III OZ 5/26

III OZ 5/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1261/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 37 § 1, art. 46 § 3, art. 58 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1261/25 o odrzuceniu skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 lipca 2025 r. nr SKO.V 428/219/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 września 2025 r. J.D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 lipca 2025 r. nr SKO.V 428/219/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi – braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi.
Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniu 14 i 22 października 2025 r., została zwrócona do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie" i uznana za skutecznie doręczoną z dniem 28 października 2025 r.
W wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 4 listopada 2025 r. nie uzupełniono braku formalnego skargi.
Stosowne pełnomocnictwo zostało nadesłane do Sądu w dniu 5 listopada 2025 r. (data stempla pocztowego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1261/25 odrzucił skargę (pkt 1) oraz zwrócił skarżącemu wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), skarga wniesiona do sądu winna spełniać określone warunki formalne, bez których nie można nadać pismu prawidłowego biegu. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Ponadto przepis art. 37 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Wobec stwierdzonego braku formalnego skargi, Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do jego uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi skutkuje, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jej odrzuceniem. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego, pomimo prawidłowego wezwania do wykonania w/w obowiązku, z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach prawnych jego niewykonania, nie uzupełnił braku formalnego skargi w ustawowym terminie. W konsekwencji skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie oraz zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., polegające na odrzuceniu skargi, pomimo, że:
a) doręczenie zastępcze nie zostało przez operatora publicznego dokonane prawidłowo, a zatem domniemanie doręczenia, a co za tym idzie uchybienie terminowi, zostało przyjęte niewłaściwie, ponieważ pełnomocnik skarżącego nawet w przypadku doręczenia mu pierwszego awizo nie byłby w stanie stwierdzić, w oparciu o jego treść, czy ma do czynienia z przesyłką sądową w postępowaniu cywilnym, czy sądowoadministracyjnym, a zatem w którym dniu upływa termin na uzupełnienie braków formalnych skargi;
b) zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wydanego wcześniej w tej samej sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 103/25, uwzględniającego sprzeciw skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 listopada 2024 r. nr SKO.V 428/195/2024 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów (co wynika wprost z jej uzasadnienia), w którym to postępowaniu skarżący był reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, zaś zgodnie z brzmieniem przepisu art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem; jednocześnie zauważyć należy, iż od dnia 5 listopada 2025 r. wprowadzono do treści w/w przepisu zdanie 2, zgodnie z którym, dołączenie pełnomocnictwa nie jest wymagane, skoro stwierdzenie przez sąd umocowania było możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną;
2) art. 73 § 4 p.p.s.a., polegające na zastosowaniu fikcji doręczenia przesyłki z dnia 10 października 2025 r. po upływie 14 dni od dnia doręczenia pierwszego awizo, pomimo, iż w przypadku doręczenia tej przesyłki awizo nie zostało pełnomocnikowi skarżącego doręczone, a z historii śledzenia przesyłki na stronie internetowej operatora publicznego wynika, iż w jej przypadku zastosowano, na podstawie art. 65 § 2 p.p.s.a. przepisy o doręczeniach w postępowaniu cywilnym, łącznie z trybem przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 819), a więc drugie awizo zostało wystawione w 8 dniu od daty pierwszego, a w konsekwencji termin na odbiór przesyłki został błędnie wskazany na dzień następny po upływie terminu z art. 73 § 3 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów.
W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył pismo Poczty Polskiej z dnia 17 grudnia 2025 r., stanowiące odpowiedź na złożone przez pełnomocnika skarżącego wystąpienie w trybie skargowym w zakresie próby doręczenia przesyłki Sądu zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 2 lutego 2026 r. sygn. akt III OPS 2/25).
Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. (w jego brzmieniu na dzień wystosowania przez Sąd pierwszej instancji wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. na dzień 10 października 2025 r.), do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Ponadto, na mocy art. 37 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. (również w jego brzmieniu na dzień 10 października 2025 r.), pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.
Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, był on zobowiązany do złożenia stosownego pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej dokonanej w niniejszej – a nie w innej – sprawie. Oceny tej nie zmienia zatem okoliczność, iż pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego znajdowało się w aktach sprawy zakończonej wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 3 października 2025 r. o sygn. akt II SA/Gl 103/25, bowiem była to odrębna sprawa sądowoadministracyjna.
Należy ponadto zauważyć – co podnosi także pełnomocnik skarżącego w zażaleniu – że na skutek nowelizacji p.p.s.a., dokonanej ustawą z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1427), która weszła w życie z dniem 5 listopada 2025 r., zmianie uległa treść art. 37 i art. 46 p.p.s.a. Na mocy art. 1 pkt 2 w/w ustawy, przepis art. 37 § 1 p.p.s.a. otrzymał brzmienie: "Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.". Na mocy natomiast art. 1 pkt 3 w/w ustawy, przepis art. 46 § 3 p.p.s.a. otrzymał brzmienie: "Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.". Zgodnie jednak z art. 2 ustawy nowelizującej, do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do zażaleń uwzględnionych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 232 § 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Niezależnie od powyższego zauważyć także należy, iż stwierdzenie przez WSA w Gliwicach umocowania dla pełnomocnika skarżącego nie było możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego Sąd ten miał dostęp drogą elektroniczną.
Kolejną kwestią jest przesądzenie, czy przesyłka, zawierająca wezwanie do uzupełnienia w/w braku formalnego skargi, została pełnomocnikowi skarżącego doręczona skutecznie oraz czy w wyznaczonym terminie wykonał on wezwanie Sądu pierwszej instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gliwicach zasadnie przyjął, iż wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało pełnomocnikowi skarżącego prawidłowo doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje bowiem na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego, umieszczonych na kopercie, w której wezwanie Sądu pierwszej instancji zostało przesłane pełnomocnikowi skarżącego na wskazany przez niego adres, wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 14 października 2025 r., zaś ponowne – w dniu 22 października 2025 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 30 października 2025 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 14 października 2025 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika skarżącego. Przedmiotową przesyłkę należało zatem uznać za skutecznie doręczoną stronie z dniem 28 października 2025 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a., a więc z upływem czternastego dnia liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej.
Podkreślenia wymaga ponadto, iż domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu oraz dat awizowanej przesyłki nie zostały skutecznie przez pełnomocnika skarżącego obalone. W rozpoznawanej sprawie kwestionuje on fakt otrzymania zarówno pierwszego, jak i drugiego, awiza, wskazując w tym zakresie na winę operatora pocztowego. Należy jednak zaznaczyć, iż stwierdzenie pełnomocnika skarżącego, że awiza nie otrzymał, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie. Żeby natomiast przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącego nie uczynił. Zmierza on bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru oraz adnotacje na kopercie (karta nr 19 akt sądowych), przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony. Twierdzenie pełnomocnika skarżącego o braku awiza w skrzynce pocztowej jest zatem jednostronne, a na jego poparcie nie przedstawił on przekonywujących dowodów. Dowodem takim nie może być bowiem pismo Poczty Polskiej z dnia 17 grudnia 2025 r., gdyż wskazana w nim okoliczność, że przedmiotową przesyłkę, jako nieodebraną, zwrócono do nadawcy w dniu 30 października 2025 r. (co zresztą wynika także z adnotacji na kopercie) i do dnia 29 października 2025 r. można ją było jeszcze odebrać w urzędzie pocztowym jako: "nadaną na zasadach specjalnych – postępowanie cywilne", nie zmienia oceny, iż z uwagi na niepodjęcie przesyłki przez adresata w postępowaniu sądowoadministracyjnym – doręczenie należało uznać za dokonane w dniu 28 października 2025 r., a więc w oparciu o art. 73 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro zatem, pomimo prawidłowo doręczonego pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 października 2025 r. (w trybie zastępczym) wezwania Sądu pierwszej instancji do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie zostało ono przez stronę wykonane, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną.
Podkreślić należy, iż podnoszone w zażaleniu przez pełnomocnika skarżącego kwestie nie mogły wpłynąć na zajęte stanowisko i prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, które dotyczyło prawidłowego odrzucenia skargi z powodu bezsprzecznego uchybienia terminu do jej wniesienia. Jak wynika natomiast z akt sprawy, pełnomocnik skarżącego wystąpił także odrębnym pismem z dnia 16 grudnia 2025 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa. Przy rozpoznaniu tego wniosku będzie zatem możliwa ocena przez Sąd pierwszej instancji prezentowanej przez stronę argumentacji w kontekście ewentualnej winy w uchybieniu terminu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.