III OZ 81/24

III OZ 81/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SA/Ol 867/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-08-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wyłączono sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Stowarzyszenia E. z siedzibą w B. oraz Prokuratora Regionalnego w Białymstoku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 867/23 o oddaleniu wniosku Stowarzyszenia E. z siedzibą w B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia I. z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2023 r. nr SKO.60.40.2023 w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji dotyczącej pozwolenia zintegrowanego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie oraz wyłączyć sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ewę Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 867/23.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 867/23 oddalił wniosek Stowarzyszenia E. z siedzibą w B. (dalej w skrócie "Stowarzyszenie") o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia I. z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2023 r. nr SKO.60.40.2023 w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji dotyczącej pozwolenia zintegrowanego.
W uzasadnieniu postanowienia podał, że Stowarzyszenie w swoim wniosku o wyłączenie w/w sędziów powołało się na treść uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2021 r. sygn. akt III OZ 408/21, którym uchylono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i wyłączono sędzię Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Ewę Osipuk od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 424/20. Stowarzyszenie podkreśliło, że do rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Ol 615/18, do której odwołał się NSA, wyznaczona została sędzia Ewa Osipuk (sprawozdawca), sędzia Piotr Chybicki oraz sędzia Katarzyna Matczak. NSA stwierdził, że już po zamknięciu rozprawy z ust sędziego Bogusława Jażdżyka, który nie był w w/w składzie orzekającym i wszedł na salę sądową przed ogłoszeniem wyroku, padła negatywna wypowiedź demonstrująca jednoznacznie nieprzychylne nastawienie do jednej ze stron postępowania (Stowarzyszenia). Sędzia Ewa Osipuk, jak i inni sędziowie ze składu, nie zanegowali wypowiedzi sędziego Bogusława Jażdżyka. Stowarzyszenie powołało także dodatkowe sprawy zawisłe przed WSA w Olsztynie, w których Sąd ten wyłączył w/w sędziów od orzekania z powołaniem się na analogiczne okoliczności.
Odmawiając uwzględnienia wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w powołanym postanowieniu z dnia 9 lipca 2021 r. sygn. akt III OZ 408/21 NSA odniósł się do odbioru zewnętrznego (społecznego) upublicznionej negatywnej wypowiedzi odnoszącej się do jednej ze stron postępowania, która padła w toku sprawy II SA/Ol 615/18, natomiast w niniejszej sprawie żadna negatywna wypowiedź, tym bardziej o zasięgu publicznym, nie miała miejsca. W konsekwencji trudno w rozpoznawanej sprawie doszukiwać się "odbioru społecznego" związanego z upublicznieniem negatywnej wypowiedzi dotyczącej pełnomocnika reprezentującego Stowarzyszenie w innej sprawie. Stowarzyszenie nie może także oczekiwać, że w każdej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w przyszłości, w której byłoby stroną skarżącą lub uczestnikiem postępowania, zdarzenie opisane w w/w postanowieniu z dnia 9 lipca 2021 r. sygn. akt III OZ 408/21 będzie stanowiło podstawę wyłączenia sędziów. W ocenie Sądu pierwszej instancji, samo przekonanie wnioskodawcy o stronniczości sędziego nie stanowi podstawy do jego wyłączenia od orzekania.
Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że w postanowieniu z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 346/19 (umarzającym postępowanie kasacyjne od wyroku WSA w Olsztynie z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 615/18 wobec cofnięcia skargi kasacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Prokuratura Okręgowa w Olsztynie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2019 r. sygn. akt PO I Ds. 10.2019 umorzyła postępowanie w sprawach: I) przekroczenia w dniu 20 listopada 2018 r. uprawnień przez sędziów WSA w Olsztynie, będących członkami składu orzekającego WSA w Olsztynie, polegających na dopuszczeniu osoby nieuprawnionej do narady i głosowania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18, wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego; II) posłużenia się w dniu 20 listopada 2018 r. na sali rozpraw WSA w Olsztynie przez nieustaloną osobę urządzeniem służącym do rejestracji dźwięku w celu uzyskania informacji, do której była nieuprawniona, w postaci przebiegu narady i głosowania składu orzekającego w w/w sprawie, tj. o przestępstwo z art. 267 § 3 Kodeksu karnego – wobec niewykrycia sprawcy czynu zabronionego. NSA podkreślił, że: "krótkotrwała obecność na sali rozpraw sędziego spoza składu orzekającego w żaden sposób nie doprowadziła do naruszenia jakichkolwiek przepisów procesowych, co jest podstawowym warunkiem uznania, że strona została pozbawiona możności działania. W tej sytuacji bezzasadne jest też twierdzenie Prokuratora, że okoliczność ta mogłaby stanowić podstawę podniesienia zarzutu stronniczości składu orzekającego (...)".
Powyższe postanowienie z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 867/23 stało się przedmiotem zażalenia Prokuratora Regionalnego w Białymstoku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), poprzez niezasadne i niepoparte zapoznaniem się z wszystkimi okolicznościami sprawy (pominięcie zapoznania się z materiałami sprawy o sygn. akt PO I Ds. 10.2019 Prokuratury Okręgowej w Olsztynie oraz pominięcie nagrania "Alarm TVP 1" z dnia 11 lipca 2019 r.) oddalenie wniosku Stowarzyszenia o wyłączenie sędziów. W ocenie Prokuratora, upublicznienie w mediach zachowania sędziego o negatywnym zabarwieniu w stosunku do strony może wywołać w odbiorze zewnętrznym przeświadczenie o kierunkowym nastawieniu tego sędziego do tej strony procesowej również w innych rozpoznawanych sprawach, a w konsekwencji powinno stanowić podstawę wyłączenia sędziego. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wyłączenie sędziów objętych wnioskiem o orzekania w sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło także Stowarzyszenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wyłączenie sędziów objętych wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 19 w zw. z art. 20 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie występuje uprawdopodobniona przesłanka wyłączenia wskazanych sędziów, z powodu uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności, od orzekania w tej konkretnej sprawie. Wniosło ponadto o orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2024 r. Stowarzyszenie podtrzymało argumentację podniesioną w swoim zażaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenia Prokuratora Regionalnego w Białymstoku oraz Stowarzyszenia zasługują na uwzględnienie.
Z akt sądowych wynika, że zarządzeniem z dnia 11 października 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wyznaczył termin rozpoznania niniejszej sprawy oraz skład orzekający. Do orzekania w tej sprawie wyznaczył sędziów: Marzennę Glabas (jako sprawozdawcę), Piotra Chybickiego (jako Przewodniczącego składu) oraz Ewę Osipuk. Należy również podkreślić, że Stowarzyszenie oraz Prokurator są uczestnikami tego postępowania na prawach strony.
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest zatem realizacja konstytucyjnego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38 poz. 167). Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), na gruncie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego. W swoich orzeczeniach dotyczących bezstronności sądu ETPCz przyjmuje tzw. zasadę domniemania bezstronności i stosuje bardzo rygorystyczne kryteria, które mogłyby doprowadzić do podważenia tego domniemania. Naruszenie tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania ETPCz rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W wyroku z dnia 9 lutego 2012 r. 42856 Kinskẏ v. Czechy (LEX nr 1107708) ETPCz stwierdził, że: "Istnienie bezstronności dla celów art. 6 ust. 1 Konwencji musi zostać rozstrzygnięte zgodnie z kryterium subiektywnym, to jest na podstawie osobistych przekonań konkretnego sędziego w danej sprawie, a także zgodnie z kryterium obiektywnym, to jest po dokonaniu oceny, czy dany sąd dawał gwarancje wystarczające, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze. (...) Co do kryterium obiektywnego, należy rozstrzygnąć, czy oprócz zachowania sędziów, istnieją podlegające ocenie okoliczności faktyczne, które mogą rodzić wątpliwości co do ich bezstronności. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie zaistnienia w danej sprawie uprawnionego powodu ku temu, by obawiać się, iż danemu sędziemu lub organowi sprawującemu funkcję składu orzekającego brakuje bezstronności, stanowisko zainteresowanej osoby jest ważne, lecz nie jest rozstrzygające. Rozstrzygającym jest to, czy można uznać taką obawę za obiektywnie uzasadnioną. W tej mierze nawet pozory mogą mieć pewne znaczenie lub, innymi słowy, sprawiedliwości nie tylko musi stać się zadość, musi być ona także widoczna. Stawką jest tutaj zaufanie, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w społeczeństwie" (por. także wyrok ETPCz z dnia 21 grudnia 2010 r. 27225/05 Gajewski v. Polska, LEX nr 675691; wyrok TSUE z dnia 1 lipca 2008 r. C-341/06 P. Chronopost S.A. i La Poste v. Union Française de L’Express (UFEX) i inni, LEX nr 410025; A. Hauser, Prawo jednostki do sądu europejskiego, C. H. Beck Warszawa 2017 r., s. 58-62). Bezstronność należy więc z jednej strony postrzegać jako skierowany do sędziego nakaz zachowania bezstronności przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu przez niego konkretnej sprawy, z drugiej natomiast – postrzegać w odbiorze zewnętrznym, składającą się na obraz bezstronnego sądu sprawującego wymiar sprawiedliwości. Wskazane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i w normach prawa międzynarodowego prawo do bezstronnego sądu odczytywać należy jako konieczność takiego ukształtowania ustroju sądów oraz sposobu postępowania przed nimi, aby jednostce zwracającej się o rozstrzygnięcie sporu zagwarantować rozpoznanie sprawy w sposób obiektywny, a tym samym niestronniczy. Równie ważne jest też, aby podmiot, zwracając się do sądu o podjęcie rozstrzygnięcia, miał na podstawie uzewnętrznionych znamion przekonanie, że jego sprawa zostanie rozpoznana w sposób bezstronny oraz rozstrzygnięta w taki sposób, jak innej osoby będącej w takiej samej sytuacji. To jest możliwe tylko wówczas, gdy w danym społeczeństwie wymiar sprawiedliwości jawił się będzie, na podstawie zewnętrznych przesłanek, jako rzeczywiście bezstronny. O zapewnieniu prawa do bezstronnego sądu można mówić tylko wtedy, gdy orzekający w sprawie sąd nie jest subiektywnie stronniczy tak względem uczestników postępowania, jak i samej sprawy, oraz daje jednocześnie gwarancję obiektywnego rozpoznania sprawy z punktu widzenia zewnętrznego obserwatora. Sprawiedliwość nie tylko powinna być wymierzona, ale musi być również postrzegana jako wymierzona (por. wyrok ETPCz z dnia 9 lutego 2012 r. 42856 Kinskẏ v. Czechy). Wymóg bezstronności, będący niewątpliwie samodzielnym kryterium kwalifikacji sądu z punktu widzenia standardu międzynarodowego i konstytucyjnego, pozostaje w ścisłej relacji z zasadą niezawisłości sędziowskiej. W orzecznictwie utrwalone jest odwoływanie się do bezstronności jako składnika zasady niezawisłości, przy jednoczesnym podkreślaniu, że naruszenie obowiązku zachowania przez sędziego bezstronności, polegające np. na dostosowywaniu treści wydawanych orzeczeń do sugestii przekazywanych z zewnątrz, stanowi szczególną postać sprzeniewierzenia się obowiązkom wynikającym z zasady niezawisłości (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 24 czerwca 1998 r., sygn. akt K 3/98, OTK 1998, nr 4, poz. 52 oraz 14 października 2015 r., sygn. akt Kp 1/15, OTK-A 2015, nr 9, poz. 147). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę, że orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma chociażby subiektywną, ale uzasadnioną, wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 29 października 1993 r., sygn. akt I CO 37/93, LEX nr 78451; 19 listopada 1981 r., sygn. akt IV PZ 63/81, LEX nr 8371; 15 stycznia 2008 r., sygn. akt III SO 8/07, LEX nr 1821138; 9 marca 2017 r., sygn. akt II UO 1/17, LEX nr 2271460). Należy jednocześnie zauważyć, że instytucja wyłączenia sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu, jednak nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA z dnia: 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09; 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08).
