III OZ 583/23

III OZ 583/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 83/23 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2023-08-14
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 73, art. 220 § 3 oraz art. 239 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Kr 83/23 o odrzuceniu skargi A.L. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Kr 83/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.L. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 lutego 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, odrzucił skargę (pkt 1); zwrócił skarżącemu wniesiony wpis od skargi w kwocie 100 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia podał, że zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2023 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka pocztowa zawierająca w/w zarządzenie została zwrócona do Sądu po dwukrotnym jej awizowaniu w dniach 19 i 27 czerwca 2023 r. z adnotacją: "zwrot – nie podjęto w terminie" (karta nr 42 akt sądowych). Na podstawie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarządzenie należało zatem uznać za doręczone z dniem 3 lipca 2023 r., a tym samym siedmiodniowy termin do uiszczenia przez stronę wpisu upłynął w dniu 10 lipca 2023 r. Skarżący wniósł stosowny wpis od skargi dopiero w dniu 17 lipca 2023 r., a zatem po upływie wyznaczonego terminu, co na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. musiało skutkować odrzuceniem skargi. O zwrocie uiszczonego po terminie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał A.L. do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, bowiem dotyczy ona bezczynności organu w zakresie dostępu do informacji publicznej, a sprawy tego rodzaju nie zostały ujęte w katalogu spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, wskazanym w art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący nie został również zwolniony od konieczności uiszczenia wpisu od skargi w oparciu o art. 243 § 1 p.p.s.a., bowiem prawo pomocy w tej sprawie nie zostało mu przyznane. Wbrew argumentacji zawartej w zażaleniu, podstawy do zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie nie stanowił także art. 239 § 2 p.p.s.a., bowiem A.L. przedmiotową skargę wniósł w imieniu własnym, a nie jako organizacja pożytku publicznego. Zgodnie z art. 239 § 2 p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Niezależnie od powyższego, wyjaśnić należy, iż jeżeli organizacja pożytku publicznego domaga się dostępu do informacji publicznej, gdyż taki jest jej cel statutowy mieszczący się w ramach zadań określonych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, to nie działa w "sprawie własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 159/17, publ. LEX 2593133).
Wobec przesądzenia prawidłowości wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, należało ocenić, czy przesyłka zawierająca wezwanie w tym zakresie została A.L. doręczona skutecznie oraz czy w wyznaczonym terminie wykonał on wezwanie Sądu pierwszej instancji.
Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której wezwanie Sądu zostało przesłane skarżącemu na wskazany przez niego adres wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 19 czerwca 2023 r., zaś ponowne – w dniu 27 czerwca 2023 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 5 lipca 2023 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 19 czerwca 2023 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo zatem uznał w/w przesyłkę za skutecznie doręczoną skarżącemu z dniem 3 lipca 2023 r. Stwierdzenie A.L., że awiza nie otrzymał, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie – żeby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak (w okolicznościach niniejszej sprawy) nie uczynił. Skarżący zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Twierdzenia skarżącego o prawdopodobnych przyczynach braku awiza w skrzynce pocztowej są jednostronne, a na ich poparcie nie przedstawił on przekonywujących dowodów. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało skutecznie obalone ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w wyniku np. reklamacji usług pocztowych.
Stosownie do treści art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem, o którym mowa w § 1, jest m.in. skarga (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Nieuiszczenie opłaty od pisma czyni niemożliwym nadanie mu biegu. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przy czym skarga, od której – pomimo wezwania – nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).
Jak już wskazano, w okolicznościach niniejszej sprawy wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, doręczono skutecznie skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 3 lipca 2023 r., jednak wpis od skargi nie został przez niego uiszczony w zakreślonym w wezwaniu terminie, bowiem ostatecznie uiszczono go dopiero w dniu 17 lipca 2023 r. Skarga, jako nieopłacona, była w konsekwencji niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.