III OZ 57/26

III OZ 57/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.61 §3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1828/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego rozkazu personalnego w sprawie ze skargi M.C. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 30 lipca 2025 r., nr 3617 w przedmiocie przeniesienia do dyspozycji postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1828/25, odmówił wstrzymania wykonania rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia 30 lipca 2025 r., nr 3617 w przedmiocie przeniesienia do dyspozycji.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji, o której mowa w przepisie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jest zapewnienie skarżącemu ochrony tymczasowej w toku sądowej kontroli skarżonego aktu przed następstwami wadliwych aktów lub czynności organów administracji publicznej, których wykonanie może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Udzielenie ochrony tymczasowej ma na celu przede wszystkim wstrzymanie skutków prawnych, które akt ten wywołuje, wiąże się więc zawsze z próbą zapobieżenia wystąpienia wyżej wskazanych zagrożeń, które mogą wystąpić jako następstwo wykonania aktu lub czynności. Udzielenie tej ochrony ma więc na celu umożliwić realizację uprawnień strony, a więc musi zmierzać do oceny, czy wobec zakończenia postępowania administracyjnego na skutek wydania skarżonego aktu, sytuacja prawna strony zmieniła się w stosunku do jej sytuacji w trakcie postępowania. Przesłanką zastosowania instytucji wstrzymania wykonania jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta nie służy odwróceniu już zaistniałych następstw wykonania decyzji. Nie ma zatem podstaw do jej zastosowania, gdy wszystkie skutki, które mogły wyniknąć z wykonania decyzji już wystąpiły. W sytuacji zatem, gdy decyzja (rozkaz personalny) został już wykonany - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – nie ma podstaw do wstrzymania jego wykonania. Skoro bowiem postanowienie Sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wykonanie decyzji przemawia za tym, że nie jest już możliwe – poprzez wstrzymanie jej wykonania – osiągnięcie celu, jaki przyświeca instytucji ustanowionej w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonego rozkazu personalnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
1. art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a także na uznaniu, iż przepis ten nie ma zastosowania z uwagi na rzekome "wykonanie" zaskarżonej decyzji. WSA w Warszawie dokonał zawężającej i nadmiernie formalistycznej wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a., utożsamiając "wykonanie decyzji" wyłącznie z jednorazowym zdarzeniem, podczas gdy zaskarżona decyzja ustanawia trwały i nadal wykonywany stan prawny, który wywołuje aktualne i narastające w czasie skutki majątkowe oraz służbowe. Skutki te polegają w szczególności na stałym, comiesięcznym obniżeniu wynagrodzenia skarżącego o kwotę przekraczającą 5.000 zł, utracie dodatków oraz istotnym i długotrwałym pogorszeniu sytuacji służbowej, przy czym obniżone uposażenie stanowi nowy, nieodwracalny uszczerbek, którego pełna kompensacja w przyszłości nie jest możliwa. Ponadto zaskarżona decyzja stanowi aktualną i bezpośrednią podstawę prawną podejmowania wobec skarżącego kolejnych czynności i rozstrzygnięć służbowych (w tym postępowań dotyczących mianowania na stanowisko niższe), co dowodzi, że decyzja ta nie została skonsumowana jednorazowo, lecz jest wciąż wykonywana w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. W tych okolicznościach odmowa wstrzymania wykonania decyzji nastąpiła z naruszeniem art. 61 § 3 P.p.s.a., albowiem Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zarówno przesłankę "trudnych do odwrócenia skutków", jak i charakter wykonywania zaskarżonej decyzji;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, polegające na braku odniesienia się do istotnych argumentów i dowodów przedstawionych przez skarżącego na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W szczególności WSA w Warszawie nie odniósł się do twierdzeń i dokumentów wskazujących, że zaskarżona decyzja wywołuje aktualne i narastające w czasie skutki majątkowe, w tym comiesięczne obniżenie wynagrodzenia skarżącego o kwotę przekraczającą 5.000 zł, ani nie wyjaśnił, dlaczego okoliczności te nie zostały uznane za spełniające przesłankę "trudnych do odwrócenia skutków" w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji poprzestał na ogólnym stwierdzeniu, iż decyzja została "wykonana", nie wskazując jednak, z jakich przyczyn pominął argumentację skarżącego dotyczącą ciągłego wykonywania zaskarżonej decyzji oraz jej bieżących konsekwencji majątkowych i służbowych, co czyni uzasadnienie lakonicznym i niewystarczającym w świetle art. 141 § 4 P.p.s.a.;
3. pominięcie konstytucyjnego standardu ochrony zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP) przy wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu, że skutki zaskarżonej decyzji prowadzą do trwałego i faktycznie nieodwracalnego pogorszenia sytuacji majątkowej i służbowej skarżącego, którego nie sposób w pełni zniwelować w razie późniejszego uwzględnienia skargi. W konsekwencji odmowa wstrzymania wykonania decyzji została dokonana z pominięciem standardu ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, który - choć nie stanowi samodzielnej podstawy zabezpieczenia - powinien być uwzględniony przy ocenie przesłanki "trudnych do odwrócenia skutków" w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a.
Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym rzeczywiście wystąpiły. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 P.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski, Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, Monitor Prawniczy, 2006 r., nr 14, s. 677).
W konsekwencji uznać należy, że zastosowanie ochrony przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. ma zastosowanie tylko i wyłącznie w stosunku do decyzji, które nadają się do wykonania. W sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, brak jest podstaw prawnych do wydawania postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania. Skoro bowiem postanowienie Sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia 30 lipca 2025 r., uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty przeniesienia do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] i ustalił tę datę nadzień 9 stycznia 2025 r., w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. Zatem swoje skutki rozkaz personalny wywołał z dniem 9 stycznia 2025 r. Oznacza to, że w dniu wydania przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego postanowienia, rozkaz personalny był już wykonany, a skutek, którego wstrzymania domaga się skarżący, już wystąpił.
W tej sytuacji, negatywne dla skarżącego skutki mogą zostać zniwelowane jedynie wówczas, gdy skarga zostanie uwzględniona.
Jako nieskuteczny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi, o których stanowi powołany przepis. W pisemnych motywach postanowienia przedstawiono bowiem stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano stanowiska stron oraz wskazano podstawę prawną odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez WSA w Warszawie jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego zażalenie, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie poddaje się kontroli instancyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.