Orzeczenie · 2025-10-29

III OZ 563/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-29
NSAAdministracyjneWysokansa
wyłączenie sędziegobezstronnośćprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymisąd administracyjnyhałasochrona środowiskaprawo miejscowekonflikt sąsiedzkikrewni sędziego

NSA rozpoznał zażalenie skarżących na postanowienie WSA w Lublinie, które oddaliło ich wniosek o wyłączenie sędziego Jacka Czai. Skarżący domagali się wyłączenia sędziego ze względu na konflikt sąsiedzkiego z M. C., który jest krewnym sędziego i prokurentem spółki sąsiadującej z lokalem gastronomicznym skarżącego. Konflikt dotyczył hałasu generowanego przez lokal skarżącego w porze nocnej, co prowadziło do postępowań wykroczeniowych i mandatowych. Skarżący twierdzili, że M. C. wywierał naciski na Radę Gminy Włodawa, aby ta podjęła uchwałę ograniczającą hałas, a sędzia Jacek Czaja jest spokrewniony z osobami powiązanymi ze spółką M. C. WSA oddalił wniosek, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnili wystarczająco okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego, a wniosek opierał się na subiektywnym postrzeganiu faktów. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżony akt prawa miejscowego dotyczy wszystkich mieszkańców gminy, a powiązania rodzinne sędziego ze spółką nie uzasadniają wyłączenia, gdyż krewni nie są stronami postępowania. NSA uznał jednak, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapewnienie konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i bezstronnego sądu. Analizując kryteria obiektywne i subiektywne bezstronności, NSA stwierdził, że istniejący konflikt sąsiedzkiego dotyczący hałasu, powiązany z powiązaniami rodzinnymi sędziego z osobami zaangażowanymi w ten konflikt i w spółkę sąsiadującą z lokalem skarżącego, mógł budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze społecznym. NSA uchylił postanowienie WSA i wyłączył sędziego Jacka Czai od orzekania w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku powiązań rodzinnych i konfliktu sąsiedzkiego, interpretacja kryteriów bezstronności sądu.

Ograniczenia stosowania

Każda sprawa o wyłączenie sędziego jest oceniana indywidualnie na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy powiązania rodzinne sędziego z osobami zaangażowanymi w konflikt sąsiedzkiego dotyczący hałasu, który jest przedmiotem sprawy administracyjnej, uzasadniają wyłączenie sędziego od orzekania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie powiązania, w połączeniu z konfliktem sąsiedzkim, mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, co wymaga jego wyłączenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że choć WSA oddalił wniosek o wyłączenie sędziego, to okoliczności faktyczne, w tym konflikt sąsiedzkiego dotyczący hałasu i powiązania rodzinne sędziego z osobami zaangażowanymi w ten konflikt oraz w spółkę sąsiadującą z lokalem skarżącego, mogły budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze społecznym. Podkreślono, że sprawiedliwość musi być nie tylko wymierzona, ale i postrzegana jako wymierzona, a wszelkie pozory braku bezstronności naruszają prawo do rzetelnego procesu.

Jakie kryteria należy stosować przy ocenie bezstronności sędziego w kontekście art. 19 P.p.s.a. i standardów konstytucyjnych oraz międzynarodowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Należy stosować zarówno kryterium subiektywne (przekonania sędziego), jak i obiektywne (czy istnieją okoliczności faktyczne mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności, nawet jeśli sędzia jest przekonany o swojej bezstronności). Kluczowe jest, aby dla postronnego obserwatora, a także z punktu widzenia strony, zachodziły wystarczające okoliczności, które mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Uzasadnienie

NSA odwołał się do orzecznictwa ETPCz i TSUE, podkreślając, że bezstronność sądu musi być widoczna dla stron i społeczeństwa. Wymóg bezstronności jest elementem prawa do rzetelnego procesu i wymaga, aby sąd dawał gwarancje wykluczające wszelkie uprawnione wątpliwości. Nawet pozory braku bezstronności mogą naruszać to prawo.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i wyłączono sędziego Jacka Czai od orzekania w sprawie.

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 18

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powiązania rodzinne sędziego z osobami zaangażowanymi w konflikt sąsiedzkiego dotyczący hałasu, który jest przedmiotem sprawy. • Potencjalne budzenie wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze społecznym.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że skarżący nie uprawdopodobnili wystarczająco okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego. • Argument WSA, że wniosek opierał się na subiektywnym postrzeganiu faktów. • Argument WSA, że skarżony akt prawa miejscowego ma charakter abstrakcyjny i nie dotyczy wyłącznie stron postępowania. • Argument WSA, że powiązania rodzinne sędziego ze spółką nie uzasadniają wyłączenia, gdyż krewni nie są stronami postępowania. • Argument WSA, że sędzia orzekał już w podobnej sprawie bez kwestionowania jego bezstronności.

Godne uwagi sformułowania

sprawiedliwości nie tylko musi stać się zadość, musi być ona także widoczna • zachodzą wystarczające okoliczności, które mogą budzić wątpliwości, co do bezstronności sędziego

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Czaja

sędzia sprawozdawca

Monika Kazubińska-Kręcisz

sędzia

Bartłomiej Pastucha

asesor sądowy

Marcin Małek

sędzia zastępca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku powiązań rodzinnych i konfliktu sąsiedzkiego, interpretacja kryteriów bezstronności sądu."

Ograniczenia: Każda sprawa o wyłączenie sędziego jest oceniana indywidualnie na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wyłączenia sędziego z powodu potencjalnego konfliktu interesów i powiązań rodzinnych, co jest istotne dla zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Czy krewni sędziego mogą wpłynąć na jego bezstronność? NSA rozstrzyga w sprawie wyłączenia.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst