłowość wyroku tego Sądu, jednak do odda- lenia apelacji wystarczające było przekonanie Sądu Okręgowego (jak się okazało nietrafne), że powódka podlega ochronie na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Kwestionowany w apelacji pogląd Sądu Rejonowego jest nieprawidło- wy, gdyż przyznaje on szczególną ochronę stosunku pracy pracownicy, która stała się członkiem rady pracowników w sposób sprzeczny z ustawą, przy czym nastąpiło to na podstawie uchwały zarządu tej organizacji związkowej, którego była przewodni- czącą, a więc miała znaczny wpływ na jej podjęcie. Zdaniem Sądu Najwyższego ak- 10 ceptacja tej sytuacji przez pracodawcę i drugi związek zawodowy może odnosić skutki w płaszczyźnie zbiorowego prawa pracy, czyli dotyczyć działalności rady pra- cowników w tak ustalonym składzie w zakresie jej uprawnień określonych w ustawie o informowaniu pracowników. Nie może natomiast rozciągnąć na tak wybranego pra- cownika wyjątkowego uprawnienia z indywidualnego prawa pracy, polegającego na szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy. Nadto, nawet przy przyjęciu, że po- wódce służyła ochrona z art. 17 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowników, należa- łoby przyjąć, że korzystanie z niej byłoby sprzeczne z art. 8 k.p. 4. Skarżący nie ma racji kwestionując stanowisko obu Sądów w zakresie bez- zasadności wypowiedzenia powódce umowy o pracy (art. 45 § 1 k.p.). Naruszenia przez nią obowiązków pracowniczych nie były na tyle poważne, aby uzasadniać to wypowiedzenie. 5. Podniesiony przez powódkę w odpowiedzi na skargę kasacyjną zarzut wniesienia jej przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej jest nieuzasad- niony. Rzeczywiście w zaskarżonym wyroku strona pozwana oznaczona jest jako „Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w W.”, a w skardze wskazano, że wnosi ją „Woj- skowa Agencja Mieszkaniowa w W., Oddział Regionalny w S.”. Nie może to jednak mieć istotnego znaczenia w sprawie, gdyż umocowanie do wniesienia skargi wywo- dzi się od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. 6. Konkludując należy stwierdzić, że wypowiedzenie powódce umowy było nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. i w tym zakresie zarzut skargi nie za- sługuje na uwzględnienie. Natomiast słusznie zakwestionowano korzystanie przez powódkę ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, wywodzonej z art. 32 ustawy o związkach zawodowych i z art. 17 ust. 1 ustawy o informowaniu pracowni- ków. Z tych względów na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI