III OZ 600/23

III OZ 600/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Lu 549/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-03-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 549/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SKO.41/3440/PR/2022 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 549/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji, WSA) po rozpoznaniu wniosku D.A., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.A. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 17 kwietnia 2023 r., nr SKO.41/3440/PR/2022 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje szkodę, którą w przypadku skarżącej można by uznać za znaczną. WSA wskazał, że skarżąca określając konsekwencje finansowe i organizacyjne wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawiła nawet szacunkowych kosztów usunięcia mas ziemnych oraz kosztów przywrócenia stanu poprzedniego, skarżąca nie przedstawiła także swojej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu I instancji ogólnikowe twierdzenia skarżącej dotyczące potencjalnych trudności związanych z realizacją nakazu określonego w decyzji nie stanowią wystarczającej podstawy pozwalającej uznać, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje po stronie skarżącej powstanie znacznej szkody. W przedmiotowej sprawie nie wykazano w żaden sposób jaka jest sytuacja finansowa skarżącej, czy właściciela gruntu. Sąd I instancji uznał, że bez odniesienia się do sytuacji majątkowej skarżącej wskazanej w sposób konkretny, brak jest możliwości oceny, czy realizacja zaskarżonej decyzji, w tym konkretnym przypadku spowoduje trudne do odwrócenia skutki, takie jak uszczerbek dla utrzymania skarżącej i jej rodziny.
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby w sprawie ziściły się przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że wykonanie decyzji wiąże się z pewnymi konsekwencjami finansowymi i nie zawsze skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo to powinna wykazać strona domagająca się zastosowania względem niej instytucji ochrony tymczasowej.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu, wnosząc o uchylenie postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu.
Zdaniem skarżącej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wskazano, że wnioskodawca ma obowiązek uprawdopodobnienia przesłanki powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wynika też, aby Sąd przy orzekaniu zwolniony był z obowiązku oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. W ocenie skarżącej zasadny jest zatem wniosek, że Sąd I instancji wydając orzeczenie, powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie zarówno na wniosku skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy o naruszenie stosunków wodnych, jak też akt sprawy dotyczącej odpadów (sygn. akt II SA/Lu 889/22) i ocenić, czy występują wymienione przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżąca uznała, że ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie nie spoczywa na skarżącej, która zobowiązana jest natomiast uzasadnić wniosek.
Zdaniem skarżącej nic nie stało na przeszkodzie, aby Sąd I instancji rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnej (ale nie ostatecznej) decyzji wezwał stronę do przedstawienia skonkretyzowanych okoliczności stanowiących podstawę wniosku. Następnie skarżąca przedstawiła okoliczności potwierdzające zasadność złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Pismem z 3 października 2023 r. uczestnik postępowania R.M. – w odpowiedzi na zażalenie – wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.
Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu i powołanie się na szkodę majątkową, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04; z 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07 i z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.).
Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie nie spoczywa na niej, a Sąd I instancji wydając orzeczenie, powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie również na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy o naruszenie stosunków wodnych, jak też akt sprawy dotyczącej odpadów (sygn. akt II SA/Lu 889/22) i ocenić, czy występują wymienione przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Jak już wskazano wyżej, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca zobowiązana była przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest konieczne (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OZ 615/19 i powołane tam orzecznictwo).
We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uczyniono zadość wskazanym powyżej wymogom. Poza ogólnymi stwierdzeniami nie wskazano jakie konkretnie okoliczności przemawiają za wstrzymaniem jej wykonania. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że realizacja zobowiązania wynikającego z decyzji wymaga czasu i poważnych nakładów finansowych, na jakie ani właścicielka nieruchomości ani jej rodzice nie są przygotowani. Zauważyć jednak należy, że skarżąca nie przedstawiła dowodów odnoszących się do jej aktualnej sytuacji finansowej. W zaistniałych okolicznościach nie jest możliwa ocena, czy nakłady związane z wykonaniem decyzji faktycznie przyczynią się do destabilizacji płynności finansowej skarżącej. Sama okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji niesie ze sobą określone skutki finansowe nie jest wystarczająca do uznania, że wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest zasadny. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wskazała ani nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W zażaleniu skarżąca powołała okoliczności nieprzedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, których nie poparła jednak żadnymi dowodami i w żaden sposób nie uwiarygodniła zawartych w zażaleniu twierdzeń.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wydanego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., uwzględniając stan faktyczny i prawny z daty jego wydania. Argumenty podnoszone w zażaleniu nie zostały wyeksponowane przez skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, stąd też Sąd I instancji nie miał możliwości odnieść się do tych kwestii w zaskarżonym postanowieniu. Zażalenie na postanowienie sądu I instancji nie jest natomiast środkiem służącym uzupełnieniu złożonego w sprawie wniosku. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11; 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16; 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 937/18; 12 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1054/19 I OZ 937/18).
W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie Sądu I instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.