III OZ 574/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odrzucające wniosek o wyłączenie asesora sądowego, uznając, że kwestionowanie sposobu powołania asesora przez neo-KRS nie stanowi podstawy do jego wyłączenia w trybie art. 19 p.p.s.a.
Stowarzyszenie wniosło o wyłączenie asesora sądowego WSA, argumentując, że jego powołanie przez neo-KRS budzi wątpliwości co do jego bezstronności i niezależności. WSA oddalił ten wniosek, wskazując, że kwestie związane z procedurą powołania nie mieszczą się w przesłankach wyłączenia z art. 19 p.p.s.a., a jedynie w art. 5a p.u.s.a. NSA, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że wyłączenie sędziego lub asesora na podstawie art. 19 p.p.s.a. wymaga uprawdopodobnienia konkretnych okoliczności w danej sprawie, a nie ogólnych wątpliwości co do sposobu powołania.
Sprawa dotyczyła zażalenia Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które oddaliło wniosek o wyłączenie asesora sądowego Arkadiusza Koziarskiego od orzekania w sprawie dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej. Stowarzyszenie argumentowało, że powołanie asesora przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r. (tzw. neo-KRS) budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu, wskazując na wspólne wpływy polityczne neo-KRS i organu skarżonego (Przewodniczącego KNF). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia zgodnie z art. 18 i 19 p.p.s.a. Sąd I instancji powołał się na uchwałę NSA z 3 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I FPS 3/22), zgodnie z którą zakres art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu, co powinno być rozpatrywane w trybie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych. WSA podkreślił również, że oświadczenie asesora o braku przesłanek do wyłączenia, w świetle utrwalonego orzecznictwa, przemawia za jego wiarygodnością. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że jest związany stanowiskiem zawartym w uchwale NSA z 3 kwietnia 2023 r. (I FPS 3/22), która wyklucza badanie okoliczności powołania sędziego (asesora) w trybie art. 19 p.p.s.a. NSA wskazał, że jeśli strona kwestionuje niezawisłość i bezstronność sędziego na skutek okoliczności związanych z jego powołaniem, powinna zainicjować wniosek w trybie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Ponadto, NSA stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia asesora w trybie art. 19 p.p.s.a., ponieważ skarżący nie wskazał na żadne konkretne okoliczności w danej sprawie, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd podkreślił, że wniosek o wyłączenie musi odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, a nie subiektywnych przekonań strony. NSA odniósł się również do orzecznictwa TSUE i SN, stwierdzając, że wadliwość procedury powołania sędziego lub asesora nie prowadzi automatycznie do nieważności orzeczeń, jeśli nie narusza to standardu niezawisłości i bezstronności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kwestionowanie sposobu powołania asesora sądowego przez neo-KRS nie stanowi podstawy do jego wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. Kwestie związane z niezawisłością i bezstronnością sędziego (asesora) wynikające z okoliczności jego powołania powinny być rozpatrywane w trybie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych, a nie w trybie wniosku o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA powołał się na uchwałę NSA z 3 kwietnia 2023 r. (I FPS 3/22), która wyklucza badanie okoliczności powołania sędziego (asesora) w trybie art. 19 p.p.s.a. Wniosek o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. wymaga uprawdopodobnienia konkretnych okoliczności w danej sprawie, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, a nie ogólnych zastrzeżeń co do sposobu nominacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 18
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 20 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 22 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 22 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Konstytucja RP art. 45 § pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestionowanie sposobu powołania sędziego/asesora przez neo-KRS nie jest podstawą do wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a., lecz powinno być rozpatrywane w trybie art. 5a p.u.s.a. Wniosek o wyłączenie sędziego/asesora na podstawie art. 19 p.p.s.a. wymaga uprawdopodobnienia konkretnych okoliczności w danej sprawie, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, a nie ogólnych zastrzeżeń co do sposobu nominacji. Sędzia/asesor powołany przez Prezydenta RP, nawet w procedurze z udziałem neo-KRS, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i europejskim, a wadliwość procedury powołania nie dyskwalifikuje go, jeśli nie narusza standardu niezawisłości i bezstronności.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że powołanie asesora przez neo-KRS, której niezależność została zakwestionowana, automatycznie budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i stanowi podstawę do wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. Argument skarżącego, że skoro stroną postępowania jest Przewodniczący KNF, działający pod tymi samymi wpływami politycznymi co neo-KRS, to budzi wątpliwości co do bezstronności asesora. Argument skarżącego, że osoba powołana na stanowisko sędziego (asesora) z udziałem 'neo-KRS' nie jest sędzią (asesorem) w świetle prawa.
Godne uwagi sformułowania
zakres przedmiotowy normy [wynikającej z] art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu nie chodzi o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorytet moralny sędziego (asesora sądowego) przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia nie sposób przyjąć, że podnoszona wadliwość Rady, jakkolwiek przekładająca się na ocenę prawidłowości nominacji sędziowskich, jest wystarczającą przesłanką do uznania wydawanych przez tych sędziów orzeczeń za niebyłe czy dotknięte wadą nieważności.
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej NSA w zakresie stosowania przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) w kontekście wadliwości procedury powołania przez neo-KRS. Potwierdzenie, że kwestionowanie statusu sędziego/asesora z powodu sposobu powołania nie jest podstawą do wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów/asesorów. Interpretacja przepisów p.p.s.a. i p.u.s.a. w kontekście orzecznictwa TSUE i SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kwestii budzących duże kontrowersje prawne i społeczne – statusu sędziów powołanych w nowym trybie. Wyjaśnia, jak sądy administracyjne podchodzą do zarzutów wadliwości procedury powołania.
“Czy asesor powołany przez neo-KRS może być wyłączony z orzekania? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OZ 574/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-01-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane II SA/Wa 630/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-04-22 Skarżony organ Komisja Nadzoru Finansowego Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 18, art. 24 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 630/24 oddalające wniosek Stowarzyszenia [...] o wyłączenie asesora sądowego WSA Arkadiusza Koziarskiego od orzekania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego z 20 lutego 2024 r. nr DKS-DKSZK.0134.149.2023.MP w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 630/24, wydanym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego z 20 lutego 2024 r. nr DKS-DKSZK.0134.149.2023.MP w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora sądowego WSA Arkadiusza Koziarskiego od orzekania w ww. sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący w zgłoszonym żądaniu podniósł, iż powołanie asesora sądowego było bezskuteczne, gdyż został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Jako podstawę wniosku skarżący podniósł zarzut braku bezstronności i obiektywizmu ww., jako nominata politycznej Krajowej Rady Sądownictwa, w szczególności, że stroną postępowania jest Przewodniczący KNF, "działający pod tymi samymi wpływami politycznymi co funkcjonująca w trybie po nowelizacji z 2017 r. KRS (neo-KRS)". Stwierdził także, że na brak bezstronności asesora "wskazuje już sam fakt przyjęcia przez niego powołania z ramienia neo-KRS, bowiem świadczy to o jego przyzwoleniu na łamanie prawa i opowiadaniu się za konkretnymi wpływami politycznymi." 7 listopada 2024 r. asesor sądowy Arkadiusz Koziarski złożył oświadczenie stwierdzające, że po jego stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączające od rozpoznania niniejszej sprawy. Nie istnieją także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności w tej sprawie. Sąd I instancji uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia. Wyjaśnił, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 – 24 p.p.s.a., a powyższe przepisy dotyczą również asesorów sądowych. Stwierdził też, że przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego (asesora), to wyłącznie przyczyny, na które wskazuje art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie chodzi o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z 15 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 203/16). Dlatego, jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a., zgłaszający wniosek o wyłączenie sędziego powinien uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zdaniem WSA w Warszawie, kwestionowanie legitymacji asesora sądowego do orzekania, z uwagi na fakt wyłonienia kandydata na asesora sądowego w procedurze prowadzonej przez tzw. "nową Krajową Radę Sądownictwa", nie może zostać uznane za uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności uzasadniających jego wyłączenie. Sąd I instancji przypomniał, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I FPS 3/22) stwierdził, że "zakres przedmiotowy normy [wynikającej z] art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, dalej: "p.u.s.a."). Oznacza to w sprawie, w której wnioskodawca wniosek o wyłączenie sędziego oparł na podstawie art. 19 p.p.s.a., że kwestie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, nie mogą być przedmiotem badania w tym trybie". Za niezasadne Sąd I instancji uznał również stanowisko skarżącego, że skoro stroną postępowania jest Przewodniczący KNF, "działający pod tymi samymi wpływami politycznymi co funkcjonująca w trybie po nowelizacji z 2017 r. KRS (neo-KRS)", to budzi wątpliwości, czy asesor sądowy wskazany do powołania przez "neo-KRS" jest bezstronny - nie może stanowić skutecznego argumentu wyłączenia asesora sądowego od rozpoznania sprawy. Ponadto, według WSA w Warszawie asesor sądowy, którego wniosek dotyczy, złożył oświadczenie stwierdzające, że brak jest określonych w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. podstaw do jego wyłączenia, a w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego (asesora sądowego) przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie wniosku o wyłączenie asesora sądowego Arkadiusza Koziarskiego oraz przekazanie sprawy do rozpoznania przez inny, prawidłowo obsadzony skład sędziowski spełniający wymogi niezależności i bezstronności. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 19 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że nie istnieją przesłanki wskazujące na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności asesora sądowego wskazanego we wniosku o wyłączenie. Argumentacja Sądu opierała się wyłącznie na przyznaniu wiary oświadczeniu asesora oraz zasadach doświadczenia życiowego, z pominięciem okoliczności faktycznych oraz orzecznictwa polskiego i europejskiego, które wskazują na realne i obiektywne wątpliwości co do bezstronności asesora w niniejszej sprawie; 2) art. 20 p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie, że skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia asesora, podczas gdy przedstawione przez skarżącego szczegółowe okoliczności faktyczne jednoznacznie wskazywały na uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, wynikające z powołania asesora przez neo-KRS, której niezależność została zakwestionowana w licznych orzeczeniach sądów krajowych i europejskich oraz z faktu pozostawania pod tymi samymi wpływami politycznymi zarówno neo-KRS oraz organu postępowania – KNF; 3) art. 45 pkt 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez Sąd argumentów skarżącego w zakresie braku niezależności sędziego powołanego przez neo-KRS, co skutkowało oddaleniem wniosku o wyłączenie, podczas gdy powołanie to nie spełniało wymogów konstytucyjnych oraz europejskich dotyczących niezależności sądów, przez co skarżący został pozbawiony prawa do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu. W odpowiedzi na zażalenie organ nie podzielił zawartej w nim argumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do jego zarzutów, należało uznać, że słusznie WSA w Warszawie zwrócił uwagę na związanie sądów stanowiskiem zajętym przez NSA w uchwale z 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22. Z sentencji tej uchwały wprost wynika, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Jak bowiem trafnie wskazał NSA w ww. uchwale, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw. Oznacza ona, że określonemu podmiotowi znajdującemu się w danej sytuacji procesowej przysługuje tylko jeden środek prawny. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział dwie bardzo podobne instytucje prawne, które w sposób prewencyjny umożliwiają kontrolę bezstronności sędziego. Instytucje te, jak wyżej wskazano, różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W konsekwencji takich regulacji unormowania te powinny być stosowane w odmiennych okolicznościach. Ustawodawca, dostosowując się do powyższej zasady, przyznał podmiotom uprawnionym prawo składania wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. w przypadku braku bezstronności sędziego wynikającej z powiązania z podmiotami lub przedmiotem postępowania. Natomiast w sytuacji kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu przyznano uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanowiskiem zawartym w powyższej uchwale, nie znajdując jednocześnie podstaw do przedstawienia powstałego zagadnienie prawnego do ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały NSA. Oznacza to, iż jeśli strona postępowania upatruje podstaw stronniczości sędziego w okolicznościach związanych z jego powołaniem i jego postępowaniu po powołaniu, a niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem konkretnej sprawy, powinna ona zainicjować wniosek w trybie art. 5a p.u.s.a. Ponieważ skarżący nie złożył tego wniosku, to nie może obecnie podważać niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek wskazanych okoliczności. W niniejszej sprawie - dotyczącej asesora - uchwała ta ma o tyle znaczenie, że wskazuje, że tryb powołania nie mieści się w podstawie wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego, w ocenie NSA w składzie orzekającym, nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia ww. asesora w trybie art. 19 p.p.s.a. zamieszczone w samej jego treści z uwagi na podnoszone we wniosku okoliczności związane z przedmiotem sprawy. Wykorzystując tryb art. 19 p.p.s.a. skarżący winien był bowiem wskazać na okoliczności odnoszące się do danej sprawy sądowoadministracyjnej. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może bowiem sędzia (asesor), który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca domagał się wyłączenia asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Arkadiusza Koziarskiego. Na uzasadnienie wniosku wskazał, że asesor został powołany przez neo-KRS, której niezależność została zakwestionowana w licznych orzeczeniach sądów krajowych i europejskich, a zarówno neo-KRS, jak też organ postepowania – podlegają tym samym wpływom politycznym Odnosząc się do powyższego stanowiska stwierdzić należy, że nie zawiera ono uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia ww. asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. (tak NSA w postanowieniu z 4 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 938/14, LEX nr 1532890). Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazując w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił kwestii bezstronności asesora w tej konkretnej sprawie. Jednocześnie złożone przez asesora WSA oświadczenie, iż w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (k. 64) nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Odnosząc się natomiast do argumentacji powołanej w zażaleniu, w ocenie NSA, nietrafne jest stanowisko zmierzające do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego (asesora) z udziałem "neo-KRS" nie jest sędzią (asesorem) w świetle prawa. Argumentacja ta w istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 p.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie. Na niedopuszczalność takiej wykładni art. 19 p.p.s.a., która skutkowałaby wyłączeniem sędziego w oparciu o przesłanki inne, niż wątpliwości co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej, zwrócił już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18., a przede wszystkim w przytoczonej przez Sąd I instancji uchwale uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22. To w niej NSA wprost stwierdził, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. W tym względzie podzielić również należy stanowisko zaprezentowane w dotychczasowym orzecznictwie, że sędzia sądu administracyjnego bądź asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami (wyrok NSA z 4 listopada 2021 r., III FSK 3626/21, LEX nr 3254005). W świetle judykatury TSUE, "sam fakt, iż sędziowie (...) są powoływani przez prezydenta (...) państwa członkowskiego nie musi powodować zależności owych sędziów od tego organu ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, jeżeli po powołaniu osoby te nie podlegają żadnej presji i nie otrzymują zaleceń podczas wykonywania swoich obowiązków", jeżeli "materialne warunki oraz zasady proceduralne podejmowania decyzji dotyczących powoływania sędziów są sformułowane w sposób niedopuszczający do powstania w przekonaniu jednostek uzasadnionych wątpliwości co do niepodatności danych sędziów na czynniki zewnętrzne oraz ich neutralności względem ścierających się przed nimi interesów po tym, jak zostaną oni powołani" (§ 56 i 57 wyroku TSUE z 20 kwietnia 2021 r., C-896/19, Repubblika przeciwko Il-Prim Ministru, LEX nr 3163088 oraz wyroki TUSE: A.K. i in. C-585/18, C-624/18 i C-625/18, § 133 i 134 oraz A.B. i in., C-824/18, § 122 i 123, pub. https://curia.europa.eu/). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec dotychczasowych aktów powołania sędziów i asesorów sądów administracyjnych spośród kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na nowych zasadach, którzy sprawują wymiar sprawiedliwości i wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, nie sposób przyjąć, że podnoszona wadliwość Rady, jakkolwiek przekładająca się na ocenę prawidłowości nominacji sędziowskich, jest wystarczającą przesłanką do uznania wydawanych przez tych sędziów orzeczeń za niebyłe czy dotknięte wadą nieważności. Nawet gdyby uznać, że organ składający wniosek o powołanie w postaci obecnej Krajowej Rady Sądownictwa nie spełniał wymogów konstytucyjnych, to uznać należy, że wniosek został przedstawiony, podlegał on kontroli sądowej i co najważniejsze Prezydent RP w ramach przyznanej mu kompetencji dokonał jego merytorycznej oceny, powołując daną osobę na stanowisko sędziego/asesora sądu administracyjnego. Natomiast powoływana przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (pub. sn.pl) nie może mieć bezpośredniego odniesienia do statusu prawnego asesora sądowego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd Najwyższy w powyższej uchwale nie badał wpływu wad procedury poprzedzających powołanie na status sędziego bądź asesora sądu administracyjnego. Niezależnie od tego podkreślić trzeba, że – wbrew argumentacji zażalenia – odniesienie stanowiska zawartego w ww. uchwale w drodze analogii do statusu asesora sądowego WSA nie prowadzi do wniosku, iż osoba ta nie jest asesorem w rozumieniu prawa. Stanowisko zawarte w uchwale SN z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, różnicuje skutki prawne wadliwości procesu powołania sędziego niebędącego sędzią Sądu Najwyższego od tego, czy owa wadliwość ma wpływ na standard niezawisłości sędziowskiej. Zgodnie z pkt. 2 ww. uchwały, sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Poczynione powyżej uwagi prowadzą Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora sądowego nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Wnioskodawca na żadnym etapie sprawy nie wyjaśnił, w jaki sposób ww. kwestie mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Arkadiusza Koziarskiego. Niepowołanie wątpliwości odnoszących się do bezstronności ww. asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje zatem, że wniosek o jego wyłączenie jest bezzasadny. Jednocześnie uznać należy, że nie zachodzą żadne podstawy do uznania, że ww. nie jest asesorem sądowym. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniach NSA: z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22 i z 11 stycznia 2023 r., III OZ 774/22 (pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI