III PK 128/15

Sąd Najwyższy2016-09-29
SNPracystosunki pracyWysokanajwyższy
wypowiedzenie umowy o pracęlikwidacja placówkitermin do wniesienia odwołaniaprzywrócenie terminukarta nauczycielaprzejście zakładu pracysąd najwyższyskarga kasacyjna

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnego uznania przez sądy niższych instancji, że powódka spóźniła się z wniesieniem odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę.

Powódka E.S. domagała się przywrócenia do pracy po tym, jak jej szkoła została zlikwidowana, a ona otrzymała wypowiedzenie. Sądy niższych instancji oddaliły jej powództwo, uznając, że wniesienie odwołania od wypowiedzenia było spóźnione. Sąd Najwyższy uchylił to orzeczenie, wskazując, że powódka mogła mieć uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości podanej w wypowiedzeniu przyczyny likwidacji szkoły, zwłaszcza w kontekście późniejszego funkcjonowania placówki pod innym zarządem. Sąd uznał, że te wątpliwości mogły uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Sprawa dotyczyła powódki E.S., nauczycielki, która otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę w związku z likwidacją Szkoły Podstawowej w S.. Sądy niższych instancji – Rejonowy w Z. i Okręgowy w Z. – oddaliły jej powództwo o przywrócenie do pracy, uznając, że pozew został wniesiony z uchybieniem terminu (art. 264 k.p.) i nie było podstaw do przywrócenia terminu (art. 265 k.p.). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Kluczowym zarzutem powódki było naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 265 § 1 k.p. poprzez błędną wykładnię, która nie uwzględniła możliwości przywrócenia terminu w sytuacji, gdy pracownik mógł być wprowadzony w błąd co do rzeczywistych przyczyn wypowiedzenia. Powódka argumentowała, że wypowiedzenie wskazywało na likwidację szkoły i przejęcie zadań przez Szkołę Podstawową w L., podczas gdy w rzeczywistości szkoła była kontynuowana przez Stowarzyszenie Oświatowo – Samorządowe w tym samym budynku. Sąd Najwyższy uznał, że te okoliczności mogły uzasadniać powstanie po stronie powódki uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości podanej przyczyny wypowiedzenia, co z kolei mogło stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd podkreślił, że ocena, czy wypowiedzenie było zgodne z prawem, nie była przedmiotem kontroli kasacyjnej, ale kwestia potencjalnego błędu pracownika co do terminu wniesienia odwołania, wynikającego z niejasności faktycznych i prawnych, była kluczowa dla przywrócenia terminu. Sąd zauważył również, że mogło dojść do naruszenia art. 23¹ k.p. (przejście zakładu pracy) lub art. 30 § 4 k.p. (wymogi dotyczące przyczyny wypowiedzenia), co mogło wpłynąć na ocenę sytuacji pracownika.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchybienie terminu może być usprawiedliwione, jeśli pracownik miał uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości podanej w wypowiedzeniu przyczyny, co może wynikać z niejasności faktycznych i prawnych dotyczących likwidacji placówki i jej dalszego funkcjonowania pod innym podmiotem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że jeśli pracownik, powołując się na likwidację szkoły, otrzymał wypowiedzenie, a następnie okazało się, że szkoła funkcjonuje nadal pod innym organem prowadzącym, mogły powstać uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości przyczyny wypowiedzenia. Te wątpliwości mogą uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

powódka (w zakresie uchylenia wyroku)

Strony

NazwaTypRola
E. S.osoba_fizycznapowódka
Szkoła Podstawowa w S.instytucjapozwana
Urząd Gminy w L.organ_państwowypozwany

Przepisy (21)

Główne

k.p. art. 264

Kodeks pracy

Określa termin do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę.

k.p. art. 265

Kodeks pracy

Określa możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę.

Pomocnicze

k.p. art. 23¹

Kodeks pracy

Dotyczy przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę.

k.p. art. 30 § § 4

Kodeks pracy

Określa wymogi dotyczące podania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę.

u.s.o. art. 59 § ust. 1, 8 i 9

Ustawa o systemie oświaty

Reguluje zasady likwidacji szkół i placówek oświatowych.

u.s.o. art. 79 § ust. 1

Ustawa o systemie oświaty

Dotyczy przejścia zobowiązań likwidowanych jednostek budżetowych.

u.f.p. art. 12 § ust. 4 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

Dotyczy przejmowania zobowiązań likwidowanych jednostek budżetowych przez jednostki samorządu terytorialnego.

k.n. art. 20 § ust. 1 pkt 1

Karta Nauczyciela

Określa możliwość wypowiedzenia umowy o pracę nauczyciela w przypadku likwidacji szkoły.

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 316

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznania sprawy w stanie rzeczy istniejącym w chwili zamknięcia rozprawy.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy przedmiotu dowodu.

k.p.c. art. 328 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uzasadnienia wyroku.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uzasadnienia wyroku.

k.p.c. art. 316 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznania sprawy w stanie rzeczy istniejącym w chwili zamknięcia rozprawy.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Dotyczy nieważności czynności prawnej.

k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka mogła być wprowadzona w błąd co do rzeczywistych przyczyn wypowiedzenia, co uzasadnia przywrócenie terminu do odwołania. Zmiana organu prowadzącego szkołę mogła rodzić wątpliwości co do zastosowania art. 23¹ k.p. i zasadności wypowiedzenia. Niejasność faktyczna i prawna dotycząca likwidacji szkoły i jej kontynuacji przez Stowarzyszenie mogła uzasadniać błąd pracownika co do terminu wniesienia odwołania.

Odrzucone argumenty

Powódka spóźniła się z wniesieniem odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Powódka posiadała wiedzę o planowanym przejęciu szkoły przez Stowarzyszenie i nie wykazała wystarczającej aktywności w celu wyjaśnienia swojej sytuacji. Sądy niższych instancji prawidłowo oceniły brak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Godne uwagi sformułowania

„zawarcia w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę niezgodnych z rzeczywistością okoliczności, w szczególności zatajenia faktów które następnie stały u podstaw podjęcia decyzji o braku zaskarżenia czynności w ustawowym terminie przez pracownika, gdy ich jednoznaczna weryfikacja dopiero dała podstawy do zanegowania wypowiedzenia umowy o pracę” „Sedno oceny zachowania terminu i prawa do wniesienia odwołania leży więc w dużej mierze w prawie materialnym” „Szkoła jest nadal szkołą publiczną, zmienił się tylko organ prowadzący.” „Błąd pracownika uzasadniający przywrócenie terminu (art. 265 k.p.) nie musi być wywołany tylko przez pracodawcę. Może wynikać z działań organu prowadzącego szkołę.” „To, że powódka wiedziała lub powinna zdawać sobie sprawę z powstania szkoły prowadzonej przez Stowarzyszenie nie zmienia powyższej oceny, gdyż przedmiotem odwołania jest stosunek pracy ze Szkołą Podstawową w S. prowadzoną przez Gminę a nie ze Szkołą Podstawową w S. prowadzoną przez Stowarzyszenie.”

Skład orzekający

Halina Kiryło

przewodniczący

Zbigniew Korzeniowski

sprawozdawca

Krzysztof Staryk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę w sytuacji niejasności faktycznych i prawnych dotyczących likwidacji placówki i jej kontynuacji przez inny podmiot."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji likwidacji szkoły i zmiany organu prowadzącego, z uwzględnieniem przepisów dotyczących Karty Nauczyciela i przejścia zakładu pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego przy wypowiadaniu umów o pracę, zwłaszcza w kontekście zmian organizacyjnych w placówkach oświatowych. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy może korygować błędy sądów niższych instancji w ocenie terminów procesowych.

Spóźnione odwołanie od wypowiedzenia? Sąd Najwyższy wskazuje, kiedy można przywrócić termin!

Sektor

praca

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III PK 128/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Halina Kiryło (przewodniczący)
‎
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Staryk
w sprawie z powództwa E. S.
‎
przeciwko Szkole Podstawowej w S.  i Urzędowi Gminy w L.
‎
o przywrócenie do pracy,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 września 2016 r.,
‎
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.
‎
z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt IV Pa (…),
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Z.  do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Z.  wyrokiem z 8 maja 2015 r. oddalił apelację powódki E.S.  od wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 6 listopada 2014 r., który oddalił jej powództwo o przywrócenie do pracy. Podstawą rozstrzygnięcia były przepisy art. 264 i 265 k.p. Sąd uznał, że pozew wniesiony 9 września 2013 r. od wypowiedzenia doręczonego 31 maja 2013 r. był spóźniony, co było zawinione przez powódkę i nie uzasadniało przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia.
Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona jako nauczyciel mianowany w Szkole Podstawowej w S.. Uchwałą Rady Gminy L. z 28 marca 2013 r. zlikwidowano Szkołę z dniem 31 sierpnia 2013 r. W lutym 2013 r. rodzice uczniów złożyli do Zarządu (…) Stowarzyszenia Oświatowo – Samorządowego wniosek o założenie i prowadzenie Szkoły Podstawowej w S.. Stowarzyszenie w lutym 2013 r. zamieściło informacje na stronie internetowej oraz ogłoszenie w urzędzie pracy, iż organizowany jest nabór nauczycieli do pracy w szkole prowadzonej przez Stowarzyszenie. W lipcu 2013 r. ponownie ogłoszono nabór nauczycieli do stowarzyszeniowej szkoły. Członek Rady Rodziców rozmawiała z nauczycielami w sprawie ewentualnej dalszej współpracy ze Stowarzyszeniem. Nauczyciele nie byli zainteresowani pracą w szkole prowadzonej przez Stowarzyszenie. Wójt Gminy L. 16 kwietnia 2013 r. wydał zezwolenie na utworzenie i prowadzenie Szkoły Podstawowej w S. przez (…) Stowarzyszenie Oświatowo – Samorządowe. Pismo to Rada Rodziców Szkoły Podstawowej w S. otrzymała 17 kwietnia 2013 r. Od tego momentu było pewne, że szkoła będzie prowadzona przez Stowarzyszenie. Uchwałą Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia z 30 kwietnia 2013 r. utworzono szkołę publiczną o nazwie: Szkoła Podstawowa w S..
Pismem z 21 maja 2013 r., doręczonym powódce 31 maja 2013 r., szkoła wypowiedziała stosunek pracy na koniec sierpnia 2013 r. Jako podstawę wskazano „art. 20 ust. 3” ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w związku z uchwałą Rady Gminy L.  z 28 marca 2013 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w S.. Pouczono powódkę o prawie wniesienia odwołania do Sądu Rejonowego w Z.. Pracownicy (nauczyciele i pracownicy administracyjni) oraz rodzice dzieci wiedzieli, że po likwidacji dotychczasowej szkoły zostanie utworzona szkoła prowadzona przez Stowarzyszenie. Była to wiedza powszechna. Podczas zebrań nauczycieli z Wójtem nauczyciele zgłaszali słowa sprzeciwu przeciwko planowemu przekazaniu szkoły Stowarzyszeniu. Przejście pod zarząd Stowarzyszenia oznaczało, że nauczyciele mogliby dalej pracować, ale za mniejsze wynagrodzenia za pracę oraz nie obowiązywałaby ich Karta Nauczyciela. A. D.  – nauczycielka Szkoły Podstawowej w S.  podczas spotkania z Wójtem oświadczyła, że żadna z nauczycielek nie będzie pracowała w szkole stowarzyszeniowej. Na posiedzeniu Rady Pedagogicznej 3 lipca 2013 r. Dyrektor szkoły informowała nauczycieli o możliwości składania podań o pracę do szkoły stowarzyszeniowej. Podania o przyjęcia do pracy można było składać do stowarzyszenia lub bezpośrednio do Dyrektora szkoły. W lipcu 2013 r. na stronie internetowej Stowarzyszenia była informacja o naborze nauczycieli do nowopowstałej szkoły w S. Szkoła Podstawowa w S., której organem założycielskim było Stowarzyszenie, rozpoczęła działalność w budynku „dawnej szkoły podstawowej” 1 września 2013 r. Mienie szkoły zostało przekazane przez gminę na podstawie użyczenia i dzierżawy Stowarzyszeniu. Z poprzedniej kadry pedagogicznej w szkole prowadzonej przez Stowarzyszenie zatrudniono trzech nauczycieli. W roku szkolnym 2013/2014 w pozwanej szkole zatrudnionych było 14 nauczycieli.
