III OZ 590/23

III OZ 590/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
III SO/Łd 19/23 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2023-10-12
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 54 § 2, art. 55 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 184, art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt III SO/Łd 19/23 w sprawie ze skargi A. M. o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w (...) za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 12 października 2023 r., III SO/Łd 19/23 oddalił wniosek A. M. (dalej: "skarżący") o wymierzenie Sądowi Okręgowemu w (...) grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") za nieprzekazanie w terminie skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...).
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., III SO/Łd 13/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A. M. z (...) maja 2023 r. o wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w (...) grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...) z (...) stycznia 2023 r.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
W odpowiedzi na zażalenie Prokurator Okręgowy w [...] (dalej "Prokurator") wniósł o jego oddalenie.
Postanowieniem z 27 września 2023 r., III OZ 430/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wskazując na konieczność merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że rozpoznając ponownie sprawę ustalił, że skarga A. M. na bezczynność Prokuratora w przedmiocie zawiadomienia z (...) stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...) została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 147/23. Skarga wpłynęła do organu za pośrednictwem ePUAP (...) kwietnia 2023 r. Do Sądu skarga została nadana (...) lipca 2023 r., a wpłynęła (...) lipca 2023 r. W piśmie z (...) lipca 2023 r. Prokurator przekazując skargę do Sądu podkreślił, że nie podziela poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego III OZ 301/23, w którym uznano, że przekazanie skargi jest obligatoryjne w sytuacji, gdy jest ona niedopuszczalna ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego. Ponadto Prokurator wyjaśnił, że akta administracyjne sprawy dotyczące skargi z (...) kwietnia 2023 r. nie istnieją, dlatego nie mogą zostać przekazane zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie brak było podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy III SAB/Łd 147/23 wynika, że skarga na bezczynność został wprawdzie z opóźnieniem, ale jednak przekazana. Jakkolwiek Prokurator nie nadesłał odpowiedzi na wniosek strony o wymierzenie grzywny, to sądowi z urzędu znane są fakty związane ze znaczącym wpływem wniosków skarżącego do Prokuratury. Sąd również wziął pod uwagę liczbę wniesionych przez skarżącego skarg na bezczynność, stopień ich skomplikowania i zawiłości.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w konkretnym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy opóźnienie organu, które Sąd bierze pod uwagę rozpoznając sprawę merytorycznie, wynikało z nadmiernego obciążenia liczbą wpływających pism i związaną z tym komplikacją obiegu dokumentów. Jakkolwiek zatem Sąd dostrzega naruszenie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., to jednakże wskazał, że organ uchybił trzydziestodniowemu terminowi w przekazaniu skargi z aktami, ale wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z ww. przypisu. Tym samym podstawowy cel, jakim jest przekazanie akt do sądu, został zrealizowany. Z powyższego wynika, że wymierzenie organowi administracji grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie spełniałoby zarówno celu prewencyjnego, jak i represyjnego. Przede wszystkim jednak nie dyscyplinowałoby organu administracji do przekazania Sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, bowiem organ nadesłał już skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, czego domagał się skarżący. Sąd pierwszej instancji dodał również, że w sprawie III SAB/Łd 147/23 na bezczynność Prokuratora w przedmiocie zawiadomienia z (...) stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...) skarga została postanowieniem z (...) sierpnia 2023 r. odrzucona. Postanowieniem z (...) sierpnia 2023 r. Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie z (...) sierpnia 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które wraz z aktami przekazano do NSA (...) września 2023r.
Wobec powyższego żądanie wymierzenia grzywny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał za niezasadne i na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 190 p.p.s.a. oddalił wniosek.
Na powyższe postanowienie ("III SO/Łd 19/23") skarżący wniósł zażalenie domagając się "wymierzenia Prokuraturze Okręgowej w (...) grzywny". Odpisy zażalenia Sąd pierwszej instancji przesłał zarówno do Sądu Okręgowego w (...) jak i Prokuratora.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w nim podniesiono.
Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd bada, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne.
Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada terminowość przekazania skargi, co oznacza, że w każdym przypadku przekroczenia terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, sąd uprawniony jest do wymierzenia grzywny, której wysokość określa w sposób dyskrecjonalny.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji powyższych wymogów nie spełnił, przez co uniemożliwił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne rozpoznanie złożonego przez skarżącego zażalenia.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w Łodzi (sentencja postanowienia). Z kolei w uzasadnieniu postanowienia swoje rozważania oparł na stanie faktycznym i prawnym, nie znajdującym oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Jak wynika z akt sądowych zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z (...) maja 2023 r. (k. 1), wniosek skarżącego z (...) maja 2023 r. o wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w (...) grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a za nieprzekazanie w terminie do Sądu skargi na bezczynność w sprawie skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...), został zarejestrowany pod sygn. akt III SO/Łd 13/23. Do wniosku skarżący dołączył skargę na bezczynność Sądu Okręgowego w (...) z (...) kwietnia 2023 r. (k. 18 – 19), której w jego ocenie Sąd Okręgowy w (...) nie przekazał do WSA w Łodzi i z tego tytułu powinien być ukarany stosowną grzywną. Dodatkowo również skarżący przedłożył korespondencję jaką prowadził z Prezesem SO oraz ponaglenie z (...) kwietnia 2023 r. (art. 37 § 1 k.p.a), złożone do Sądu Apelacyjnego w (...) za pośrednictwem Prezesa SO.
Z analizy wydanych z niniejszej sprawie orzeczeń zarówno WSA w Łodzi z 6 czerwca 2023 r., III SO/Łd 13/23, jak i NSA z 27 września 2023 r., III OZ 430/23 bezsprzecznie wynika, że sądy obu instancji rozpoznawały wniosek skarżącego o wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w (...) grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a za nieprzekazanie w terminie skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...).
Po zwrocie akt z NSA sprawę wpisano pod nowy numer porządkowy w rep. SO, tj. III SO/Łd 19/23 (k. 64).
W wykonaniu zarządzenia Sędziego sprawozdawcy z (...) października 2023 r. (k. 65) sporządzono wydruki z systemu PASSA ze sprawy III SAB/Łd 147/23 (nr 1 – 43) i dołączono do niniejszej sprawy. Z zarządzenia wstępnego ww. sprawy wynika, że sprawa ta dotyczyła skargi A. M. z (...) kwietnia 2023 r. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w (...) w przedmiocie złożonego zawiadomienia z (...) stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...).
Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z (...) października 2023 r. jednoznacznie wskazuje, że Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie stanu faktycznego innej sprawy. Jeżeli bowiem wniosek skarżącego zarejestrowany przez Sąd pierwszej instancji w urządzeniach ewidencyjnych pod sygn. akt III SO/Łd 19/13 (pierwotnie III SO/Łd 13/23) dotyczył wymierzenia grzywny Prezesowi SO w Łodzi za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...), to Sąd pierwszej instancji nie mógł w uzasadnieniu wyroku czynić przedmiotem oceny ustaleń poczynionych w innej sprawie skarżącego, w tym przypadku dotyczącej nieprzekazania przez Prokuratora skargi na bezczynność w przedmiocie złożonego zawiadomienia z (...) stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w (...).
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odpowiada wymogom przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że uzasadnienie wyroku (postanowienia) powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera co prawda formalnie wszystkie elementy przewidziane tym przepisem, jednakże nie spełnia wymogów prawa, gdyż z jego treści nie sposób wywieść aby Sąd swoje rozważania, subsumpcje, a następnie orzekanie oparł na stanie faktycznym i dowodach związanych z wnioskiem skarżącego z (...) maja 2023 r. o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w (...).
W rezultacie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nie odnosi się do sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, co stanowi naruszenie art. 141 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Stanowi to również naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., który nakazuje wydanie wyroku (postanowienia) na podstawie akt sprawy. Nie jest bowiem znane stanowisko Sądu pierwszej instancji względem złożonego wniosku, gdyż nie był on przedmiotem do konstrukcji wywodów zaskarżonego orzeczenia.
Powyższe oznacza, że ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu jest na tym etapie przedwczesne i byłoby możliwe w przypadku sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego wymogom przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji ustali stan faktyczny sprawy, bazując na aktach sprawy dotyczącej wniosku skarżącego z (...) maja 2023 r. o wymierzenie Prezesowi SO grzywny za nieprzekazanie skargi, biorąc w szczególności pod uwagę wskazane wyżej uchybienia Sądu. Zbada przy tym, czy skarga A. M. na bezczynność Sądu Okręgowego w (...) z (...) kwietnia 2023 r. została przez tenże Sąd wraz z aktami sprawy przekazana do WSA w Łodzi. W oparciu o te ustalenia ponownie orzeknie, co do wszystkich żądań zawartych we wniosku i wyczerpująco uzasadni swoje stanowisko, uwzględniając wymogi z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wytyczne zapadłe w wydanym w sprawie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2023 r., sygn. III OZ 430/23. Jednocześnie doręczy wydane w sprawie orzeczenie właściwym stronom postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.