III OZ 552/25

III OZ 552/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 334/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 25 lutego 2025 r. znak KO.461.48.2024 w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
J. O. (dalej: "skarżąca") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 25 lutego 2025 r. znak KO.461.48.2024 w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 6 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 334/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i wskazał, że argument zawarty przez skarżącą we wniosku, ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie prowadzić do poniesienia bardzo wysokich kosztów. Zdaniem Sądu I instancji tak sformułowany wniosek nie jest wystarczający w zakresie uzasadnienia wystąpienia przesłanek do wstrzymania wykonania aktu bowiem nie przesądza o występowaniu okoliczności nadzwyczajnych przesądzających o zastosowaniu ochrony tymczasowej. Sąd I instancji stwierdził, że sam fakt poniesienia określonych kosztów nie uzasadnia twierdzenia o potencjalnej możliwości wyrządzenia skarżącej znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła, jak kształtują się dochody i wydatki z tytułu prowadzonej działalności oraz jakimi środkami finansowymi dysponuje, zatem nie była możliwa ocena wskazanych przez nią okoliczności w kontekście spełnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego przez Sąd I instancji. Podniosła, że w skardze wskazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji, a więc zgodnie z jej treścią i zaleceniami, z uwagi na wysokie koszty, wiąże się z ryzykiem wyrządzenia skarżącej znacznej szkody majątkowej.
Skarżąca stwierdziła, że oczywiste jest, że czynności organizacyjno- techniczne, które ma wykonać wymagają poniesienia przez nią wysokich kosztów, albowiem np. postawienie ekranów akustycznych dźwiękochłonnych, które mogłyby ograniczyć emisję hałasu na sąsiednie działki to koszt rzędu kilkuset tysięcy (na chwilę obecną to kwota 160.908,60 zł).
Skarżąca podniosła również, iż w sytuacji, gdy Sąd uznał, że istnieją braki we wniosku polegające na niepowołaniu jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki to powinien ją wezwać na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a do uzupełnienia wniosku.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 25 lutego 2025 r. znak KO.461.48.2024 w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku nie zasługiwał na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.
Podkreślić należy że, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ustalenie opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Złożony w tej sprawie do Sądu I instancji wniosek nie pozwalał na tego rodzaju ocenę, z uwagi na jego lakoniczne uzasadnienie. Skarżąca na etapie składania wniosku do WSA w Łodzi nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów, które uwiarygadniałyby zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak szczegółowego uzasadnienia wniosku oraz poparcia go stosownymi dowodami, które uprawdopodabniałyby zaistnienie przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej uniemożliwiał zatem merytoryczną ocenę wniosku przez Sąd I instancji.
Natomiast powołanie się na okoliczności mające w ocenie skarżącej znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, dopiero na etapie zażalenia, nie mogło mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczenie dopiero w zażaleniu okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa.
Należy także zauważyć, iż w przypadku, gdy strona we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, skutkujący oddaleniem wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia NSA z: 2 października 2013 r., sygn. akt I OZ 848/13 i 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 744/14).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.