III OZ 550/23

III OZ 550/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
II SO/Po 4/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2023-08-23
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Rejonowego w Ch. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SO/Po 4/23 w sprawie z wniosku A. A. o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w Ch. grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SO/Po 4/23 wymierzył Prokuratorowi Rejonowemu w Ch. grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie zarysowały się dwie linie orzecznicze dotyczące sposobu załatwienia wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku, gdy wniosek ten dotyczy nieprzekazania w terminie skargi, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych. WSA w Poznaniu wyjaśnił, że zgodnie z pierwszym poglądem niedopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje konieczność odrzucenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być bowiem rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego, a w przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy. Sąd I instancji wskazał, że z kolei drugie stanowisko wychodzi z założenia, że w przypadku złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy odróżnić etap orzekania przez sąd co do dopuszczalności samej skargi od orzekania w przedmiocie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, bo sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia tego organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Tego rodzaju wadliwość nie może być eliminowana w drodze nieprzekazania skargi i akt sprawy, ponieważ organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, nie jest właściwy do dokonania oceny w przedmiocie dopuszczalności wniesionej skargi.
Podsumowując, Sąd I instancji uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega odrzuceniu jedynie wówczas, gdy brak właściwości sądu administracyjnego jest oczywisty, a jeśli w okolicznościach danej sprawy ocena kognicji sądu administracyjnego wymaga analizy akt sprawy, to wówczas sąd winien zastosować art. 55 § 1 ustawy.
W związku z powyższym WSA w Poznaniu stwierdził, że w oparciu o informacje złożone przez stronę oraz na podstawie przesłanych przez organ akt sprawy, nie jest w stanie jednoznacznie ustalić treści oraz przedmiotu skargi A. A. złożonej za pośrednictwem Prokuratora Rejonowego w Ch. w dniu 22 czerwca 2022 r. Sąd I instancji podkreślił, że okoliczność złożenia takiej skargi w dniu 22 czerwca 2022 r. nie budzi wątpliwości, gdyż potwierdza ją nie tylko skarżący, ale również Prokurator Rejonowy w Ch. w piśmie z dnia 4 lipca 2023 r. Niemniej jednak, pomimo twierdzeń Prokuratora Rejonowego w Ch. zawartych w piśmie z dnia 4 lipca 2023 r., w nadesłanych do Sądu aktach o sygn. PR.Ds.1123.2021 brak jest jakiegokolwiek pisma A. A. z tej daty, co uniemożliwiło Sądowi I instancji jednoznaczne ustalenie, czy złożona w dniu 22 czerwca 2022 r. w Prokuraturze Rejonowej w Ch. skarga dotyczy spraw objętych właściwością sądu administracyjnego, czy też nie.
W ocenie Sądu I instancji nieprzekazanie tej skargi w terminie określonym w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiło więc podstawę do uwzględnienia wniosku A. A. o wymierzenie organowi grzywny. WSA w Poznaniu uznał jednocześnie, że grzywna w wysokości 500 zł w okolicznościach niniejszej sprawy spełni swoją funkcję sankcyjną.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia organu, w którym wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zarzucono Sądowi I instancji naruszenie:
- przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez mylne przyjęcie, że A. A. złożył skargę o jakiej mowa w art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z tym na organie ciążył obowiązek wynikający z treści art. 54 § 2;
- przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyznanie A. A. statusu strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy nie wywiódł on skargi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z tym nie miał legitymacji czynnej do zainicjowania przedmiotowego postępowania.
Organ załączył do zażalenia m.in. kopię pisma wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu zażalenia organ podniósł, że pismo wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2022 r. zatytułowano jako "skarga na prokuratora M. Z.", a jako adresata pisma wskazano "Naczelnego Prokuratora w Ch.". Organ podkreślił, że w treści omawianego pisma nie ma żadnego wskazania, że stanowi ono skargę do sądu administracyjnego. Zdaniem wnoszącego zażalenie, biorąc pod uwagę treść złożonego pisma, nie sposób przyjąć, aby jakikolwiek jego element wskazywał, że stanowi ono skargę pozostającą w kognicji sądu administracyjnego, a w konsekwencji należało przyjąć, że po stronie Prokuratora Rejonowego w Ch. nie zaktualizowały się obwiązki o jakich mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a i tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 55 § 1 p.p.s.a. i nałożenia grzywny.
Pismem z dnia 11 września 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył odpowiedź na zażalenie, w którym wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328).
Zauważyć jednak należy, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. Katalog zawarty w art. 3 § 2 powołanej ustawy jest katalogiem zamkniętym, a odesłanie do przepisów szczególnych zamieszczone w § 3 ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepisy te w sposób wyraźny wskazują, że dla rozpoznania sprawy właściwym będzie sąd administracyjny.
A. A. wniósł o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w Ch. grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. z tytułu nieprzekazania do sądu jego skargi z dnia 22 czerwca 2022 r. "na prokuratora M. Z.". Ze składanych w toku postępowania pism zarówno wnioskodawcy, jak i organu wynika, że pismo z dnia 22 czerwca 2022 r. miało stanowić skargę na działanie prokuratora, a zarzuty w nim sformułowane dotyczyły przede wszystkim sposobu zakończenia postępowania karnego o sygn. PR Ds.1132.2021, co z kolei powinno prowadzić do wniosku, że pismo o takim charakterze nie mieści się w katalogu spraw mogących być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu wówczas, gdy brak właściwości sądu administracyjnego jest oczywisty. Jednak w realiach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy nie można było jednoznacznie ustalić treści oraz przedmiotu skargi wnioskodawcy w związku z jej brakiem w aktach administracyjnych sprawy, to w pierwszej kolejności należało zobowiązać organ do nadesłania do Sądu oryginału lub odpisu pisma wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2022 r. Pozwoliłoby to bowiem jednoznacznie ocenić jego charakter. Tymczasem WSA w Poznaniu ograniczył się do wezwania organu do wyjaśnienia czy A. A. w dniu 22 czerwca 2022 r. złożył w Prokuraturze Rejonowej w Ch. pismo zatytułowane jako skarga do sądu administracyjnego i na podstawie odpowiedzi organu z dnia 4 lipca 2023 r., w której Prokurator Rejonowy w Ch. poinformował, że z systemu PROK-SYS wynika, że pismo wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2022 r. zostało złożone w Prokuraturze w dniu 23 czerwca 2022 r. i znajduje się w aktach sprawy PR.Ds.1123.2021, które zostały przesłane do Prokuratury Okręgowej w P., postanowił merytorycznie rozpoznać wniosek A. A. i orzec o wymierzeniu Prokuratorowi Rejonowemu w Ch. grzywny w wysokości 500 zł.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne uwzględnienie zażalenia organu, bowiem postanowienie WSA w Poznaniu o wymierzeniu mu grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. zostało wydane przedwcześnie.
Z powołanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.