III OZ 585/24

III OZ 585/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1354/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-04-03
III OSK 1281/25 - Wyrok NSA z 2025-11-05
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1354/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w sprawie ze skargi P. P. na orzeczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 23 maja 2024 r. nr 5/24 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1354/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. P. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia Komendanta Głównego Straży Granicznej z 23 maja 2024 r. nr 5/24 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie wywołuje skutków materiaInoprawnych, bowiem jego wykonanie, ze względu na treść rozstrzygnięcia, jego zakres i charakter prawny, nie powoduje bezpośrednio skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji orzeczenie takie nie może spowodować trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody.
Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że skarżący w uzasadnieniu swojego wniosku w żaden sposób nie wykazał wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stwierdzając jedynie, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł zażalenie, w którym zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy polegający na uznaniu przez Sąd, iż w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącego nie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art. 136bzf ustawy o Straży Granicznej poprzez uznanie, iż wydalenie ze służby nie wywołuje skutków materialnoprawnych albowiem zgodnie z art. 136bzf ww. ustawy "prawomocne staje są orzeczenie dyscyplinarne w dniu jego wydania przez przełożonego dyscyplinarnego właściwego do rozpatrzenia odwołania. Po uprawomocnieniu się orzeczenia lub postanowienia przełożony dyscyplinarny zarządza wykonanie orzeczonej kary dyscyplinarnej", co w zaistniałej sytuacji miało miejsce poprzez zwolnienie skarżącego na podstawie wydanego rozkazu personalnego nr 9731 z 2 czerwca 2024 r., które jest rozkazem prawomocnym oraz nadano mu rygor natychmiastowej wykonalności a zatem istnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia;
3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewstrzymanie przez Sąd wykonania zaskarżonego orzeczenia, podczas gdy wydalenie ze służby skarżącego może spowodować dla niego negatywne i nieodwracalne skutki, zanim jeszcze Wojewódzki Sąd Administracyjny zajmie stanowisko w przedmiocie czy wydalenie ze służby wydane w następstwie zaskarżonego orzeczenia było zgodne z prawem oraz zasadne, a żadna inna łagodniejsza kara dyscyplinarna nie wystarczyłaby w zaistniałej sytuacji, albowiem kara musi być współmierna do popełnionego przewinienia oraz wymierzona zgodnie z zasadą proporcjonalności.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci rozkazu personalnego nr 9731 z 2 czerwca 2024 r. celem wykazania faktu, iż ww. rozkaz personalny wydany w stosunku do skarżącego jest prawomocny oraz został nadany rygor natychmiastowej wykonalności co stanowi podstawę do wstrzymania wykonania przedmiotowego orzeczenia.
W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Należy zauważyć, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącego. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.).
Podkreślić również należy, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Postępowanie..., s. 146; Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1). Pogląd ten jest utrwalony zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i piśmiennictwie. Wielokrotnie zwracano uwagę, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 340 oraz przywołane tam orzecznictwo).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji i powołanego w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwa, że ochrona tymczasowa jest udzielana wyłącznie w stosunku do aktu posiadającego przymiot wykonalności, tzn. takiego, co do którego można na skutek jego wykonania, w sposób dobrowolny lub przymusowy, doprowadzić do sytuacji, która będzie odpowiadała zawartemu w tym akcie rozstrzygnięciu. Zaskarżony akt musi zatem wywoływać skutki materialnoprawne. Natomiast decyzja o wymierzeniu kary wydalenia ze służby, ma charakter deklaratoryjny i nie wymaga wykonania. Wykonaniu podlegała będzie natomiast decyzja o zwolnieniu ze służby wydawana w następstwie zaskarżonej decyzji.
Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków materialnoprawnych, bowiem jej wykonanie, ze względu na treść rozstrzygnięcia, jego zakres i charakter prawny, nie powoduje bezpośrednio skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji decyzja taka nie może spowodować trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody.
Należy również zauważyć, że w złożonym wniosku skarżący nie przedstawił ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Prawidłowo zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczone w zażaleniu argumenty przemawiające, w ocenie skarżącego, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia NSA z: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, LEX nr 533096; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11, LEX nr 1070518).
Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zupełnie nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy zawarty w zażaleniu wniosek dowodowy, albowiem przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy. Przeprowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne wyjątkowo, jedynie w sytuacji wystąpienia przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a. Możliwość jego przeprowadzenia uzależniona jest od uznania sądu, który postępowanie takie przeprowadzić może, lecz nie musi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2023 r. sygn.. akt III OSK 2531/21, LEX nr 3509212).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.