III OZ 522/25

III OZ 522/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
II SO/Bd 4/25 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2025-06-30
Skarżony organ
Agencja Mienia Wojskowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.54 §2 i art.55 §1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 30 czerwca 2025 r., sygn. akt II SO/Bd 4/25 w sprawie z wniosku P.M. o wymierzenie grzywny Szefowi Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w Bydgoszczy w trybie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek P.M. (dalej: skarżący) o wymierzenie Szefowi Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w Bydgoszczy grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wniosek o wymierzenie grzywny skarżący złożył w związku z nieprzekazaniem w terminie jego skargi wraz z aktami sprawy dotyczących skargi na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 24 marca 2025 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o wymierzenie grzywny Szefowi Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w Bydgoszczy za nieprzekazanie skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy. We wniosku nie wskazano rozstrzygnięcia, którego skarga dotyczy, pismo opatrzono jednak sygnaturą II SA/Bd 985/24. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że zarówno w tej sprawie, jak i w pozostałych sprawach przez niego inicjowanych (wymieniono sygnatury spraw prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie) organy resortu Obrony Narodowej regularnie stosują taktykę wysyłania do Sądu I instancji niekompletnych akt sprawy wraz ze środkiem zaskarżenia w sposób uniemożliwiający zweryfikowanie podpisu elektronicznego skarżącego. Wskazał, że Sąd nie dysponuje kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie wskazując, że skarga została w ustawowym terminie przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy.
Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że przedmiotowa skarga, której nieprzekazania w terminie dotyczy wniosek o wymierzenie grzywny, została przekazana do Sądu w terminie. Jak wynika z akt sprawy II SA/Bd 985/24, skarga została wniesiona na elektroniczną skrzynkę podawczą organu w dniu 19 października 2024 r., który przekazał ją do Sądu 20 listopada 2024 r. Sąd I instancji podkreślił, że skuteczne przekazanie skargi, a więc w sposób odpowiadający wymogom rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1003), nastąpiło dopiero po dwukrotnym wezwaniu Sądu w tym zakresie. Pierwotnie organ przekazał do Sądu skargę, której podpisu elektronicznego z powodów technicznych nie dało się zweryfikować.
W ocenie Sądu I instancji, okoliczność, że skarga została przekazana w sposób niezgodny z wymogiem przekazywania skargi w postaci elektronicznej na skrzynkę ePUAP WSA w Bydgoszczy, w sytuacji, gdy wymóg ten następnie uzupełniono, nie uzasadnia wymierzenia grzywny organowi z tego tytułu. Jest to bowiem uchybienie o charakterze technicznym, które na wezwanie Sądu zostało usunięte. Sąd I instancji nie stwierdził również, że organ przekazał akta nieoryginalne, niekompletne lub nieuporządkowane. Akta zostały przekazane jako zbiór kserokopii niepoświadczonych za zgodność z oryginałem, jednak uchybienie to również zostało usunięte. Organ przekazał bowiem poświadczone za zgodność z oryginałem, kompletne i uporządkowane akta administracyjne stanowiące spięty plik dokumentów, wyposażony w ich spis oraz metrykę sprawy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 54 § 2 oraz art. 55 § 1 p.p.s.a. przez ich błędną ocenę i przyjęcie, że organ spełnił obowiązek przekazania kompletnych i uporządkowanych akt sprawy. Ponadto skarżący zarzucił także naruszenie art. 7 i art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) przez przyjęcie jako prawidłowych akt, które nie dokumentowały przebiegu postępowania administracyjnego i nie były prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji pominął okoliczność, w świetle której organ przyznał pisemnie, że z akt usunięto prawomocny wyrok sądu administracyjnego, który zdaniem tego organu nie był wiążący. Doszło także do naruszenia prawa do sądu i prawa do skutecznej obrony ("art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a.).
Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ nie wykonał obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie przesłał w terminie odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Zostały więc spełnione przesłanki do wymierzenia grzywny temu organowi. Wynika to jednoznacznie z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy. Należy jednak zaznaczyć, że wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, który w tej sprawie został wykonany przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. W doktrynie podkreśla się, że wskazany środek stanowi gwarancję procesową nadania biegu sprawie. Ma on skutecznie przeciwdziałać "przetrzymywaniu" skarg przez administrację (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, str. 108).
Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" oznacza, że wymierzenie grzywny ma charakter fakultatywny, a Sąd w określonych okolicznościach może odstąpić od jej wymierzenia działając w granicach przyznanych mu dyskrecjonalnych uprawnień. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na Sąd obowiązku wymierzenia grzywny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt II OZ 821/18; z 15 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 841/11; z 30 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 207/11). Przede wszystkim wskazuje się, że Sąd rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których stanowi art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09; z 24 marca 2021 r., sygn. akt II OZ 134/21). Zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna bowiem wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu jakim jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1216/16). Tego rodzaju oceny Sąd I instancji w tej sprawie dokonał i Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jej podważenia. Argumentacji tej nie podważają także okoliczności wskazane w zażaleniu, w tym usunięty z akt sprawy wyrok sądu administracyjnego (znany Sądowi I instancji z urzędu), który nie stanowi przecież dokumentu sporządzonego w administracyjnym toku instancji przez właściwy organ administracji publicznej. Podkreślenia przy tym wymaga, że na obecnym etapie postępowania ocena Sądu I instancji sprowadzała się wyłącznie do kwestii zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (i tego rodzaju oceny Sąd I instancji dokonał), natomiast Sąd ten nie dokonywał kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tym w kontekście prawidłowości stosowania przez ten organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można również mówić o naruszeniu prawa skarżącego do sądu, ponieważ zarówno jego skarga, jak i akta administracyjne sprawy, zostały przekazane do sądu.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.