Powódka od 9 maja 2012 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a od 16 grudnia 2012 r. do 2 czerwca 2013 r. na urlopie macierzyńskim. Od 3 czerwca do 28 czerwca 2013 r. ponownie miała zwolnienie lekarskie. Po zwolnieniu lekarskim nie stawiła się do pracy.
Sąd Rejonowy w ocenie prawnej stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania art. 23
1
k.p., jako że do rozwiązania stosunku pracy doszło przed 1 września 2013 r., dlatego pozwanym nie powinna być Szkoła Podstawowa a S., a Urząd Gminy w S.. Zasady likwidacji szkół określa art. 59 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Przekazanie przed jednostkę samorządu terytorialnego prowadzenia szkoły lub placówki publicznej osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej jest równoznaczne z likwidacją dotychczasowej formy organizacyjno - prawnej szkoły lub placówki, w rozumieniu przepisów ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (art. 59 ust. 8 i 9 ustawy o systemie oświaty). W przypadku likwidacji jednostek budżetowych zastosowanie ma art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (art. 79 ust. 1 ustawy o systemie oświaty). Przewiduje on, że w razie likwidacji gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej jednostki budżetowej, jej zobowiązania przejmuje urząd odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Wobec ustania stosunku pracy powódki z dniem 31 sierpnia 2013 r. brak jest podstaw, aby obciążać odpowiedzialności pozwaną Szkołę Podstawową w S.  prowadzoną przez Stowarzyszenie za zobowiązania pracownicze dotychczasowego pracodawcy. Stroną pozwaną odpowiedzialną za zobowiązania likwidowanej Szkoły jest Urząd Gminy w L.
Powództwo nie jest zasadne ze względu na wniesienie odwołania po terminie z art. 264 k.p. i brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 265 k.p.). Powódka wniosła odwołanie 9 września 2013 r. od wypowiedzenia otrzymanego 31 maja 2013 r. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki, iż nie wiedziała o planowanym przejęciu szkoły przez Stowarzyszenie z uwagi na absencję w szkole. Powódka posiadała wiedzę o przejęciu szkoły przez Stowarzyszenie. Ewentualne nieznaczne opóźnienie w przekazie informacji o możliwości podjęcia zatrudnienia w nowej szkole wynikało z wyłącznej winy powódki (nieuczestniczenie w posiedzeniu Rady Pedagogicznej). Powódka w zeznaniach podała, iż słyszała pogłoski o utworzeniu szkoły przez Stowarzyszenie. Powódka w dacie otrzymania wypowiedzenia posiadała informację, iż szkoła nadal będzie prowadzona przez Stowarzyszenie – od tego zatem momentu swoje wątpliwości związane z zasadnością wypowiedzenia mogła przedstawić kognicji Sądu.
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu oddalenia apelacji podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji. Powódka wniosła odwołanie od wypowiedzenia z uchybieniem terminu siedmiodniowego z 264 § 1 k.p. i brak było przesłanek do przywrócenia tego terminu (art. 265 § 1 k.p.). Z tej przyczyny powództwo podlegało oddaleniu bez potrzeby badania legalności i zasadności wskazanych w wypowiedzeniu przyczyn rozwiązania stosunku pracy. Niemniej wypowiedzenie wskazywało na likwidację szkoły, co stało się na podstawie uchwały Rady Gminy, na mocy której Szkoła Podstawowa w S. została zlikwidowana. W jej miejsce została powołana inna placówka prowadzona przez Stowarzyszenie. Przyczyna podana w wypowiedzeniu, doręczonym powódce 31 maja 2013 r., była konkretna. Od tego dnia rozpoczął bieg termin 7 dni do wniesienia odwołania do sądu pracy. Powódka nie została wprowadzona w błąd co do likwidacji szkoły, ponieważ likwidacja rzeczywiście nastąpiła. Inne zarzuty wychodzące poza treść przyczyny wskazanej w wypowiedzeniu i odnoszące się do dalszych postanowień uchwały Rady Gminy z 28 marca 2013 r. nie wpływają na zmianę przedstawionej