III PA 81/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia J.M., starszego referendarza sądowego, o wyrównanie wynagrodzenia za lata 2021-2022, dodatkowego wynagrodzenia rocznego oraz nagrody jubileuszowej, które zostały zaniżone w wyniku zastosowania ustaw okołobudżetowych. Sąd Rejonowy w Ostrołęce, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (m.in. wyrok K 1/23), uznał, że ustawy okołobudżetowe naruszają Konstytucję RP w zakresie kształtowania wynagrodzeń referendarzy sądowych, którzy powinni być traktowani podobnie jak sędziowie w kontekście ochrony ich niezależności i godności urzędu. Sąd Rejonowy zasądził znaczną część dochodzonej kwoty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Pozwany Sąd Rejonowy w Wyszkowie wniósł apelację, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 178 Konstytucji RP i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a także naruszenie przepisów ustaw okołobudżetowych. Sąd Okręgowy w Ostrołęce oddalił apelację, uznając wyrok Sądu Rejonowego za trafny. Sąd Okręgowy podkreślił, że sądy powszechne mają prawo do tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa, co oznacza możliwość pominięcia przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją, zwłaszcza gdy Trybunał Konstytucyjny nie może wydać orzeczenia z powodu utraty mocy obowiązującej przepisu. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że coroczne „zamrażanie” wynagrodzeń poprzez ustawy okołobudżetowe, zamiast systemowej waloryzacji, narusza konstytucyjne zasady równości, ochrony praw nabytych i pewności prawa, a także godność urzędu referendarza. Sąd Okręgowy powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (K 1/12, K 1/23) oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że argumentacja dotycząca niezgodności ustaw okołobudżetowych z Konstytucją w odniesieniu do sędziów ma również zastosowanie do referendarzy sądowych, których wynagrodzenia są ściśle powiązane z wynagrodzeniami sędziów. Sąd Okręgowy uznał, że pozwany nie miał podstaw do kwestionowania wymagalności roszczenia o wynagrodzenie, a apelacja nie zawierała argumentów przemawiających za jej uwzględnieniem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie niezgodności ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP w kontekście wynagrodzeń referendarzy sądowych oraz prawo sądów do pominięcia niekonstytucyjnych przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji wynagrodzeń referendarzy sądowych i interpretacji ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022. Orzeczenie Sądu Okręgowego opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej w tym zakresie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustawy okołobudżetowe ograniczające waloryzację wynagrodzeń sędziów i referendarzy sądowych są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą równości, ochrony praw nabytych i pewności prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawy okołobudżetowe ograniczające waloryzację wynagrodzeń referendarzy sądowych są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają zasady równości, ochrony praw nabytych i pewności prawa, a także godność urzędu.
Uzasadnienie
Sądy powszechne mają prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa i mogą pominąć przepisy niezgodne z Konstytucją. Coroczne 'zamrażanie' wynagrodzeń poprzez ustawy okołobudżetowe, zamiast systemowej waloryzacji, stanowi uznaniowe i nieprzewidywalne działanie ustawodawcy, naruszające konstytucyjne gwarancje ochrony wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków, co dotyczy również referendarzy sądowych, których wynagrodzenia są powiązane z wynagrodzeniami sędziów.
Czy sąd powszechny może pominąć przepis ustawy uznany za niezgodny z Konstytucją RP, gdy Trybunał Konstytucyjny nie może wydać orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest zobowiązany do pominięcia przepisu ustawy, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją RP, zwłaszcza gdy nie ma możliwości skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego z powodu utraty mocy obowiązującej przepisu.
Uzasadnienie
Ustawodawca, pozbawiając sądy możliwości skierowania pytania prawnego do TK w określonych sytuacjach (np. utrata mocy obowiązującej przepisu), przyznaje sądom kompetencję do samodzielnego pominięcia niekonstytucyjnego przepisu w celu zapewnienia ochrony praw jednostki i zgodności orzeczenia z Konstytucją.
