III OZ 606/25

III OZ 606/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
II SO/Łd 2/25 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2025-07-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Przewodniczącego Samorządu Studentów Akademii Piotrkowskiej w Piotrkowie Trybunalskim na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt II SO/Łd 2/25 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku J. F. o wymierzenie Przewodniczącemu Samorządu Studentów Akademii Piotrkowskiej w Piotrkowie Trybunalskim grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Łodzi wymierzył Przewodniczącemu Samorządu Studentów Akademii Piotrkowskiej
w Piotrkowie Trybunalskim grzywnę w wysokości 500 zł oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że 28 kwietnia 2025 r. skarżący złożył do sądu administracyjnego przedmiotowy wniosek o wymierzenie Przewodniczącemu Samorządu Studentów Akademii Piotrkowskiej w Piotrkowie Trybunalskim grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") za nieprzekazanie skargi na bezczynność Przewodniczącego Samorządu Studentów Akademii Piotrkowskiej w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że 19 grudnia 2024 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci wszystkich protokołów z posiedzeń i list obecności z posiedzeń Samorządu Studenckiego Akademii Piotrkowskiej odbytych w terminie od 1 listopada 2024 r. do 19 grudnia 2024 r. oraz informacji dotyczącej, czy w ww. terminie zostały przeprowadzone wybory uzupełniające do Samorządu Studenckiego Akademii Piotrkowskiej w Piotrkowie Trybunalskim. W dniu 7 lutego 2025 r. skarżący skierował skargę na bezczynność organu, do dnia złożenia wniosku nie została ona jednak przekazana do sądu.
Organowi 2 czerwca 2025 r. doręczono odpis wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., celem odniesienia się do jego treści, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wniosku. Organ nie odniósł się do przedmiotowego wniosku.
Uwzględniając wniosek, sąd pierwszej instancji wskazał, że z załączonej do wniosku o wymierzenie grzywny kserokopii skargi na bezczynność Przewodniczącego Samorządu Studentów Akademii Piotrkowskiej w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie udostępnienia informacji publicznej wynika, że skarga ta wysłana została drogą mailową 7 lutego 2024 r. Ponieważ trzydziesty dzień terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., wypadał w niedzielę (9 marca 2024 r.), organ winien był przekazać ww. skargę do sądu wraz z aktami i odpowiedzią na skargę najpóźniej do 10 marca 2024 r. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie. Niewywiązanie się z obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie wynikającym z ustawy uzasadnia wymierzenie organowi grzywny, bowiem wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd podkreślił, iż ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 p.p.s.a. W niniejszej sprawie określając wysokość grzywny należało w ocenie tego sądu uwzględnić przede wszystkim to, że stan opóźnienia w realizacji obowiązku przekazania skargi do chwili obecnej nie został przez organ usunięty. Ponadto, organ, pomimo wezwania sądu, nie ustosunkował się również do wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, sąd ten uznał, że grzywna w kwocie 500 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku przekazania skargi i jednocześnie spełni cele, dla których została ustanowiona.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, domagając się uchylenia wymierzonej grzywny. Podniósł w nim, że od 30 stycznia 2025 r. do dnia wniesienia zażalenia organ nie ma przewodniczącego, zaś osoba pełniąca obowiązki przewodniczącego została ustanowiona 9 lipca 2025 r. Nadto 8 sierpnia 2025 r. organ udostępnił skarżącemu wnioskowaną informację publiczną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej "u.d.i.p.") w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec"
o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5).
W niniejszej sprawie bezspornie organ nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi skarżącego do sądu w przewidzianym w ustawie terminie. W okolicznościach sprawy skarżący 7 lutego 2025 r. wniósł za pośrednictwem organu skargę na bezczynność w udostepnieniu informacji publicznej w związku z wnioskiem z 19 grudnia 2024 r. Skarga ta bezspornie do chwili wydania zaskarżonego postanowienia nie została przekazana do sądu, którego obowiązkiem jest dokonanie oceny skuteczności wniesienia skargi, zaś rolą organu jest wyłącznie jej przekazanie do sądu. Należało również zwrócić uwagę, że w sprawie organ w ogóle nie odniósł się do wniosku o wymierzenie grzywny i dopiero po doręczeniu mu zaskarżonego postanowienia podjął jakiekolwiek kroki w sprawie, w tym dopiero w zażaleniu przedstawił przyczyny swojej biernej postawy. W świetle powyższego sąd pierwszej instancji miał wszelkie podstawy do wymierzenia organowi grzywny.
Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny bada prawidłowość orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji, a więc przytoczenie dopiero w zażaleniu na postanowienie sądu pierwszej instancji okoliczności mających uzasadnić zwłokę organu, które mogłoby mieć wpływ na wysokość zasądzonej grzywny, należy uznać za spóźnione. Sąd pierwszej instancji nie mógł bowiem wziąć tych okoliczności pod uwagę w związku z biernością organu, a w takiej sytuacji nie można mu zarzucić naruszenia prawa i uchylić z tego powodu zaskarżonego orzeczenia. Niemniej, zdaniem Sądu okoliczności podniesione przez organ i tak nie mogły wpłynąć na wynik sprawy. Fakt, iż organ miał problemy kadrowe, bo tak należało ocenić rezygnację przewodniczącego i niemożność powołania nowej osoby na to miejsce, a także rezygnację innych członków samorządu studentów z pełnienia funkcji, nie mógł bowiem obciążać skarżącego. Należy zauważyć, że przede wszystkim to na organie ciąży obowiązek zapewnienia jego funkcjonowania, w tym przyjmowania pism i udzielania na nie odpowiedzi. Przyjęcie argumentów zażalenia za trafne byłoby równoznaczne z akceptacją swoistego zawieszenia działalności przez organ i przerzucenia skutków tego zawieszenia na skarżącego, co byłoby niedopuszczalne. Również udzielenie skarżącemu odpowiedzi na wniosek o udostepnienie informacji publicznej po wielu miesiącach od jego złożenia nie uwalnia organu od wymierzenia grzywny. Okoliczność taka mogłaby mieć znaczenie ewentualnie dla jej wysokości, gdyby przy okazji organ przekazał przedmiotową skargę do sądu, wykonując swój ustawowy obowiązek. Jak zaś wynika z uzasadnienia zażalenia, organ uważa sprawę za bezprzedmiotową i wciąż nie przekazał skargi do sądu. Argumentacja zawarta w zażaleniu nie zasługiwała więc na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzona przez sąd pierwszej instancji grzywna jest co do zasady prawidłowa – w sprawie ziściły się ustawowe przesłanki do jej wymierzenia, bowiem organ nie przekazał w ustawowym terminie złożonej za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Łodzi skargi wnioskodawcy. Sąd pierwszej instancji nie zauważył jednak, że termin na przekazanie skargi dla organu wynosił 15 dni od dnia otrzymania skargi, a nie 30 dni, stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Błąd ten mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, gdyby to skarżący domagał się większej grzywny dla organu. Zażalenie w sprawie wniósł wyłącznie organ, więc uchybienie to pozostało bez znaczenia. Wysokość zasądzonej grzywny oscyluje w minimalnych granicach przewidzianych w ustawie, nie sposób więc stwierdzić, że w okolicznościach sprawy jest ona wygórowana i zbyt dotkliwa dla organu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.