III OZ 494/25

III OZ 494/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art.227
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art.247,art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2025 r., sygn. akt II SPP/Wa 115/25 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. R. na Uchwałę Rady Miejskiej w G. z dnia 26 lutego 2025 r. nr 90/XI/2025 w przedmiocie zmiany nazwy ulicy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 4 lipca 2025 r., II SPP/Wa 115/25 odmówił R. R. (dalej: "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w G. z 26 lutego 2025 r., nr 90/XI/2025 w przedmiocie zmiany nazwy ulicy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podkreślił znaczenie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi o tym, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tego rodzaju przesłanka zaistniała w sprawie, gdyż przedmiotem złożonej przez skarżącego skargi była materia mieszcząca się w zakresie postępowania skargowego, uregulowanego w dziale VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 57, dalej: "k.p.a."). Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, tego rodzaju sprawy nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, gdyż brak przepisu prawa, który przewidywałby dopuszczalność ich zaskarżenia do sądu administracyjnego.
Z uwagi na powyższe, powołując się na utrwalone stanowisko judykatury, Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jest oczywiście bezzasadna i na tej podstawie odmówił przyznania prawa pomocy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. W jego uzasadnieniu zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 247 p.p.s.a., obrazę prawa materialnego polegającą na braku wskazania podstawy odrzucenia skargi oraz naruszenie art. 19 p.p.s.a., poprzez niewyłączenie z orzekania w sprawie sędziego, którego wnioskodawca znał z uwagi na półroczną wspólną pracę w sądzie w 2013 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O spełnieniu tej przesłanki można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Przy stwierdzeniu zaistnienia oczywistej bezzasadności skargi nie ma znaczenia, czy spowodowana jest ona względami formalnymi, czy merytorycznymi. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a., należy łączyć nie tylko z merytoryczną oceną skargi, ale i z możliwością jej wniesienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie postrzega się, że niedopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jest okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 kwietnia 2005 r., I OZ 184/05, z 9 marca 2012 r., I OZ 140/12, z 14 czerwca 2012 r., I OZ 421/12, z 23 listopada 2012 r., I OZ 860/12, z 24 kwietnia 2014 r., I OZ 329/14, z 4 listopada 2015 r., I OZ 1431/15).
Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, nie istnieje przepis przewidujący dopuszczalność poddania kontroli sądowoadministracyjnej działań lub zaniechań organów w oparciu o procedurę uregulowaną w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 k.p.a. wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo do wniesienia skargi, o której mowa w art. 227 k.p.a. Zgodnie z zasadą wyłączności, od danego rodzaju orzeczenia powinien przysługiwać tylko jeden środek zaskarżenia. Oznacza to, że tego rodzaju uchwały nie mogą być przedmiotem skargi złożonej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym z (Dz.U. z 2025 r. poz. 1153, dalej: "u.s.g.")
Powyższe prowadzi do uznania, że racjonalny prawodawca świadomie wyłączył z kognicji sądów administracyjnych sprawy dotyczące skarg i wniosków z działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Tego rodzaju stwierdzenie jest jednolicie postrzegane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2010 r., II OSK 478/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2012 r. II OSK 2692/11).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała została podjęta pod wypływem wniosku złożonego w trybie postępowania uregulowanego w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Fakt ten pozostaje poza sporem i potwierdził go także skarżący. W takiej sytuacji, zważywszy na powyższe wyjaśnienia, Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, skarga jest oczywiście bezzasadna, co w konsekwencji warunkowało konieczność odmowy przyznania prawa pomocy.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 19 p.p.s.a., poprzez niewyłączenie sędziego z orzekania w sprawie, pomimo zapewnienia skarżącego, że pracował on w 2013 r., przez około pół roku, w jednym referacie z sędzią orzekającym w sprawie.
Oceniając zasadność tego zarzutu, w pierwszej kolejności należy odnotować, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, skarżący nie złożył wniosku o wyłączenie sędziego. Wskazany przepis nie był zatem przez Sąd stosowany, a w konsekwencji twierdzenie o jego naruszeniu jest nieuprawnione.
Niezależnie od tego należy podkreślić, że art. 19 p.p.s.a. określa tzw. względną przesłankę wyłączenia i służy wyeliminowaniu uzasadnionych wątpliwości, co do bezstronności sędziego orzekającego w danej sprawie. Nie ma jednak podstaw do stwierdzenia, że każda znajomość sędziego ze stroną uzasadnia jego wyłączenie. Jak wskazał skarżący, z sędzią łączyły go jedynie stosunki służbowe, które ponadto miały krótkotrwały charakter oraz miejsce ponad 10 lat temu. Zważywszy na powyższe, nie można przyjąć, że sędzia w ogóle pamięta skarżącego, a tym bardziej nie ma podstaw do stwierdzenia, że okoliczność ta wywołuje wątpliwości, co do jego bezstronności.
Ponadto zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Oznacza to, że ewentualne naruszenie przepisów postępowania może doprowadzić do zakwestionowania orzeczenia tylko wtedy, gdy mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście także skarżący, w uzasadnieniu zażalenia przyznaje, że "nie wiadomo, czy ta okoliczność miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia".
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.