oceny. Zgodnie z uchwałą, uczniom zapewniono możliwość nauki w Szkole Podstawowej w L. i tej Szkole miało zostać przekazane mienie likwidowanej szkoły w S.. Uchwała Stowarzyszenia w sprawie prowadzenia szkoły w S. została podjęta później – 30 kwietnia 2013 r. Posiedzenie Rady Pedagogicznej 3 lipca 2013 r. dotyczyło także zapoznania nauczycieli z uchwałą likwidacyjną i możliwością podjęcia pracy w szkole. W tych warunkach wniesienie przez powódkę 9 września 2013 r. odwołania od wypowiedzenia doręczonego 31 maja 2013 r. nastąpiło z uchybieniem terminu i Sąd słusznie przyjął brak przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu.
Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ nie było po stronie powódki żadnych przeszkód uniemożliwiających wniesienie odwołania w ustawowym 7-dniowym terminie, liczonym od doręczenia wypowiedzenia. Zwłoka powódki we wniesieniu odwołania jest zawiniona. Jeżeli powódka miała zamiar podjęcia pracy w nowo utworzonej szkole, to w ramach dbałości o własne interesy, powinna wykazać aktywność i również podejmować działania mające na celu wyjaśnienie możliwości podjęcia przez nią dalszego zatrudnienia, a nie biernie oczekiwać do upływu okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej ze zlikwidowanym pracodawcą, tym bardziej, że dochodziły do niej pogłoski o utworzeniu szkoły przez Stowarzyszenie. Bierne oczekiwanie przez 3 miesiące świadczy o zawinionym przez powódkę uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w apelacji przepisów procesowych, ponieważ doszedł do prawidłowego wniosku, że powódka z przyczyn przez nią zawinionych uchybiła terminowi do wniesienia odwołania do sądu pracy. Z tych względów zbędnym było dokonywanie oceny pozostałych zarzutów apelacyjnych.
W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie: I. prawa procesowego: a) art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji, w szczególności nierozpoznanie zarzutów apelacji dotyczących naruszenia: - art. 316 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. i 328 § 3 k.p.c. przez sprzeczność poczynionych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie polegającą na pominięciu, iż pracownikom administracji nie wręczano wypowiedzeń umów o pracę i osobiście przekazano informację, iż w dalszym ciągu będą zatrudnieni w placówce, powódce nie zaproponowano kontynuowania zatrudnienia w szkole ani ustnie ani pisemnie, z wypowiedzenia umowy o pracę wynikało, że Szkoła Podstawowa w S.  będzie zlikwidowana, a jej zadania przejmie Szkoła Podstawowa w L.  (nie było mowy o istnieniu Szkoły Podstawowej w S.); - art. 59 ust. 1, art. 5g ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty w związku z art. 58 k.c. i art. 300 k.p. przez błędne stosowanie i uznanie, że zlikwidowano Szkołę Podstawową w S., gdy doszło do sprzecznego z prawem przekazania placówki liczącej powyżej 70 uczniów na rzecz Stowarzyszenia, a więc nie zaszły żadne zmiany uzasadniające wypowiedzenie umowy o pracę nauczycielom na podstawie art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela; - art.  23
1
k.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w związku z wygaśnięciem umów o pracę z nauczycielami przed datą rozpoczęcia prowadzenia szkoły przez Stowarzyszenie nie doszło do przekazania zakładu pracy w rozumieniu tej normy; b) art. 328 § 2 w związku z art. 316 § 1, art. 382 i art. 391 § 1 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie nadaje się do kontroli instancyjnej: II prawa materialnego: a) art. 30 § 4 k.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem w przypadku, gdy w związku z likwidacją placówki (art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty) następuje przejęcie zadań z zakresu edukacji publicznej przez podmiot trzeci obligatoryjnie nie musi zawierać w tym zakresie stosownej informacji; b) art. 265 § 1 k.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę zawarcie w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę niezgodnych z rzeczywistością okoliczności, w szczególności zatajenia faktów, które następnie stały u podstaw podjęcia decyzji o braku zaskarżenia czynności w ustawowym terminie przez pracownika, gdy ich jednoznaczna weryfikacja dopiero dała podstawy do zanegowania wypowiedzenia umowy o pracę.
Pozwani wnieśli o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty skargi uzasadniają uchylenie zaskarżonego wyroku.
Sprawa powódki nie różni się istotnie od spraw innych powódek, których skargi kasacyjne rozpoznał ten sam skład Sądu Najwyższego na tym samym posiedzeniu (por. sprawy III PK 129/15, 130/15, 131/15, 132/15 i 133/15). Podjęte rozstrzygnięcia są takie same. Uzasadnienie wyroku ma indywidualny charakter sędziego sprawozdawcy, co nie oznacza, że jeśli pomija dalsze kwestie przedstawione w uzasadnieniach pozostałych spraw to są one bez znaczenia. Przeciwnie, sprawy o takich samych stanach faktycznych i prawnych powinny mieć jednolite rozstrzygnięcie i uzasadnienie, choć autorski charakter uzasadnienia wyroku może usprawiedliwić pewne rozbieżności w akcentach.
Podstawowa kwestia to stwierdzenie, że kognicją nie jest objęta ocena czy wypowiedzenie było zgodne z prawem i zasadne. Zakres rozstrzygnięcia i kontroli kasacyjnej dotyczy jedynie terminu do odwołania od wypowiedzenia. Chodzi więc w pierwszej kolejności o zarzut naruszenia art. 265 § 1 k.p. Powódka podaje w zarzucie, iż usprawiedliwienie opóźnienia odwołania wynika z „
zawarcia w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę niezgodnych z rzeczywistością okoliczności, w szczególności zatajenia faktów które następnie stały u podstaw podjęcia decyzji o braku zaskarżenia czynności w ustawowym terminie przez pracownika, gdy ich jednoznaczna weryfikacja dopiero dała podstawy do zanegowania wypowiedzenia umowy o pracę
”.
Zarzut naruszenia art. 265 § 1 k.p. odwołuje się do naruszenia art. 30 § 4 k.p., czyli do zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego drugiego przepisu, przez niepodanie w nim tego co powinno zostać podane za przyczynę wypowiedzenia. Dopiero wówczas pracownik miałby wiedzę i świadomość co do podjęcia decyzji o odwołaniu od wypowiedzenia. Oczywiście na etapie oceny przywrócenia terminu do odwołania nie przesądza się naruszenia art. 30 § 4 k.p., czyli czy przyczyna była wystarczająca, pełna, konkretna i prawdziwa. Jest to domena merytorycznego rozpoznania sprawy, czyli wyprzedza ją oddalenie powództwa i apelacji ze względu na przekroczenie terminu do odwołania.
Nie oznacza to, że ocena przesłanki winy z art. 265 k.p i określonego w nim terminu początkowego nie może mieć na uwadze kwestii merytorycznych i przyczynowych, leżących u podstaw wypowiedzenia, jeżeli pracownik twierdzi, że w istocie został wprowadzony w błąd, polegający na przekonaniu, iż prawdziwy jest wariant (stan rzeczy) przedstawiony za przyczynę wypowiedzenia, co okazuje się niepewne, bo następstwo zdarzeń wynikające z określonych działań, doprowadziło do całkiem innej sytuacji. Ściślej do zachowania stanu w dużej mierze pierwotnego, tyle tylko, że organem prowadzącym szkołę publiczną w miejsce Gminy stało się Stowarzyszenie.
Sedno oceny zachowania terminu i prawa do wniesienia odwołania leży więc w dużej mierze w prawie materialnym, jako że zasadnicze następstwo zdarzeń (stan faktyczny) na obecnym etapie zostało ustalone. Chodzi o to, że nauczycielski stosunek pracy ma określoną trwałość. Może zostać wypowiedziany z powodu likwidacji szkoły bo tak przewiduje ustawa – art. 20 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela. Likwidacja przez gminę jednej szkoły i przejęcie zadań przez inną szkołę podstawową prowadzoną przez gminę (w L.) mogła być faktyczną okolicznością uzasadniającą wypowiedzenie. W takiej sytuacji powódka nie musiała kwestionować zasadności i zgodności wypowiedzenia z prawem. Nie zamyka to jednak sprawy, gdyż w sferze faktycznej i prawnej okazało się, iż uczniowie zlikwidowanej Szkoły Podstawowej w S. nie przeszli do Szkoły Podstawowej w L., lecz z rozpoczęciem roku szkolnego 2013/14 kontynuowali naukę w Szkole Podstawowej w S., o statusie szkoły publicznej (według ustaleń w sprawie), tyle że prowadzonej przez Stowarzyszenie. Czyli zadanie edukacyjne jest nadal realizowane w tym samym miejscu. Szkoła jest nadal szkołą publiczną, zmienił się tylko organ prowadzący.
Ujawnia się więc inny stan faktyczny i prawny niż podany w wypowiedzeniu zatrudnienia. Powstaje więc problem czy w takiej sytuacji nie ma zastosowania art.   23
1
k.p., który nie musi być wyłączony w przypadku przejęcia zadań oświatowych (zob. uzasadnienie uchwały 7 sędziów z 28 marca 2013 r., III PZP 1/13 i wskazane w nim bogate orzecznictwo). Po wtóre art. 23
1
k.p. może mieć zastosowanie w różnych przypadkach faktycznych i prawnych.
Wskazuje to na sytuację, w której powódka w opisanych okolicznościach sprawy (spotkań i rozmów) wcale nie musiała mieć pełnej wiedzy co do wszystkich przesłanek i skutków prawnych poszczególnych działań. Ustalono też, że powódka była na urlopie macierzyńskim. Ponadto określone wyczekiwanie mogło wynikać z samych wakacji. Nie musi być więc bez racji twierdzenie powódki, że sprawa swe realne oblicze ujawniła dopiero po rozpoczęciu kolejnego roku szkolnego. Z tą datą powódka łączy też początek terminu do odwołania, gdyż dopiero wtedy okazało się dla niej, że szkoła dalej funkcjonuje a podana przyczyna wypowiedzenia nie była rzeczywista. Dopiero stwierdzenie dalszego funkcjonowania szkoły otwiera wątpliwość co do zasadności działania z pominięciem regulacji wskazanej w skardze.
Chodzi więc o to, że gdyby okazało się, iż miałby zastosowanie art. 23
1
k.p., to jednocześnie wypowiedzenie mogłoby kolidować z przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę (art. 23
1
§ 6 k.p.).
W aspekcie obecnej skargi chodzi o błąd popełniony przez pracownika w zakresie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Powódka wskazuje bowiem na naruszenie prawa poprzez nieprawidłowe przekazanie placówki liczącej powyżej 70 uczniów na rzecz Stowarzyszenia z pominięciem regulacji ustawy. Sąd Najwyższy oceniał sytuację nauczycieli w przypadku zmiany organu prowadzącego na podstawie umowy o przekazaniu szkoły do prowadzenia osobie fizycznej (uchwała z 19 maja 2016 r., III PZP 2/16). Szczególny tryb zależy od określonej liczby uczniów i pozwala nauczycielom rozwiązać stosunki pracy wyprzedzająco przed przekazaniem szkoły do prowadzenia innemu organowi prowadzącemu. Jednak sam w sobie tryb taki nie uzasadnia wypowiedzenia zatrudnienia przez szkołę. Nie oznacza to wcale, że w tym przypadku działanie było niezgodne prawem. Na tym etapie, czyli poza kwestią terminów z art. 264 i 265 k.p., nie jest to przedmiotem rozstrzygnięcia. U powódki mogły powstać uzasadnione wątpliwości czy wskazana w wypowiedzeniu przyczyna była prawidłowa. To jest czy uprzednie, pierwotne przekonanie na podstawie wypowiedzenia o likwidacji szkoły w S. i przekazaniu nauczania do szkoły w L. miało swe faktyczne i prawne zakotwiczenie. Tłumaczyć to może zaniechanie odwołania i uzasadnioną zmianę w tym zakresie po rozpoczęciu nauczania w Szkole Podstawowej w S. z nowym rokiem szkolnym. Czyli mogły zrodzić się uzasadnione wątpliwości co do przestrzegania prawa w indywidulanym wypowiedzeniu. Kwestii tej nie przesądza się w tym miejscu, jest jednak wystarczająca jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do odwołania od wypowiedzenia. Błąd pracownika uzasadniający przywrócenie terminu (art. 265 k.p.) nie musi być wywołany tylko przez pracodawcę. Może wynikać z działań organu prowadzącego szkołę.
To, że powódka wiedziała lub powinna zdawać sobie sprawę z powstania szkoły prowadzonej przez Stowarzyszenie nie zmienia powyższej oceny, gdyż przedmiotem odwołania jest stosunek pracy ze Szkołą Podstawową w S. prowadzoną przez Gminę a nie ze Szkołą Podstawową w S.  prowadzoną przez Stowarzyszenie. Poza tym z założenia wypowiedzenia wynika, iż
a priori
wykluczono działanie art. 23
1
k.p., bo gdyby przepis ten miał zastosowanie to same wypowiedzenie byłoby z nim sprzeczne.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 398
15
§ 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 398
21
k.p.c.).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę