III OZ 92/24

III OZ 92/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Gl 697/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2023-11-22
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.58 par.1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 697/23 w sprawie ze skargi K.S. na pismo Dyrektora Pałacu Młodzieży [...] z dnia 30 grudnia 2019 r., nr PM.071-16/4835/19 w przedmiocie opłaty za udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 697/23, odrzucił skargę K.S. na pismo Dyrektora Pałacu Młodzieży [...] z dnia 30 grudnia 2019 r. w przedmiocie opłaty za udostępnienie informacji publicznej.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 17 lipca 2023 r. K.S. wniósł skargę łączną na 8 różnych pism Dyrektora Pałacu Młodzieży [...], związanych z poinformowaniem go o wysokości opłat za udostępnienie informacji publicznej, której skarżący domagał się od organu i dalszej korespondencji w tej sprawie (pisma wyjaśniające, noty księgowe, wezwania do zapłaty). Skarga ta została rozdzielona i zawisła przed Sądem pod sygnaturami od III SA/Gl 696/23 do III SA/Gl 703/23. Skarżący zarzucił, że zaskarżone akty zostały podjęte z naruszeniem art. 9 i 264 k.p.a. oraz art. 15 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Naruszenia te polegały na niepouczeniu strony o przysługujących jej uprawnieniach, tj. naruszeniu art. 9 k.p.a. W wezwaniach tych organ nie wyjaśnił też, jakie dodatkowe koszty ponad koszty funkcjonowania poniósł organ udzielając informacji zgodnie z wnioskiem.
Następnie WSA w Gliwicach wyjaśnił, że przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić terminowość wniesienia skargi, ustalić, czy zachowany został tryb jej wniesienia oraz zbadać czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego, przy czym warunki te muszą być spełnione łącznie.
Odnośnie do zachowania terminu i trybu złożenia skargi, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 53 § 2 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.)., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
Z akt sprawy wynika, że akt zaskarżony w niniejszej sprawie, tj. pismo organu z dnia 30 grudnia 2019 r. wzywające skarżącego do uiszczenia opłaty za udostępnienie informacji objętej wnioskiem z dnia 16 grudnia 2019 r. został stronie doręczony w dniu 2 stycznia 2020 r., czego skarżący nie kwestionuje. W takim wypadku, termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie 1 lutego 2020 r., zatem okres opóźnienia w złożeniu skargi wyniósł prawie trzy i pół roku. Z tych względów, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenia art. 9 i art. 264 k.p.a. poprzez uznanie, że przepisy te i ujęte w nich zasady i regulacje nie mają zastosowania do sprawy będącej przedmiotem skargi złożonej przez skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że w każdym postępowaniu administracyjnym - a postępowanie podjęte i prowadzone przez organ w wyniku złożenia przez skarżącego wniosków o udostępnienie informacji publicznej miało taki charakter, fundamentalne znaczenie ma zasada, o jakiej mowa w art. 9 k.p.a. Niezastosowanie bądź nieprawidłowe zastosowanie tej zasady, a z taką sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do braku pouczenia skarżącego przez organ o przysługującym skarżącemu prawie do zaskarżenia do sądu administracyjnego w określonym terminie aktów wydanych w trakcie realizacji wniosków o udostępnienie informacji publicznej - stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 9 i art. 264 k.p.a. Odwoływanie się przez Sąd pierwszej instancji do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie, tj. do mających odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 3 i art. 53 P.p.s.a. opiera się na błędnym założeniu, że wszyscy obywatele znają te uregulowania prawne i posiadają fachową, prawniczą wiedzę, jak, kiedy i w jakich okolicznościach te przepisy stosować. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie rozważył i nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zasadności skierowanego przez skarżącego do organu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi i przytoczonych w nim racji i argumentów na poparcie tego wniosku. Mając na uwadze wyżej opisane okoliczności, uznać należy, że zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie przez sąd. Jest to również termin prekluzyjny w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 95/12). Sąd, odrzucając skargę, nie bada zatem, czy niedochowanie terminu do jej wniesienia było zawinione przez skarżącego czy nie. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę złożoną po upływie terminu do jej wniesienia.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarżący zaskarżony akt odebrał w dniu 2 stycznia 2020 r. Fakt ten wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia. Tym samym, w myśl art. 53 § 1 P.p.s.a., trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg od dnia następnego i upływał z dniem 1 lutego 2020 r. Zatem skarga, którą skarżący nadał w dniu 17 lipca 2023 r., niewątpliwie została złożona z uchybieniem terminu. Uprawniona była tym samym ocena Sądu pierwszej instancji, że skarga została złożona po terminie, tj. po upływie 3 lat od doręczenia mu kwestionowanego aktu, przez co Sąd pierwszej instancji miał obowiązek skargę odrzucić. Okoliczność wniesienia skargi po terminie sprawiła, że Sąd pierwszej instancji nie mógł przeprowadzić kontroli legalności zaskarżonego aktu.
Jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 9 i art. 264 k.p.a., przede wszystkim dlatego, że sądy administracyjne nie prowadzą postępowania administracyjnego i nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a jedynie oceniają prawidłowość ich zastosowania przez organy. Tym samym zaskarżony przepis, jako nieznajdujący zastosowania w sprawie, nie mógł zostać naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Dodatkowo wyjaśnić należy, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w sprawach dostępu do informacji publicznej tylko w przypadku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania, o czym wyraźnie stanowi treść art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie nie wydano decyzji, a zatem brak było postaw do stosowania przez organ przepisów k.p.a.
Odnosząc się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co do zasadności skierowanego przez skarżącego do organu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, to NSA zauważa, że w aktach sądowych brak jest takiego wniosku o przywrócenie terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.