III OZ 744/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA i wyłączył sędziów od orzekania w sprawie, uznając zasadność zarzutów Stowarzyszenia dotyczących wątpliwości co do ich bezstronności w związku z incydentem z 2018 roku.
Stowarzyszenie wniosło o wyłączenie sędziów WSA od orzekania w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, powołując się na incydent z 2018 roku, kiedy to inny sędzia wypowiedział się negatywnie o Stowarzyszeniu na sali rozpraw. WSA oddalił wniosek, uznając brak podstaw. NSA uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że okoliczności incydentu, jego nagłośnienie medialne i brak jednoznacznego zanegowania przez sędziów mogły budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, co narusza prawo do rzetelnego procesu.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Olsztynie, które oddaliło wniosek o wyłączenie sędziów Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku WSA. Stowarzyszenie argumentowało, że wątpliwości co do bezstronności sędziów wynikają z incydentu z 2018 roku, kiedy to sędzia Bogusław Jażdżyk wszedł na salę rozpraw i negatywnie wypowiedział się o Stowarzyszeniu, a sędziowie Ewa Osipuk i Piotr Chybicki, będący członkami składu orzekającego w tamtej sprawie, nie zanegowali tej wypowiedzi. WSA uznał, że brak jest podstaw do wyłączenia, powołując się na brak bezpośredniego związku incydentu z obecną sprawą i brak obiektywnych przesłanek wątpliwości. NSA, uchylając postanowienie WSA, podkreślił znaczenie zarówno obiektywnego kryterium bezstronności, jak i społecznego odbioru. Zwrócił uwagę, że negatywna wypowiedź sędziego, nagrana i wyemitowana w mediach, a także fakt, że była przedmiotem postępowania prokuratorskiego, mogły budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów, nawet jeśli nie miały bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie tamtej sprawy. NSA uznał, że nie można przyjmować granic czasowych dla oceny tych okoliczności i wyłączył wskazanych sędziów od orzekania w sprawie, podkreślając wagę prawa do bezstronnego sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, okoliczności te mogą uzasadniać wyłączenie sędziów, jeśli budzą uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, biorąc pod uwagę zarówno kryterium obiektywne, jak i społeczne postrzeganie sprawiedliwości.
Uzasadnienie
NSA uznał, że negatywna wypowiedź sędziego na sali rozpraw, nagłośniona medialnie i niezanegowana przez skład orzekający, mogła budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów w późniejszej sprawie, nawet jeśli nie miała bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie tamtej sprawy. Podkreślono, że sprawiedliwość musi być nie tylko wymierzona, ale i postrzegana jako wymierzona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 18 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 20 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 267 § § 3
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okoliczności incydentu z 2018 roku, w tym negatywna wypowiedź sędziego na sali rozpraw i brak jej zanegowania przez skład orzekający, mogły budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów. Nagłośnienie medialne incydentu oraz jego przedmiot śledztwa prokuratorskiego wzmacniają obawy o brak bezstronności. Prawo do bezstronnego sądu wymaga nie tylko faktycznej bezstronności, ale także jej postrzegania przez strony i społeczeństwo.
Odrzucone argumenty
Argument WSA, że brak jest bezpośredniego związku incydentu z obecną sprawą i brak obiektywnych przesłanek wątpliwości. Argument WSA, że Stowarzyszenie nie może oczekiwać, że sędziowie nie będą orzekać w przyszłych sprawach z jego udziałem.
Godne uwagi sformułowania
Sprawiedliwości nie tylko musi stać się zadość, musi być ona także widoczna. Nie można jednoznacznie przesądzić czy wypowiedź ta miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale a contario nie można równocześnie kategorycznie wykluczyć, że takiego wpływu nie miała. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny.
Skład orzekający
Teresa Zyglewska
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Osipuk
członek
Piotr Chybicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sytuacjach, gdy zachowanie sędziego lub okoliczności sprawy mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych zdarzeń nagłośnionych medialnie."
Ograniczenia: Każda sprawa o wyłączenie sędziego jest oceniana indywidualnie, a samo subiektywne przekonanie strony o stronniczości nie jest wystarczające.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu wymiaru sprawiedliwości – bezstronności sędziego, a jej rozstrzygnięcie opiera się na analizie precedensów i prawa międzynarodowego, co czyni ją interesującą dla prawników i osób zainteresowanych praworządnością.
“Czy sędzia, który wszedł na salę rozpraw i skrytykował stronę, może orzekać w innej sprawie tej samej strony? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OZ 744/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-01-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-12-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 644 Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i wyłączono sędziego Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 18 ust 1-3, art. 19 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 642/25 o oddaleniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. o wyłączenie ze składu orzekającego sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 60/24 postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie oraz wyłączyć sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Ewę Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 642/25, 2. zwrócić Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w B. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia. Uzasadnienie Postanowieniem z 25 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 642/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. (dalej: Stowarzyszenie) o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 6 sierpnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 60/24. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziów powołało się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w innej sprawie i podkreślił w związku z tym, że wątpliwości co do bezstronności sędziego w rozumieniu art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 ww. ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zauważył, że w powołanym we wniosku postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na odbiór zewnętrzny (społeczny) upublicznionej negatywnej wypowiedzi sędziego odnoszącej się do jednej ze stron postępowania, która padła w toku sprawy o sygn. akt II SA/Ol 615/18. Natomiast w niniejszej sprawie żadna opinia o którejkolwiek ze stron czy uczestników postępowania, czy też o samej sprawie, nie została wyrażona, a tym bardziej negatywne stanowisko o zasięgu publicznym. W ocenie Sądu I instancji trudno w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku sądu administracyjnego doszukiwać się "odbioru społecznego" wynikającego z upublicznienia negatywnej wypowiedzi sędziego, a dotyczącej pełnomocnika, który reprezentował Stowarzyszenie w sprawie ze skarg A.C. i Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Miejskiej w B. Nr [...] z dnia 16 sierpnia 2016 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy przemysłowej w obrębie nr 1 miasta B. oraz w obrębie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że Stowarzyszenie nie może oczekiwać, że w każdej sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem w przyszłości, w której byłoby stroną skarżącą lub uczestnikiem, opisane w postanowieniu NSA o sygn. akt III OZ 408/21 zdarzenie będzie stanowiło podstawę wyłączenia sędziów. Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o stronniczości i niesprawiedliwości sędziego, czy też subiektywne przekonanie strony co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał również, że w postanowieniu z 4 marca 2021 r., sygn. II OSK 346/19, umarzającym postępowanie kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 20 listopada 2018 r., II SA/Ol 615/18, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Prokuratura Okręgowa w Olsztynie postanowieniem z 16 sierpnia 2019 r. o sygn. akt PO I Ds. 10.2019, umorzyła postępowanie w sprawach: I. przekroczenia w dniu 20 listopada 2018 r. uprawnień przez sędziów WSA w Olsztynie, będących członkami składu orzekającego WSA w Olsztynie, polegających na dopuszczeniu osoby nieuprawnionej do narady i głosowania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18, wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego; II. posłużenia się w dniu 20 listopada 2018 r. na sali rozpraw WSA w Olsztynie przez nieustaloną osobę urządzeniem służącym do rejestracji dźwięku w celu uzyskania informacji, do której była nieuprawniona, w postaci przebiegu narady i głosowania składu orzekającego WSA w ww. sprawie, tj. o przestępstwo z art. 267 § 3 Kodeksu karnego – wobec niewykrycia sprawcy czynu zabronionego. NSA stwierdził, że "krótkotrwała obecność na sali rozpraw sędziego spoza składu orzekającego w żaden sposób nie doprowadziła do naruszenia jakichkolwiek przepisów procesowych, co jest podstawowym warunkiem uznania, że strona została pozbawiona możności działania. W tej sytuacji bezzasadne jest też twierdzenie Prokuratora, że okoliczność ta mogłaby stanowić podstawę podniesienia zarzutu stronniczości składu orzekającego (...)". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że w składzie rozpoznającym wniosek Stowarzyszenia w pełni podziela to stanowisko. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu I instancji również okoliczność, że WSA wyłączył sędziego Piotra Chybickiego od orzekania w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 94/23, II SA/Ol 95/23 i II SA/Ol 103/23 oraz wyłączył sędzię Ewę Osipuk od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 95/23, nie skutkuje automatycznie obowiązkiem wyłączenia ww. sędziów w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że w złożonym wniosku Stowarzyszenie nie wskazało żadnych okoliczności, które odnosiłyby się do realiów niniejszej sprawy i jednocześnie wskazywałyby, że w tej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie ww. sędziów od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do ich bezstronności. Pismem z 8 grudnia 2025 r. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wyłączeniu sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Ol 642/25, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie wniosku o wyłączenie sędziów do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm prawem przewidzianych. Stowarzyszenie zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie naruszenie art. 19 i art. 20 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje uprawdopodobniona przesłanka wyłączenia sędziów z powodu występowania uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Ewy Osipuk i Piotra Chybickiego opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślone zostało jednocześnie, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, które miałyby świadczyć o obawach co do bezstronności sędziego w odniesieniu do konkretnej, będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy. Nieprawidłowo jednak Sąd I instancji uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały podstawy do wyłączenia od orzekania sędziów objętych wnioskiem Stowarzyszenia. W myśl art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do treści art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1247/14 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38 poz. 167). Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), na gruncie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających jakiekolwiek wątpliwości, co do bezstronności sędziego. W swoich orzeczeniach dotyczących bezstronności sądu ETPCz przyjmuje tzw. zasadę domniemania bezstronności i stosuje bardzo rygorystyczne kryteria, które mogłyby doprowadzić do podważenia tego domniemania. Naruszenie tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania ETPCz rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W wyroku z dnia 9 lutego 2012 r. 42856 Kinskẏ v. Czechy ETPCz stwierdził, że: "Istnienie bezstronności dla celów art. 6 ust. 1 Konwencji musi zostać rozstrzygnięte zgodnie z kryterium subiektywnym, to jest na podstawie osobistych przekonań konkretnego sędziego w danej sprawie, a także zgodnie z kryterium obiektywnym, to jest po dokonaniu oceny, czy dany sąd dawał gwarancje wystarczające, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze. [...] Co do kryterium obiektywnego, należy rozstrzygnąć, czy oprócz zachowania sędziów, istnieją podlegające ocenie okoliczności faktyczne, które mogą rodzić wątpliwości co do ich bezstronności. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie zaistnienia w danej sprawie uprawnionego powodu ku temu, by obawiać się, iż danemu sędziemu lub organowi sprawującemu funkcję składu orzekającego brakuje bezstronności, stanowisko zainteresowanej osoby jest ważne, lecz nie jest rozstrzygające. Rozstrzygającym jest to, czy można uznać taką obawę za obiektywnie uzasadnioną. W tej mierze nawet pozory mogą mieć pewne znaczenie lub, innymi słowy, sprawiedliwości nie tylko musi stać się zadość, musi być ona także widoczna. Stawką jest tutaj zaufanie, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w społeczeństwie" (zob. też wyrok ETPCz z 21 grudnia 2010 r. 27225/05 Gajewski v. Polska, LEX nr 675691; wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 1 lipca 2008 r. C-341/06 P. Chronopost S.A. i La Poste v. Union Française de L’Express (UFEX) i inni, LEX nr 410025; A. Hauser, Prawo jednostki do sądu europejskiego, C.H. Beck Warszawa 2017 r., s. 58-62). Bezstronność należy z jednej strony postrzegać jako skierowany do sędziego nakaz zachowania bezstronności przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu przez niego konkretnej sprawy, z drugiej natomiast – postrzegać w odbiorze zewnętrznym, jako składającą się na obraz bezstronnego sądu sprawującego wymiar sprawiedliwości. Wskazane w art. 45 ust. 1 Konstytucji i w normach prawa międzynarodowego prawo do bezstronnego sądu odczytywać należy jako konieczność takiego ukształtowania ustroju sądów oraz sposobu postępowania przed nimi, aby jednostce zwracającej się o rozstrzygnięcie sporu zagwarantować rozpoznanie sprawy w sposób obiektywny, a tym samym niestronniczy. Równie ważne jest też, aby podmiot zwracając się do sądu o podjęcie rozstrzygnięcia miał na podstawie uzewnętrznionych znamion przekonanie, że jego sprawa zostanie rozpoznana w sposób bezstronny oraz rozstrzygnięta w taki sposób jak innej osoby będącej w takiej samej sytuacji. To jest możliwe tylko wówczas, gdy w danym społeczeństwie wymiar sprawiedliwości jawił się będzie, na podstawie zewnętrznych przesłanek, jako rzeczywiście bezstronny. O zapewnieniu prawa do bezstronnego sądu można mówić tylko wtedy, gdy orzekający w sprawie sąd nie jest subiektywnie stronniczy tak względem uczestników postępowania jak i samej sprawy oraz daje jednocześnie gwarancję obiektywnego rozpoznania sprawy z punktu widzenia zewnętrznego obserwatora. "Sprawiedliwość nie tylko powinna być wymierzona, ale musi być również postrzegana jako wymierzona" (wyrok ETPCz z 9 lutego 2012 r. 42856 Kinskẏ v. Czechy). Na powyższe okoliczności zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OZ 408/21, z 28 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 81/24, z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OZ 285/24, z 15 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 442/24, czy z 22 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 484/24, które również dotyczyły wniosku Stowarzyszenia o wyłączenie sędziego lub sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie wniesione w niniejszej sprawie rozważania te w całości podziela i z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy uznaje za celowe ponowne przytoczenie okoliczności powołanych jako podstawy wniosku o wyłączenie sędziów. W dniu 20 listopada 2018 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie rozpoznawana była sprawa sygn. akt II SA/Ol 615/18 ze skarg A.C. i Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy przemysłowej w obrębie nr 1 miasta B. oraz w obrębie [...]. Sędzia Bogusław Jażdżyk, niebędący członkiem składu orzekającego w tej sprawie wszedł na salę sądową pomiędzy zamknięciem przewodu sądowego, a ogłoszeniem wyroku. Sędzia ten wypowiedział się negatywnie demonstrując jednoznacznie nieprzychylne nastawienie do jednej ze stron postępowania. Do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18 wyznaczona została m.in. sędzia Ewa Osipuk (sprawozdawca), a także sędzia Piotr Chybicki, o których wyłączenie od orzekania wniesiono w niniejszej sprawie. Członkowie składu orzekającego, w tym sędzia Ewa Osipuk oraz sędzia Piotr Chybicki, nie zanegowali negatywnej wypowiedzi sędziego Bogusława Jażdżyka na temat Stowarzyszenia, co jak słusznie podnosi Stowarzyszenie, mogło być odebrane jako milcząca aprobata przez członków składu orzekającego, tym bardziej, że w sprawie zapadł wówczas wyrok oddalający skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OZ 408/21 podkreślił, że nie można jednoznacznie przesądzić czy wypowiedź ta miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale a contario nie można równocześnie kategorycznie wykluczyć, że takiego wpływu nie miała. Obie oceny są bowiem w równym stopniu obiektywnie dopuszczalne. Stanowisko to zachowuje aktualność również w tej sprawie. Podkreślenia także wymaga, że znaczącą rolę przy wyłączeniu sędziego odgrywa także aspekt społecznego odbioru. Chodzi w tym przypadku obiektywnie o wyeliminowanie sytuacji, która w społecznym odbiorze mogłaby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego. Sędzia nie tylko musi mieć własne poczucie bezstronności, lecz jest także zobowiązany do takiego postępowania i zachowania, które zapewniają przekonanie u innych o jego bezstronności. Postępowanie sędziego, stwarzające choćby pozory braku bezstronności i obiektywizmu, godzi w społeczny odbiór sędziego jako bezstronnego arbitra, który jest niezbędny dla prawidłowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Bezstronność jest uznawana za jedną z podstawowych wartości charakteryzujących rozstrzyganie sporów przez sąd. Sędzia musi być postrzegany jako bezstronny i nie chodzi o to, czy można mu postawić uzasadniony zarzut braku obiektywizmu, ale o to czy z punktu widzenia strony zachodzą wystarczające okoliczności, które mogą budzić wątpliwości, co do jego bezstronności. Co istotne, nie mamy tutaj do czynienia jedynie z wydaniem niekorzystnego orzeczenia w stosunku do strony procesowej, ale z jednoczesnym upublicznieniem zdarzenia, w którym pada negatywna wypowiedź, co do strony postępowania. Zdarzenie zostało bowiem nagrane oraz było tematem programu "Alarm!" wyemitowanego w dniu 11 lipca 2019 r. w TVP1. Ponadto, zajście podczas narady przeprowadzonej w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18 było przedmiotem śledztwa o sygn. PO I Ds. 10.2019 (w sprawie przekroczenia w dniu 20 listopada 2018 r. uprawnień przez sędziów WSA w Olsztynie, będących członkami składu orzekającego WSA w Olsztynie, polegającego na dopuszczeniu osoby nieuprawnionej do narady i głosowania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 615/18, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 Kodeksu karnego), którego podstawy umorzenia badał Sąd Rejonowy w Olsztynie II Wydział Karny, sygn. akt II Kp 1662/19. Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji co do tego, że Stowarzyszenie nie może oczekiwać, że sędziowie objęci wnioskiem nie będą orzekać w innych sprawach, w których w przyszłości stroną skarżącą lub uczestnikiem będzie Stowarzyszenie, wyjaśnić należy, mając na uwadze powołane okoliczności, że nie można przyjąć określonych granic czasowych, po których zachowanie sędziów Ewy Osipuk oraz Piotra Chybickiego nie będzie już oceniane jako przesłanka uprawdopodobniająca ich negatywne nastawienie do Stowarzyszenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione, uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w całości oraz wyłączył sędziów WSA Ewę Osipuk oraz Piotra Chybickiego od orzekania w sprawie II SA/Ol 642/25, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 19 p.p.s.a. oraz w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia uiszczonego przez Stowarzyszenie orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI