III OZ 707/25

III OZ 707/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18 par 1, 19, 184, 197 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 października 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 183/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia 5 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 października 2025 r., III SA/Gl 183/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M.J. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędzi WSA Doroty Fleszer w sprawie ze skargi na decyzję Prokuratora Rejonowego w [...] z 5 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący złożył wniosek na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Wniosek motywowany był przede wszystkim tym, że w ocenie skarżącego, proces mianowania sędzi WSA Doroty Fleszer na obecnie zajmowane stanowisko budzi zastrzeżenia co do jej niezawisłości. Decyzje w tym przedmiocie podjęto bowiem na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, która została ukształtowana po 17 stycznia 2018 r. i której status prawny jest podważany przez sądy krajowe i międzynarodowe (Europejski Trybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Praw Człowieka).
W tym zakresie Sąd Wojewódzki podkreślił znaczenie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 z której wynika, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: "p.u.s.a."). Jak bowiem wskazał NSA w tej uchwale, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw.
Sąd pierwszej instancji odnotował, że skarżący nie przedstawił innych przyczyn wyłączenia. Natomiast sędzia WSA Dorota Fleszer złożyła oświadczenie, że nie zachodzą podstawy do jej wyłączenia od rozpatrywania niniejszej sprawy. Zważywszy na powyższe, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nie było przesłanek wyłączenia sędzi na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, wnosząc o uchylenie postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku o wyłączenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania z udziałem strony przed TSUE w sprawie C 521/21, w której to zostaną rozpoznane pytania SR Poznań Stare Miasto w Poznaniu o ustalenie statusu (braku statusu) sądu osób powołanych przez polityczną KRS na urząd sędziego lub asesora oraz skuteczności tego powołania w świetlę prawa Unii, a także co do kwestii skuteczności (braku skuteczności) orzeczeń wydanych przez nominatów politycznej KRS i prawnej dopuszczalności ich wykonywania na terytorium państwa Unii Europejskiej, a także do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prawnych zadanych przez SN w postanowieniu z 20 października 2023 r., III CB 40/23. Niezależnie od tego wniósł o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwóch pytań prejudycjalnych.
W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością jego uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.).
Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2007 r., II CZ 13/07). Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego nie jest uwarunkowane wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, zdaniem skarżącego, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, we wskazanym przez skarżącego trybie, Sąd nie mógł badać niezawisłości i bezstronności sędzi w kontekście okoliczności towarzyszących jej powołaniu i jej postępowania po powołaniu.
W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędzi WSA Doroty Fleszer. Skarżący bowiem nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędzi. W myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny jego wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie złożone przez sędzię WSA Dorotę Fleszer oświadczenie, że w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości.
Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza ona do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 p.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne.
W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędzi WSA. Niewskazanie zaś wątpliwości dotyczących bezstronności sędzi w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie sędzi WSA Doroty Fleszer jest bezzasadny.
Odnośnie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez TSUE wskazanych przez skarżącego spraw, wskazać należy, że niniejsze postępowanie wywołane zażaleniem skarżącego dotyczy wyłącznie wniosku o wyłączenie sędziego. Nie odnosi się natomiast do testu niezawisłości. Zgodnie bowiem z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.