Czy art. 178 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, dotyczący niezawisłości sędziowskiej, ma zastosowanie do referendarzy sądowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Choć referendarze nie są sędziami niezawisłymi, ich wynagrodzenie jest elementem gwarantującym niezależność w zakresie wykonywanych obowiązków, a zasady kształtowania ich wynagrodzeń są analogiczne do zasad dotyczących sędziów, co uzasadnia stosowanie podobnych standardów konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Wynagrodzenie referendarza sądowego jest kluczowe dla zapewnienia jego niezależności i ochrony przed naciskami. Podobnie jak w przypadku sędziów, sposób ustalania wynagrodzenia powinien być obiektywny i oparty na ustawie, a nie na uznaniowych decyzjach. Argumentacja TK dotycząca sędziów znajduje odzwierciedlenie w potrzebie ochrony referendarzy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Sąd Rejonowy w Wyszkowie | instytucja | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
u.s.r.u.b. 2021 art. 12 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Przepis ten, ograniczający waloryzację wynagrodzeń, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w kontekście wynagrodzeń referendarzy sądowych.
u.s.r.u.b. 2022 art. 8 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Przepis ten, ograniczający waloryzację wynagrodzeń, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w kontekście wynagrodzeń referendarzy sądowych.
p.u.s.p. art. 91 § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa zasady ustalania wynagrodzenia zasadniczego referendarza sądowego, które zostało zaniżone przez ustawy okołobudżetowe.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 178 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja wynagrodzenia sędziów odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków.
Pomocnicze
u.d.w.r. art. 4
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
p.u.s.p. art. 151b
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 477 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wzajemnego zniesienia kosztów procesu.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawy okołobudżetowe ograniczające waloryzację wynagrodzeń referendarzy sądowych są niezgodne z Konstytucją RP. • Sądy powszechne mają prawo do pominięcia przepisów niezgodnych z Konstytucją. • Wynagrodzenie referendarza sądowego jest elementem gwarantującym jego niezależność i powinno być kształtowane w sposób obiektywny i stabilny.
Odrzucone argumenty
Przepisy Konstytucji RP dotyczące sędziów nie mają zastosowania do referendarzy sądowych. • Sąd I instancji nie był uprawniony do badania zgodności ustaw z Konstytucją i ich pominięcia. • Ustawy okołobudżetowe stanowiły podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia i nie mogły być pominięte. • Pozwany nie pozostawał w opóźnieniu z wypłatą wynagrodzenia, gdyż był zobligowany do stosowania ustaw okołobudżetowych.
Godne uwagi sformułowania
nie można pominąć, że zasady kształtowania wynagrodzeń sędziów i referendarzy są tożsame • nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką • nie jest dopuszczalne, by jedna z nich, była przez pozostałe władze osłabiana • nie można mylić z badaniem zgodności tego przepisu z Konstytucją, co jest przypisane do kompetencji Trybunału • niezasadny jest zarzut apelacyjny naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 8 ust. 2 Konstytucji RP
Skład orzekający
Grażyna Załęska-Bartkowiak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie niezgodności ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP w kontekście wynagrodzeń referendarzy sądowych oraz prawo sądów do pominięcia niekonstytucyjnych przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wynagrodzeń referendarzy sądowych i interpretacji ustaw okołobudżetowych w latach 2021-2022. Orzeczenie Sądu Okręgowego opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów ograniczających wynagrodzenia w sferze budżetowej, co ma szerokie implikacje dla pracowników państwowych i budzi pytania o niezależność wymiaru sprawiedliwości. Interpretacja przepisów Konstytucji przez sądy powszechne jest zawsze interesująca.
“Czy ustawy budżetowe mogą łamać Konstytucję? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 30 964,08 PLN
wynagrodzenie za pracę: 23 500,61 PLN
dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2021: 570,57 PLN
dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2022: 1267,09 PLN
nagroda jubileuszowa: 1835,5 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.