III OZ 504/24

III OZ 504/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2472/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Stołecznego Warszawy – Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2472/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r., nr KOC/3573/Oś/23 oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 12 maja 2023 r., nr 58/2023/PE-ZD-IV w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy – Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r., nr KOC/3573/Oś/23 w przedmiocie zobowiązania do wpłaty części należności za usunięcie drzew postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 października 2023 r. Miasto Stołeczne Warszawa – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej także jako: "skarżący") wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej także jako: "Kolegium", "SKO w Warszawie", "organ") z dnia 28 września 2023 r., nr KOC/3573/OS/23 w przedmiocie zobowiązania do wpłaty części należności za usunięcie drzew.
W przedmiotowej skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Mazowieckiego (pkt 1).
W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania przed organami obu instancji skarżącego zastępował pełnomocnik. Do chwili obecnej zaskarżona decyzja nie została doręczona na adres pełnomocnika, bowiem decyzję doręczono na adres skarżącego. Ponadto wskazano, że skoro nałożona na skarżącego opłata może być egzekwowana, to w pełni racjonalne jest wstrzymanie wykonania obu decyzji. Wbrew zamierzeniom ustawodawcy pozostaje sytuacja, w której przedmiotem egzekucji administracyjnej jest opłata nałożona w drodze aktu pozornego, tj. faktycznie niepozostającego w obronie na skutek wadliwości jego doręczenia.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2472/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r., nr KOC/3573/Oś/23 oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 12 maja 2023 r., nr 58/2023/PE-ZD-IV w przedmiocie zobowiązania do wpłaty części należności za usunięcie drzew.
W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że argumentacja zawarła we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie dała podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim skarżący nie wskazał wprost – odnosząc się do ustawowych przesłanek wstrzymania – co rozumie pod pojęciem wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast odnosząc się do zawartej argumentacji we wniosku, należy zauważyć, że egzekwowanie ustalonych opłat co prawda powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który nie jest jednak pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to – w ocenie Sądu – sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych kwot (por. postanowienia NSA: z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt ll GSK 1562/11, z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt ll OZ 1207/13, z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt ll OZ 1120/14, z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt I FZ 1/18).
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., przez pominięcie, że skarżący należy do sektora finansów publicznych, a co za tym idzie każda kara pieniężna nałożona bez podstawy prawnej godzi w reguły celowości wydatkowania środków publicznych w rozumieniu art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, co równoznaczne jest z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy odnośnie możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej, pomimo że jej podstawą byłaby decyzja nieistniejąca. W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez wstrzymanie wykonania decyzji nr KOC/3573/Oś/23 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji nr 58/2023/PE-ZD-IV Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 12 maja 2023 roku w części (pkt 1 sentencji). Nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, tym samym podlegało oddaleniu.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935: dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwe tylko wtedy, gdy zostaną przedstawione i uprawdopodobnione przez wnioskodawcę szczególne okoliczności realizujące przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym obowiązek wskazania i wykazania (co najmniej na poziomie wiarygodnego prawdopodobieństwa) tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie powyższe okoliczności związane z wykonaniem zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności) mogą zostać ocenione jako świadczące o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do takich okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., II GSK 232/23; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., II GZ 194/23; postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., II GSK 979/23). Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi ponadto wyjątek od wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych, co uzasadnia restryktywne wykładanie oraz stosowanie przepisów regulujących powyższą instytucję procesową.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który skarżący złożył w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, powinien być poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Złożony przez skarżącego wniosek nie zawierał natomiast merytorycznego uzasadnienia. Niewątpliwie we wniosku skarżący powinien był wykazać okoliczności, które uzasadniają jego twierdzenia oraz ewentualnie poprzeć twierdzenia odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Natomiast złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera lakoniczne uzasadnienie, które sprowadza się do stwierdzenia, że uiszczenie kary biegnącej doprowadzi do niepowetowanej szkody, ponieważ kwota kary biegnącej jest bardzo wysoka. Obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że strona może poprzestać na gołosłownych, lakonicznych oświadczeniach. W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej określony obowiązek o charakterze pieniężnym strona jest zatem zobowiązana przedstawić przede wszystkim swoją sytuację finansową w relacji do wysokości tego świadczenia oraz uprawdopodobnić, że uiszczenie danej kwoty pieniężnej spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Tego rodzaju przesłanek skarżący nie wskazał we wniosku złożonym do Sądu I instancji, jak i w zażaleniu.
W uzasadnieniu skargi (wniosku), jak i przedmiotowego zażalenia przytoczono argumentację, która zdaniem strony skarżącej przemawiają za zasadnością wstrzymania wykonania aktu, w szczególności w środku odwoławczym podniesiono, że: "Żalący nie zgadza się przy tym stwierdzeniem zaskarżonego postanowienia, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie może brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi" (str. 3 zażalenie; k. 24). Skarżący nie ma racji, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze odnośnie do niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 162/17, CBOSA).
Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on być uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.