Na powyższe okoliczności zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lipca 2021 r. III OZ 408/21, które również dotyczyło wniosku Stowarzyszenia o wyłączenie sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie rozważania te w całości podziela i z punktu widzenia rozstrzygnięcia tej sprawy uznaje za celowe ponowne przytoczenie okoliczności powołanych jako podstawy wniosku o wyłączenie sędziów. W dniu 20 listopada 2018 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie rozpoznawana była sprawa o sygn. akt II SA/Ol 615/18. Sędzia Bogusław Jażdżyk, niebędący członkiem składu orzekającego w tej sprawie, wszedł na salę sądową pomiędzy zamknięciem przewodu sądowego a ogłoszeniem wyroku. Sędzia ten wypowiedział się negatywnie, demonstrując jednoznacznie nieprzychylne nastawienie do jednej ze stron postępowania. Do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18 wyznaczona została sędzia Ewa Osipuk (sprawozdawca), a także sędzia Piotr Chybicki oraz sędzia Katarzyna Matczak. Członkowie składu orzekającego nie zanegowali negatywnej wypowiedzi sędziego Bogusława Jażdżyka na temat Stowarzyszenia, co jak słusznie wskazano w zażaleniach, mogło być odebrane jako jej milcząca aprobata przez członków składu orzekającego, tym bardziej, że w sprawie zapadł wówczas wyrok oddalający skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lipca 2021 r. III OZ 408/21 podkreślił, że nie można jednoznacznie przesądzić, czy wypowiedź ta miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale a contario nie można równocześnie kategorycznie wykluczyć, że takiego wpływu nie miała. Obie oceny są bowiem w równym stopniu obiektywnie dopuszczalne. Stanowisko to zachowuje aktualność również w niniejszej sprawie, zwłaszcza że – jak już wyżej wskazano – znaczącą rolę przy wyłączeniu sędziego odgrywa także aspekt społecznego odbioru. Chodzi w tym przypadku obiektywnie o wyeliminowanie sytuacji, która w społecznym odbiorze mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sędzia nie tylko musi mieć własne poczucie bezstronności, lecz jest także zobowiązany do takiego postępowania i zachowania, które zapewniają przekonanie u innych o jego bezstronności. Postępowanie sędziego, stwarzające choćby pozory braku bezstronności i obiektywizmu, godzi w społeczny odbiór sędziego jako bezstronnego arbitra, który jest niezbędny dla prawidłowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Bezstronność jest uznawana za jedną z podstawowych wartości charakteryzujących rozstrzyganie sporów przez sąd, a więc sędzia musi się taką cechą legitymować i być postrzegany jako bezstronny, przy czym nie chodzi o to, czy można mu postawić uzasadniony zarzut braku obiektywizmu, ale o to, czy z punktu widzenia strony zachodzą wystarczające okoliczności, które mogą budzić wątpliwości co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga, że nie mamy tutaj do czynienia jedynie z wydaniem niekorzystnego orzeczenia w stosunku do strony procesowej, ale z jednoczesnym upublicznieniem zdarzenia, w którym pada negatywna wypowiedź co do strony postępowania. Zdarzenie zostało bowiem nagrane oraz było tematem programu "Alarm!", wyemitowanego w dniu 11 lipca 2019 r. w TVP 1. Ponadto zajście podczas narady w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18 było przedmiotem śledztwa o sygn. PO I Ds. 10.2019, którego podstawy umorzenia badał Sąd Rejonowy w Olsztynie (sygn. akt II Kp 1662/19). Zauważyć także należy, że analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia: 9 grudnia 2021 r., sygn. akt: III OZ 1215/21, III OZ 1216/21 i III OZ 1217/21 oraz 14 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 1325/21. Z kolei stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej sprawie opiera się w istocie na stwierdzeniu, że Stowarzyszenie nie może oczekiwać, że sędziowie objęci wnioskiem nie będę orzekać w innych sprawach, w których w przyszłości stroną skarżącą lub uczestnikiem będzie Stowarzyszenie. Wbrew jednak stanowisku WSA w Olsztynie, mając na uwadze powołane przyczyny wyłączenia wskazanych sędziów, nie można przyjąć określonych granic czasowych, po których zachowanie, a w istocie zaniechanie, sędziów orzekających w sprawie II SA/Ol 615/18, nie będzie już oceniane jako przesłanka uprawdopodobniająca ich negatywne nastawienie do Stowarzyszenia (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 36/24).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenia Prokuratora Regionalnego w Białymstoku oraz Stowarzyszenia za uzasadnione i na podstawie art. 188 zw. z art. 19 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz wyłączył sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ewę Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 867/23.
Odnosząc się do wniosku Stowarzyszenia o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wskazać należy, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy te dotyczą jednak wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem. Oznacza to, że ustawodawca w przepisach p.p.s.a. nie przewidział możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.