III OZ 530/25

III OZ 530/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. S.A. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 969/25 w sprawie ze skargi B. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 4 kwietnia 2025 r, nr DS.523.4129.2021.FT.PD w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 969/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez B. S.A. z siedzibą w B. (dalej także jako: Bank) decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej także jako: organ) z dnia 4 kwietnia 2025 r., nr DS.523.4129.2021.FT.PD w części dotyczącej nakazania Bankowi przez organ usunięcia danych osobowych M. W. (dalej także jako: uczestnik postępowania).
Bank argumentując zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazywał, że wykonanie przez niego nakazu organu spowoduje nieodwracalne skutki w postaci usunięcia danych, które nie będą możliwe do przywrócenia. Bank wyjaśnił, iż jako podmiot regulowany jest zobowiązany do przestrzegania szeregu obowiązków nałożonych przez ustawę o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej oraz ustawę Prawo bankowe, w tym do spełniania obowiązków informacyjnych wskazanych w art. 92ba ustawy Prawo bankowe. Usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania uniemożliwi mu zatem prawidłowe spełnienie obowiązków, a to może spowodować nałożenie na niego przez Komisję Nadzoru Finansowego sankcji przewidzianych w ww. ustawie. Bank wskazał też, że przetwarza dane osobowe uczestnika postępowania w związku z aktualnie toczącym się postępowaniem przed tutejszym Sądem oraz potencjalnymi innymi roszczeniami uczestnika postępowania.
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 969/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że w uzasadnieniu wniosku Bank nie odnosi się do żadnych konkretnych okoliczności niniejszej sprawy. Poza teoretycznymi spekulacjami o możliwości nałożenia sankcji przez Komisję Nadzoru Finansowego za niedopełnienie obowiązków oraz wystąpienia uczestnika postępowania przeciwko Bankowi z roszczeniami, wyrażono jedynie pogląd, że usunięcie danych jest działaniem nieodwracalnym.
W związku z powyższym w ocenie Sądu I instancji ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Automatyczne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części nakazującej Bankowi usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania w praktyce oznaczałoby przyzwolenie na długotrwałe przetwarzanie tych danych, objętych ostateczną i wykonalną decyzją organu, a wydany w przedmiotowej sprawie wyrok mógłby mieć dla uczestnika postępowania walor historyczny w sytuacji, w której okres przetwarzania danych ulegnie zakończeniu w trakcie postępowania przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie realizacja decyzji w zaskarżonym zakresie w żaden sposób nie wpływa na sytuację Banku w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto Sąd I instancji dodał, że porównując sytuację prawną uczestnika postępowania oraz Banku, należy dojść do wniosku, iż wstrzymanie wykonania decyzji w zaskarżonej przez Bank części mogłoby wywołać dużo bardziej dolegliwe skutki względem uczestnika postępowania będącego osobą fizyczną aniżeli dla Banku, zwłaszcza w porównaniu ze skalą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Banku, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia oraz o zasądzenie od organu na rzecz Banku kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu w części dotyczącej punktu 1 decyzji, w sytuacji gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody Bankowi oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
2. naruszenie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 166 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny, niepozwalający na odtworzenie toku rozumowania prowadzącego do wydania orzeczenia, a w szczególności niewyjaśniający sposobu interpretacji art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stanie faktycznym sprawy.
W uzasadnieniu zażalenia Bank podniósł, że wbrew stanowisku Sądu I instancji wskazana we wniosku argumentacja odnosi się do konkretnych okoliczności sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem Bank wyraźnie wskazał, że jako podmiot będący instytucją finansową prowadzi działalność regulowaną związaną z licznymi obowiązkami nałożonymi m.in. przez ustawę o reklamacjach czy Prawo bankowe, zaś usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania uniemożliwi prawidłowe spełnienie nałożonych na Bank obowiązków. Jednocześnie Bank podkreślił, że przedstawiona przez niego argumentacja nie stanowi wyłącznie teoretycznych spekulacji, gdyż organy nadzoru w przeszłości kierowały już do Banku zapytania w tym zakresie, co Bank podkreślał zresztą w treści skargi.
Bank dodał, że wskazanie, że przetwarza dane osobowe uczestnika postępowania w celu obrony przed jego potencjalnymi roszczeniami również nie stanowi jedynie teoretycznych rozważań, bowiem uczestnik postępowania w przeszłości kierował już do Banku reklamację, a w treści skargi skierowanej do organu wskazał na dalsze roszczenia odszkodowawcze względem Banku w związku z przetwarzaniem przez niego jego danych osobowych. Tym samym konieczność przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania w celu obrony przed potencjalnymi roszczeniami jest w ocenie Banku uprawdopodobniona i uzasadniona, a usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania uniemożliwiłoby obronę przez jego roszczeniami, a tym samym powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody.
W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie wskazując, że w jego ocenie zażalenie Banku nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione przez niego zarzuty stanowią wyłącznie polemikę ze słusznym stanowiskiem Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlegało oddaleniu. Prawidłowe jest bowiem stanowisko Sądu I instancji, który wskazując na ustawowe przesłanki determinujące możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu aktu, stwierdził, że Bank nie uzasadnił przekonująco możliwości ich wystąpienia w realiach rozpoznawanej sprawy.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zasadą jest zatem wykonalność zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jednak może, choć nie musi - stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym koniecznym jest wykazanie zaistnienia okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona określonymi obowiązkami (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ma chronić, by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub żeby nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki.
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (por. B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto, wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, chociaż i również tych wynikających z akt sprawy. Jednak to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Pierwszoplanową rolę ogrywa wola strony wnoszącej o wstrzymanie wykonania aktu, a więc to argumentacja wniosku będzie miała istotne znaczenie przy rozstrzyganiu o jego zasadności, nie można bowiem przenosić całego ciężaru poszukiwania okoliczności uzasadniających wniosek na sąd, który ma wniosek ten oceniać.
W związku z tym za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że nie było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji z uwagi na brak przedstawienia przez Bank na etapie złożenia wniosku przekonującego uzasadnienia zaistnienia okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wniosku Banku jest bardzo ogólne, lakoniczne i wbrew twierdzeniom Banku w żaden sposób nie odnosi się do konkretnych okoliczności przedmiotowej sprawy. Nie wskazano w nim jakichkolwiek okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, a to Bank powinien przedstawić we wniosku na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, by sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane lub konkretną argumentację odwołującą się do okoliczności sprawy, czy jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia.
Jednocześnie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że celem ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest uchronienie wnioskodawcy przed określonymi w tym przepisie negatywnymi skutkami wykonania decyzji do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej, jednak należy uwzględnić, że podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego, czy interes publiczny, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania. Słusznie zatem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w rozpoznawanej sprawie ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z wnioskiem Banku.
Dodać ponadto należy, w związku z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., że wbrew argumentacji Banku uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wystarczające, zawiera przedstawienie stanu sprawy, argumentacji zawartej we wniosku o wstrzymanie, podstawę prawną rozstrzygnięcia o odmowie wstrzymania zaskarżonej w sprawie decyzji oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, dlaczego w jego ocenie wniosek Banku nie zasługiwał na uwzględnienie i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia, co skutkowało jego oddaleniem w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do wniosku Banku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 196 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Postanowienie takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji kwestionowania legalności postanowienia przy pomocy środka odwoławczego, jakim jest zażalenie - możliwe jest wystąpienie przez stronę z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia tego zażalenia. Zażalenie jest środkiem zaskarżenia niesuspensywnym, nie wstrzymuje bowiem automatycznie wykonania zaskarżonego postanowienia. O wstrzymaniu wykonania postanowienia może natomiast zadecydować wojewódzki sąd administracyjny w drodze odrębnego postanowienia, wydanego przed przedstawieniem akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w celu rozpoznania zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma natomiast uprawnień do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.