III OZ 684/25

III OZ 684/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 247, art. 3 § 2 pkt 109, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 237 § 3, art. 238 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 września 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 212/25 w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 26 maja 2025 r. nr XVII/154/25 w przedmiocie skargi na działalność Dyrektora Bytomskich Mieszkań postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 29 września 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 212/25 odmówił J. K. ("skarżący") przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy uchwały Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 26 maja 2025 r. nr XVII/154/25, podjętej na podstawie art. 229 § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.), a zatem stanowiącej załatwienie skargi wniesionej uprzednio przez skarżącego w trybie przepisu art. 227 k.p.a., zamieszczonego w dziale VIII k.p.a. (pt. "Skargi i wnioski"). Akty i czynności podejmowane w tym trybie przez organy nie są rozstrzygnięciami, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – zwanej dalej "p.p.s.a.", a w konsekwencji nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Brak jest zatem podstaw do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem jego skarga jest oczywiście bezzasadna. Mając na uwadze treść art. 247 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji wskazał, że w takim wypadku prawo pomocy nie przysługuje.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia powyższego postulatu, o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi pierwszej instancji – w przypadku konieczności uzupełnienia materiału dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że wedle treści art. 247 p. p. s. a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis ten wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 998/14, LEX nr 1530922). O oczywistej bezzasadności skargi może świadczyć w szczególności niedopuszczalność jej merytorycznego rozpoznania.
W niniejszej sprawie podzielić należało przedstawiony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji pogląd, że zaskarżona uchwała nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 9 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem przyjął, że stanowi ona odpowiedź na skargę złożoną w trybie unormowanym przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych od wielu lat utrwalone jest stanowisko o niedopuszczalności skargi na akt (uchwałę, zarządzenie) wydany w wyniku rozpoznania skargi wnoszonej w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13; z 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2621/13 oraz z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 960/13 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlega kognicji sądów administracyjnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1899/15).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że żądanie skarżącego zostało załatwione przez organ w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. i jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, Rada Miasta podjęła uchwałę w trybie postępowania skargowego, która to uchwała nie jest aktem z zakresu administracji publicznej. Zatem Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniesiona przez skarżącego skarga na uchwałę organu jest niedopuszczalna. Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem jego skarga jest oczywiście bezzasadna.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie