III OZ 485/25

III OZ 485/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. z siedzibą we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 600/25 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą we Wrocławiu na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 5 lutego 2025 r., nr DS.523.6054.2020.FT.BP w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 600/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez [...] S.A. z siedzibą we Wrocławiu (dalej: "strona skarżąca" "Bank") decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ", "PUODO") z 5 lutego 2025 r., nr DS.523.6054.2020.FT.BP, na mocy której organ nakazał Bankowi usunięcie danych osobowych A. G. (dalej: "uczestniczka postępowania") w zakresie wynikającym z zapytania kredytowego z 17 kwietnia 2020 r., które nie zakończyło się zawarciem umowy kredytowej.
Bank argumentując zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazywał, że usunięcie danych osobowych uczestniczki postępowania będzie miało trudne do odwrócenia skutki, może też rodzić po stronie Banku ryzyko, że nie będzie w należyty sposób wykonywał swoich obowiązków w zakresie przechowywania danych, bowiem nie będzie dysponował dokumentacją, którą winien posiadać w związku z weryfikacją tożsamości klienta następującą przed nawiązaniem stosunków gospodarczych.
Zwrócił uwagę, że na mocy art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r., poz. 1124 ze zm.), jest zobowiązany do przechowywania przez okres 5 lat, licząc od dnia zakończenia stosunków gospodarczych z klientem lub od dnia przeprowadzenia transakcji okazjonalnej, uzyskane w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego kopie dokumentów i informacje, w tym informacje uzyskane za pomocą środków identyfikacji elektronicznej oraz usług zaufania umożliwiających identyfikację elektroniczną w rozumieniu rozporządzenia 910/2014.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 600/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że przewidziana w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z ich wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Wskazał także, że sąd administracyjny, podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej, powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego czy interes publiczny, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania.
Sąd I instancji podkreślił, że przyznanie ochrony tymczasowej stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył przy tym, że wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie, która powinna we wniosku przedstawić taką argumentację, która przekona sąd, iż konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak uzasadnienia wniosku lub niewykazanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi wystarczającą podstawę do negatywnego rozpoznania wniosku.
Sąd I instancji zaznaczył, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności i nie jest wystarczające złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że to w interesie strony skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń, a także był poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji stwierdził, że argumenty zawarte we wniosku Banku nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że jego zdaniem nie przedstawiono faktów pozwalających przyjąć możliwość wystąpienia tych zdarzeń. W ocenie Sądu I instancji Bank nie uprawdopodobnił, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji mogą wystąpić skutki trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia.
Sąd I instancji zaznaczył, że Bank nietrafnie przywołał – jako argument przemawiający za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, które jego zdaniem zobowiązują go do przechowywania danych przez okres 5 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że to czy istnieją podstawy prawne przetwarzania przez Bank danych osobowych w zakresie objętym postępowaniem przed organem, będzie bowiem przedmiotem oceny Sądu przy rozstrzyganiu sprawy co do meritum, a w kwestii zagadnienia dotyczącego udzielenia ochrony tymczasowej Sąd nie bada zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, a jedynie ocenia czy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie wniosku Banku nie odnosi się do żadnych konkretnych okoliczności i poza teoretycznymi wywodami nie dowiedziono, że usunięcie danych jest działaniem nieodwracalnym.
Natomiast przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej przemawia w niniejszej sprawie – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestniczki postępowania. Automatyczne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakazującej Bankowi zaprzestanie przetwarzania danych osobowych uczestniczki postępowania w praktyce oznaczałoby bowiem przyzwolenie na długotrwałe przetwarzanie tych danych, objętych ostateczną i wykonalną decyzją organu, a wydany w przedmiotowej sprawie wyrok mógłby mieć dla uczestniczki postępowania walor historyczny w sytuacji, w której okres przetwarzania danych ulegnie zakończeniu w trakcie postępowania przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji wskazał, że porównując sytuację prawną uczestniczki postępowania oraz Banku doszedł do wniosku, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby wywołać dużo bardziej dolegliwe skutki względem uczestniczki będącej osobą fizyczną, aniżeli dla Banku.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Banku, w którym zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia Bank podniósł, że wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wniosku, że odtworzenie usuniętych danych nie będzie możliwe, a z kolei ich usunięcie będzie wiązało się z niemożnością realizacji obowiązków prawnych ciążących na Banku, co w jego ocenie wystarczająco uprawdopodabnia wystąpienie w sprawie trudnych do odwrócenia skutków. Bank dodał, że dane osobowe raz usunięte, nie będą już mogły zostać odtworzone w stanie poprzednim. W sytuacji, w której Sąd uznałby w orzeczeniu kończącym postępowanie, że Bank istotnie dysponuje przesłankami legalizującymi przetwarzanie danych osobowych podmiotu danych, ich odtworzenie w niezmienionej postaci nie byłoby już po prostu możliwe - dane z wniosku kredytowego dotyczą bowiem sytuacji z dnia jego złożenia. Ponadto, zdaniem Banku trudno wyobrazić sobie, by w takim przypadku miał on zwrócić się do podmiotu danych z żądaniem przekazania uprzednio usuniętych danych.
W związku z tym Bank ponownie podkreślił, że wykonanie zaskarżonej decyzji niewątpliwie wywołałoby skutek niweczący, co uczyniłoby dalsze postępowanie bezprzedmiotowym.
W odpowiedzi na zażalenie PUODO wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie podlegało oddaleniu. Prawidłowe jest bowiem stanowisko Sądu I instancji, który wskazując na ustawowe przesłanki determinujące możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu aktu, stwierdził, że Bank nie uzasadnił przekonująco możliwości ich wystąpienia w realiach rozpoznawanej sprawy.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zasadą jest zatem wykonalność zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jednak może, choć nie musi - stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym koniecznym jest wykazanie zaistnienia okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona określonymi obowiązkami (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ma chronić, by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub żeby nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki.
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (por. B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto, wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, chociaż i również tych wynikających z akt sprawy. Jednak to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Pierwszoplanową rolę ogrywa wola strony wnoszącej o wstrzymanie wykonania aktu, a więc to argumentacja wniosku będzie miała istotne znaczenie przy rozstrzyganiu o jego zasadności, nie można bowiem przenosić całego ciężaru poszukiwania okoliczności uzasadniających wniosek na sąd, który ma wniosek ten oceniać.
W związku z tym za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że nie było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji z uwagi na brak przedstawienia przez Bank na etapie złożenia wniosku przekonującego uzasadnienia zaistnienia okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wniosku Banku jest bardzo ogólne, lakoniczne i w żaden sposób nie odnosi się do konkretnych okoliczności przedmiotowej sprawy. Nie wskazano w nim jakichkolwiek okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, a to Bank powinien przedstawić we wniosku na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, by sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane lub konkretną argumentację odwołującą się do okoliczności sprawy, czy jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia.
Jednocześnie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że celem ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest uchronienie wnioskodawcy przed określonymi w tym przepisie negatywnymi skutkami wykonania decyzji do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej, jednak należy uwzględnić, że podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego, czy interes publiczny, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania. Słusznie zatem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w rozpoznawanej sprawie ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z wnioskiem Banku.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia, co skutkowało jego oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.