III OZ 693/25

III OZ 693/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18, art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 177/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Kariny Gniewek-Berezowskiej oraz asesor Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Jolanty Kłody-Szeligi od orzekania w sprawie ze skargi K. C. na bezczynność Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia
5 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 177/25 oddalił wniosek K. C. (dalej także jako: skarżący) o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Kariny Gniewek-Berezowskiej oraz asesor Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Jolanty Kłody-Szeligi od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Rz 177/25 ze skargi skarżącego na bezczynność Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie ww. sędzi oraz asesor wskazując, że są to osoby powołane przez Krajową Radę Sądownictwa, której niezależność została zakwestionowana i dlatego istnieją wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości wymienionej sędzi oraz asesor. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oceniając wniosek skarżącego uznał jednak, że w świetle brzmienia art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mógł on zostać uwzględniony. W ocenie Sądu I instancji powody podane przez skarżącego nie wskazują na możliwy brak bezstronności i niezawisłości sędzi i asesor objętych jego wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyjaśnił, że samo osobiste przeświadczenie strony co do tego, że sędzia był powołany przez KRS, której niezależność została zakwestionowana i w związku z tym nie jest niezawisły, nie może być uznane za przemawiające za jego wyłączeniem. Sąd I instancji wyjaśnił, że w orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Do zastosowania wskazanego przepisu nie wystarczy występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego/asesora sądowego, czy też np. subiektywnego przekonania co do jego negatywnego nastawienia do strony czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Sąd I instancji podkreślił, że podniesiona przez skarżącego we wniosku argumentacja zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego/asesora sądowego przez tzw. nową KRS, nie jest sędzią w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku i w istocie zmierzała do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego o przesłankę nieznaną ustawie, co jest niedopuszczalne. Zarzucana wadliwość procesu powołania sędziego w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłaby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego w danej sprawie.
Sąd I instancji dodał także, że uchwałą z dnia 3 kwietnia 2023 r. sygn. I FPS 3/22, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przedmiotem wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest jedynie badanie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że w świetle art. 269 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie, co oznacza, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędzi Kariny Gniewek-Berezowskiej i asesor Jolanty Kłody-Szeligi, z przyczyn wskazanych w jego treści, nie był możliwy do uwzględnienia.
Pismem z dnia 11 listopada 2025 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie, zniesienie postępowania oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sygn. C 521/21, w którym to zostaną rozpoznane pytania Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu o ustalenie statusu/braku statusu sądu osób powołanych przez polityczną KRS na urząd sędziego lub asesora oraz skuteczności tego powołania w świetle prawa Unii, a także co do kwestii skuteczności/braku skuteczności orzeczeń wydanych przez nominatów politycznej KRS i prawnej dopuszczalności ich wykonywania na terytorium państwa Unii Europejskiej. Skarżący zaznaczył, że choć zapoznał się z argumentacją wcześniejszych orzeczeń zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych sprawach, to poddaje pod rozwagę Sądu to, że działanie w przyszłości składu z udziałem nominatów politycznej KRS nie ma i nie będzie miało skutku prawnego, co grozi odpowiedzialnością Skarbu Państwa za skutki tego rodzaju sytuacji i wynika jednoznacznie z opinii TSUE z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt 222/25. Również w ocenie skarżącego orzeczenie wydane przez nominata politycznej KRS będzie trzeba uznać za nieistniejące w porządku prawnym, co jego zdaniem świadczy o zasadności złożonego wniosku o wyłączenie ww. sędzi oraz asesor od orzekania w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędzi Kariny Gniewek-Berezowskiej oraz asesor Jolanty Kłody-Szeligi, opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego (asesora) w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślone zostało jednocześnie, że wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, które miałyby świadczyć o obawach co do bezstronności sędziego (asesora) w odniesieniu do konkretnej, będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy. Jednocześnie zaakcentowano także rozłączność zakresu przedmiotowego okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego (asesora) na podstawie art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) – dalej: p.u.s.a.
Bazując na oświadczeniach sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Kariny Gniewek-Berezowskiej i asesor sądowej Jolanty Kłody-Szeligi, których dotyczył wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 p.p.s.a., a ponadto skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonych przez przywołane we wniosku sędzię oraz asesor oświadczeń, w szczególności biorąc pod uwagę, że cała argumentacja przedstawiona przez skarżącego we wniosku dotyczyła okoliczności związanych z powołaniem ww. sędzi oraz asesor oraz z ich postępowaniem po powołaniu, co jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, nie podlega badaniu w ramach rozpoznawania wniosku złożonego w trybie art. 19 p.p.s.a.
Skarżący nie kwestionował stanowiska Sądu I instancji co do niewystąpienia w sprawie innych przesłanek wyłączenia od orzekania z mocy ustawy, wskazanych w art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast się do okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią (asesorem), a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego (asesora) mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego (asesora) z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego (asesora) nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego (asesora). Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego (asesora) jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego (asesora) – wyłącznie w danej sprawie.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Kariny Gniewek-Berezowskiej i asesor sądowej Jolanty Kłody-Szeligi od orzekania w niniejszej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącego nie jest zasadne. Skarżący nie wskazał na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętych wnioskiem sędzi oraz asesor. Przesłanki do ich wyłączenia nie mogła stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, wyłącznie zarzucana przez niego wadliwość procesu powołania na stanowisko sędziego (asesora). Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędzi i asesor WSA w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie
art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który nie obliguje sądu do zawieszenia postępowania, a stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu (sprawa C-521/21). Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie zagadnienia, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie byłoby niezasadne, albowiem zagadnienie związane z dopuszczalnością podważania statusu sędziów i asesorów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w nieprawidłowym składzie w trybie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego) zostało rozstrzygnięte uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, wiążącą wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych stosownie do treści art. 269 § 1 p.p.s.a.