III OZ 82/26

III OZ 82/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18 § 1, 19, 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 652/25 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego i sędzi WSA Aliny Dominiak w sprawie ze skarg Powiatu K. i M.M. na zarządzenie zastępcze Wojewody Pomorskiego z dnia 26 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 29 grudnia 2025 r., III SA/Gd 652/25 oddalił wniosek M.M. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego oraz sędzi WSA Aliny Dominiak od orzekania w sprawie ze skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody Pomorskiego z 26 września 2025 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu (art. 20 § 1 p.p.s.a.).
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony, że sędzia prowadzi postępowanie wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności rozstrzygnięć wydanych z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji.
Przekładając powyższe ustalenia na stan niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie wskazał przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a., które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu, a także nie wskazał okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Sąd Wojewódzki odnotował ponadto, że w aktach sprawy znajdują się pisemne oświadczenia sędzi WSA Aliny Dominiak i sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego, z których wynika, że po ich stronie nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, ani nie zachodzą przesłanki wyłączenia ich od rozpoznania sprawy z mocy prawa, określone w art. 18 p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości, a argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie podważyła ich wiarygodności.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu podtrzymał wcześniejszą argumentację wskazując, że wyłączenie sędziów motywowane jest tym, że według jego wiedzy orzekali oni często w tego typu sprawach, a ich rozstrzygnięcia były negatywne dla radnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego, należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona niezbywalną cechą władzy sądowniczej, a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji (por. wyrok TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia (asesor) musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 19).
Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z oświadczeń złożonych w niniejszej sprawie przez sędzię WSA Alinę Dominiak i sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego wynika, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gdańsku prawidłowo oddalił wniosek. Skarżący nie powołał się bowiem we wniosku na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Okoliczność wydawania przez wskazanych sędziów orzeczeń, ocenianych przez skarżącego jako niekorzystnych z jego punktu widzenia, nie stanowi przesłanki uzasadniającej ich wyłączenie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może bowiem służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09), a pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. np. postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., II FZ 15/12). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.