III OZ 753/25

III OZ 753/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86, 87
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 189/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 189/25 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.N. na decyzję Rektora [...] (uprzednio: Rektora [...]) z dnia 16 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Dnia 10 stycznia 2025 r. S.N. (dalej także jako: "wnioskodawca", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora [...] (uprzednio: Rektora [...]) z 16 lutego 2024 r., Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 517/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu opisanej wyżej skargi wnioskodawcy, orzekł o jej odrzuceniu (z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi).
W dniu 1 lipca 2025 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego zawierające jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy ww. określił natomiast, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata).
Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2025 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, w terminie 7 dni, poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, które umożliwiłyby ocenę jego sytuacji finansowej i materialnej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że jest kawalerem, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku. Oświadczył, że z powodów od niego niezależnych nie jest w stanie przedstawić dokumentów z wezwania referendarza. Wyjaśnił, że jego rodzina, na utrzymaniu której pozostaje, pracuje i mieszka za granicą i nie może przedstawić dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. Wyjaśnił także, że w związku z brakiem statusu studenta nie może się zatrudnić i zarabiać. Jego karta pobytu wygasła, złożył dokumenty o jej przedłużenie, ale sprawa nie została jeszcze rozpatrzona. Ostatnio pracował jako taksówkarz, dzięki czemu zarabiał na utrzymanie, ale tymczasowo zatrzymano mu prawo jazdy.
Postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 189/25, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Odpis postanowienia z dnia 25 września 2025 r. wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem, jak to wynika z akt sprawy o sygn. akt VII SPP/Wa 189/25, został uznany za doręczony w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 16 października 2025 r. (k. 26), tym samym termin na złożenie sprzeciwu upływał wraz z dniem 23 października 2025 r.
Dnia 4 listopada 2025 r. (data prezentaty WSA) skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 września 2025 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu skarżący zarzucił Poczcie Polskiej niedoręczenie mu przesyłki sądowej zawierającej postanowienie z 25 września 2025 r. oraz podniósł, co następuje: "Posiadam dowody potwierdzające zaniecania w doręczeniu korespondencji sądowej, jednak z uwagi na moją sytuację finansową nie mam możliwości ich złożenia wraz z tym wnioskiem".
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 189/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 189/25.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby wprost czy pośrednio albo uprawdopodobniałyby powody niedochowania przez niego terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z 25 września 2025 r. (sygn. akt VII SPP/Wa 189/25). W sytuacji, w której skarżący powoływał się na winę Poczty Polskiej w niedoręczeniu mu przesyłki sądowej, powinien był przynajmniej załączyć dowód wszczęcia postępowania reklamacyjnego. Skarżący podniósł również, że posiada "dowody potwierdzające zaniechania w doręczaniu korespondencji sądowej", ale ich nie przedłożył, a nawet ich nie wymienił. Ponadto – co nie mniej istotne – skarżący nie podał daty dowiedzenia się przez niego o wydaniu przez referendarza sądowego postanowienia, a zatem nie jest nawet możliwe zweryfikowanie terminowości wniesienia przez skarżącego rozpatrywanego wniosku. Reasumując, Sąd nie uznaje przedstawionych przez skarżącego powodów niezawinienia w uchybieniu terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wyroku za wiarygodne. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 marca 2025 r., sygn. akt III OZ 79/25 (Legalis), strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły; w braku takowych nie ma podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W związku z powyższym – na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. – postanowiono, jak w sentencji.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący zaskarżając je w całości, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z dnia: 8 października 2013 r., sygn. akt II GZ 549/13; 3 października 2013 r., sygn. akt I FZ 410/13; 1 października 2013 r., sygn. akt II OZ 833/13 CBOiSA). W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego, stwierdzając, że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu nastąpiło bez jego winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Innymi słowy, skarżący nie uprawdopodobnił, że zachował należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw, zaś niedochowanie terminu do wniesienia sprzeciwu nastąpiło wskutek nadzwyczajnych okoliczności, których nie mógł przewidzieć i które są przez niego niezawinione. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu sprzeciwu.
Odnosząc się do argumentów związanych z okolicznością, że skarżący nie dochował terminu do wniesienia sprzeciwu wskazać należy, że są w istocie powieleniem argumentacji z wniosku o przywrócenie terminu, natomiast co do argumentu że "jedynym brakującym elementem było niepodanie w moim wniosku daty, której dowiedziałem się o postanowieniu" jest chybiony, bowiem Sąd pierwszej instancji wprost w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że pomimo twierdzenia skarżącego, że posiada "dowody potwierdzające zaniechania w doręczaniu korespondencji sądowej" to skarżący ich nie przedłożył, a nawet ich nie wymienił. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie podał daty dowiedzenia się przez niego o wydaniu przez referendarza sądowego postanowienia, jednak nie było to determinantem odmowy przywrócenia terminu. W dalszej części zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wprost wskazał, że strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi (powołując się na postanowienie NSA z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III OZ 79/25), co bezpośrednio odnosiło się do wiodącej argumentacji skarżącego, że posiada "dowody potwierdzające zaniechania w doręczaniu korespondencji sądowej".
Nadmienić należy, że zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10.09.2010 r., sygn. akt II OZ 849/10;) czy mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Oceniając zachowanie skarżącego i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżący nie mógł w żaden sposób usunąć, ani której nie mógł zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżący powinien był należycie zadbać o swoje interesy, aby skorzystać z przysługujących mu środków prawnych w terminie i spełnić wymogi formalne postępowania sądowoadministracyjnego. Ustawa p.p.s.a. nie przyznaje Sądowi rozpoznającemu wniosek o przywrócenie terminu kompetencji samodzielnego ustalania, w jakiej sytuacji znajduje się skarżący i czy ta sytuacja uniemożliwiła mu dochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przy zachowaniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw.
W tych okolicznościach należało uznać, że zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu braku winy w uchybieniu terminu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.