III OZ 88/26

III OZ 88/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Wa 1379/25 w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 7 maja 2025 r., nr DWKSN.523.364.2025.AD w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Wa 1379/25, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanny Kruszewskiej-Grońskiej i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Mateusza Rogali od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1379/25.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego i asesora sądowego jest niezasadny. Sąd podkreślił, że skarżący w treści wniosku powoływał się na wadliwość powołania ww. osób ("neosędziowie"). Skarżący nie kwestionuje przygotowania do wykonywania zawodu przez te osoby, a składa głęboki i zdecydowany obywatelski protest przeciwko tej sytuacji, bowiem wykazuje dbałość o przyszłą prawomocność orzeczeń podkreślając, że nie jest do końca widomo, czy orzeczenia z udziałem neosędziów pozostaną w obrocie prawnym. Sąd Wojewódzki, odwołując się do uchwały z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, wskazał iż zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Jednocześnie, zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonego przez ww. sędziego i asesora oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia tych osób od rozpoznania sprawy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. W uzasadnieniu zażalenia wskazał na naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez niezawiadomienie go o składzie orzekającym wyznaczonym do rozpoznania wniosku o wyłączenie, a nadto na rozpoznanie wniosku przez skład orzekający również składający się z "neosędziów".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw. Kluczowe znaczenie w sprawie ma związanie sądu stanowiskiem zajętym przez NSA w uchwale z 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22. Z sentencji tej uchwały wprost wynika, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Jak bowiem trafnie wskazał NSA w ww. uchwale, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw. Oznacza ona, że określonemu podmiotowi znajdującemu się w danej sytuacji procesowej przysługuje tylko jeden środek prawny. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział dwie bardzo podobne instytucje prawne, które w sposób prewencyjny umożliwiają kontrolę bezstronności sędziego. Instytucje te, jak wyżej wskazano, różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W konsekwencji takich regulacji unormowania te powinny być stosowane w odmiennych okolicznościach. Ustawodawca, dostosowując się do powyższej zasady, przyznał podmiotom uprawnionym prawo składania wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. w przypadku braku bezstronności sędziego wynikającej z powiązania z podmiotami lub przedmiotem postępowania. Natomiast w sytuacji kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu przyznano uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanowiskiem zawartym w powyższej uchwale, nie znajdując jednocześnie podstaw do przedstawienia powstałego zagadnienie prawnego do ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały NSA.
Oznacza to, że niedopuszczalne jest kwestionowanie w trybie art. 19 p.p.s.a. rękojmi bezstronnego rozpoznania sprawy przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Joanny Kruszewskiej-Grońskiej i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Mateusza Rogali wyłącznie z uwagi na okoliczności związane z ich powołaniem na stanowisko sędziego asesora WSA, gdyż art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego (asesora) sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu.
Wbrew ocenie skarżącego, w świetle powyższej argumentacji nie stanowiło naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wydanie zaskarżonego postanowienia w składzie orzekającym z udziałem sędziego WSA Andrzeja Cichonia i sędziego WSA Arkadiusza Koziarskiego. Jak wspomniano powyżej, w trybie wniosku o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Tym samym ocena złożonego wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego i asesora nie mogła obejmować okoliczności prawidłowości powołania tych osób na ww. stanowiska. Brak było zatem podstaw do wyłączenia od rozpoznania wniosku sędziego WSA Andrzeja Cichonia i sędziego WSA Arkadiusza Koziarskiego, którzy zostali powołani do pełnienia urzędu na wniosek tzw. neo-KRS.
Przechodząc dalej, w ocenie NSA w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające wyłączenie od orzekania ww. sędziego i asesora sądowego. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.".
W rozpatrywanej sprawie skarżący wnosząc o wyłączenie sędziego i asesora sądowego WSA powołał się wyłącznie na wadliwość powołania tych osób. Wnioskodawca nie powołał się natomiast na żadną ustawową przesłankę wyłączenia ww. sędziego i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przypomnieć należy, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. (tak NSA w postanowieniu z 4 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 938/14, LEX nr 1532890). Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazując w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonego przez ww. sędziego i asesora oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia tych osób od rozpoznania sprawy. Złożone przez sędziego i asesora WSA oświadczenie, iż w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do prawdziwości tych oświadczeń. Ponieważ strona wnioskująca nie wskazała na jakiekolwiek przesłanki wskazane w art. 18 i 19 p.p.s.a., wystarczające w tym miejscu jest stwierdzenie, że brak było podstaw do wyłączenia ww. sędziego asesora z mocy ustawy, jak i z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
Odnosząc się do argumentacji zażalenia należy także wskazać, iż Sąd Wojewódzki nie był zobowiązany do zawiadomienia strony o składzie orzekającym wyznaczonym do rozpoznania wniosku o wyłączenie. Stosownie do treści art. 5a § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) "Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1 [tj. o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną". Art. 5a § 4 powołanej ustawy nakazuje powiadomić stronę o składzie rozpoznającym sprawę, ale tylko o składzie sądu rozpoznającym sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Oznacza to, iż obowiązkiem sądu nie było powiadomienie skarżącego o składzie sądu rozpoznającym wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego i asesora WSA.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.