III OZ 476/24

III OZ 476/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1864/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-24
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 80 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. i B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1864/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1864/23 w sprawie ze skarg A. T. i B. W. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 29 czerwca 2023 r., nr 5/2023 w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1864/23 odmówił A. T. i B. W. (dalej także jako: skarżące) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1864/23, na mocy którego Sąd I instancji oddalił skargi A. T. i B. W. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia 29 czerwca 2023 r., nr 5/2023 w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego.
Sąd I instancji wskazał na wstępie, że 7-dniowy termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął swój bieg w niniejszej sprawie w dniu ogłoszenia wyroku na rozprawie, tj. w dniu 24 czerwca 2024 r., a upłynął bezskutecznie w dniu 1 lipca 2024 r. Skarżące zaś wniosek złożyły w dniu 16 lipca 2024 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), a więc po terminie, jednak wraz z tym wnioskiem wniosły o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż wniosek o przewrócenie terminu złożony został przez skarżące z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Za moment, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi, Sąd I instancji przyjął dzień 10 lipca 2024 r., tzn. dzień, w którym ustał - jak twierdzą skarżące - ich obowiązek opieki nad babcią. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące nie uprawdopodobniły jednak, iż uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że kryterium braku winy jako przesłanka przywrócenia terminu wiąże się zatem z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Sąd I instancji podkreślił, że przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. II OZ 981/20; z dnia 13 października 2020 r. sygn. II OZ 772/20; z dnia 10 stycznia 2020 r. sygn. I GZ 445/19). Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się więc m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy też nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się przy tym, że choroba może być podstawą przywrócenia terminu jedynie wtedy, gdy jest nagła, nieprzewidziana, nie zaś trwające przewlekle schorzenie, które jednocześnie nie uniemożliwia stronie w sposób trwały funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw. Sąd I instancji podkreślił, że tylko choroba nagła, która uniemożliwia osobiste działanie przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania czynności, przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakcentował, że dotyczy to jednak choroby strony lub jej pełnomocnika.
Biorąc zatem pod uwagę, że w tej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi skarżące wskazały konieczność opieki nad członkiem rodziny, a same pozostawały w zdrowiu, podejmując codziennie obowiązki zawodowe i dzieląc opiekę nad babcią, pracując w tym czasie i opiekując się babcią, to Sąd I instancji uznał, że miały możliwość, chociażby w drodze do pracy lub z pracy, nadać przesyłkę do Sądu zawierającą wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że skarżące nie wskazały nadto, że nie mogły posłużyć się inną osobą dla dokonania tej czynności, chociażby poprosić o pomoc syna babci – J. T. W ocenie Sądu I instancji sam fakt choroby osoby uzależnionej od opieki skarżących, nawet poświadczony dokumentacją medyczną nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że skarżące o problemach zdrowotnych babci wiedziały co najmniej od dnia 27 maja 2024 r., tzn. od dnia, w którym trafiła do szpitala celem przygotowania do operacji. Biorąc pod uwagę, że skarżące opiekowały się członkiem najbliższej rodziny, zdaniem Sądu I instancji zapewne wiedziały o schorzeniach babci już wcześniej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące miały zatem możliwość zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji dodał, że tego typu wniosek nie wymaga żadnego uzasadnienia ani faktycznego, ani prawnego. Zdaniem Sądu I instancji tak nieskomplikowane pismo procesowe skarżące mogły wszak bez trudu sporządzić i nadać albo na poczcie, albo pozostawić w skrzynce pocztowej, tym bardziej, że codziennie wychodziły do pracy, podejmowały typowe czynności dnia codziennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że nie kwestionuje ciężkiej sytuacji życiowej skarżących wynikłej ze stanu zdrowia ich babci, wymagającej permanentnej opieki, jednakże w kontekście obowiązków, które nakłada art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu, Sąd I instancji przyjął, że wyjaśnieniom skarżących nie można nadać znaczenia uprawdopodobniającego niezawinione niedochowanie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące nie wykazały zaistnienia żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak winy w uchybieniu terminu, a tym samym mogły stanowić podstawę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżące wniosły o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazując, że w ocenie skarżących stanowisko Sądu I instancji jest nieprawidłowe, ponieważ nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. W ocenie skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił specyficznych okoliczności sytuacji skarżących, próbując zastosować "obiektywny miernik staranności", który w tym przypadku nie znajduje pełnego zastosowania. Oczywiście w normalnych warunkach, gdzie nie występują dodatkowe obciążenia związane z opieką nad starszą, chorą osobą, taki miernik mógłby być stosowany. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na wyjątkowe okoliczności – intensywną opiekę nad członkiem rodziny wymagającym stałej troski - obiektywny miernik staranności nie powinien zdaniem skarżących mieć zastosowania w tak bezwzględny sposób.
Skarżące powtórzyły argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu, tj. obowiązek całodobowej opieki nad starszym członkiem rodziny, który skarżące sprawowały we dwie na zmianę, a poza codziennymi obowiązkami musiały podjąć się wykonywania dodatkowych czynności, które doprowadziły do dużego zmęczenia psychicznego oraz fizycznego każdej z nich. Skarżące zaznaczyły, że osoba, nad którą sprawowały opiekę wymagała pomocy w każdej sferze jej życia, tj. od zmiany pieluchy, mycia, prowadzenia do łazienki, rozmowy, zapewnienia komfortu psychicznego, po gotowanie, wyprowadzanie na spacery, podawanie leków, wożenie do lekarzy itp. Skarżące podkreśliły, że w okresie, w którym doszło do uchybienia terminu, ich obowiązki zawodowe oraz konieczność opieki nad chorą osobą w pełni absorbowały ich czas i energię, zarówno fizyczną, jak i psychiczną. Skarżące wskazały, że nie miały możliwości wzięcia urlopu ani wolnego, co dodatkowo utrudniło im dochowanie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził, że powołane przez skarżące okoliczności nie wskazują na brak ich winy w uchybieniu terminowi do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20).
W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie można było przypisać skarżącym braku winy w uchybieniu terminowi do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1864/23. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując ciężkiej choroby babci skarżących, wskazane we wniosku i zażaleniu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Stan chorobowy członka rodziny może być podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych i jednocześnie brak jest innych osób, które mogłyby pomóc w sprawowaniu opieki nad chorą, czy dokonaniu czynności procesowej. Skarżące natomiast wspólnie opiekowały się chorą babcią, jednocześnie wykonując pracę zawodową i jak słusznie zauważył Sąd I instancji nie wykazały tym samym, że ich sytuacja życiowa całkowicie uniemożliwiła im podjęcie czynności związanych z terminowym złożeniem wniosku, który to stanowi nieskomplikowane pismo procesowe, niewymagające sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego. Sam fakt choroby członka rodziny, nawet udokumentowany przedłożeniem dokumentacji medycznej, nie wyłącza winy skarżących w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Podkreślić w tym miejscu należy, że w okresie choroby babci skarżące musiały niewątpliwie samodzielnie rozwiązywać problemy życia codziennego, jednak wskazywane okoliczności nie mogły usprawiedliwić opóźnienia, którego skarżące mogły uniknąć, gdyby dołożyły większej staranności przy organizowaniu czynności związanych z postępowaniem sądowym.
Dlatego należało uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu.
Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.