III OZ 469/24

III OZ 469/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1889/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-08
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1889/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 lipca 2023 r., nr DS.523.2878.2022.FT.AG w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie przetwarzania danych osobowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1889/23, odmówił D.K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 8 maja 2024 r.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przywrócenie terminu może mieć miejsce, gdy uchybienie to nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił w jakikolwiek sposób, aby niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy. Za okoliczność taką nie może być uznany powołany przez skarżącego brak w skrzynce pocztowej drugiego awiza. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na brak drugiego awiza. W aktach sprawy natomiast znajduje się przesyłka pocztowa, na której znajduje się adnotacja, że przesyłka była awizowana powtórnie.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia w całości i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a poprzez zarzucenie skarżącemu, że nie udowodnił swoich twierdzeń podczas, gdy w tym przepisie wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie, a te nie wymaga zachowania rygorów i formalizmu postępowania dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu, bowiem nie udowodnił skarżący braku winy;
2. bezpodstawne pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych i ich nieuwzględnienie, a to dowodu z przesłuchania strony i zdjęć skrzynek pocztowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dowody te zmierzały do wykazania, że doręczyciel nie zostawił obu awiz oraz zmierzały do wykazania braku winy skarżącego;
3. naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo braku winy Skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem nie zachował doręczyciel właściwego trybu doręczeń i nie złożył dwukrotnie awiza, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu, mimo przesłanek istnienia do przywrócenia;
4. błędne ustalenie, że przesyłka była dwukrotnie awizowana poprzez umieszczenie zawiadomienia w mojej oddawczej skrzynce pocztowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło do odmowy przywrócenia terminu;
5. błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że nie było dwukrotnego awiza, mimo, że skarżący to uprawdopodobnił, bowiem uprawdopodobnienie jest mniej rygorystyczne niż udowodnienie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem prowadziło do odmowy przywrócenia terminu;
6. nierozpoznanie istoty sprawy, bowiem skarżący twierdził, że nie było pierwszego i drugiego awiza, na co złożył wniosek dowodowy, a Sąd I Instancji, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, przyjął, że Skarżący wskazuje jedynie, że nie było drugiego awiza i nie dostrzega wniosków dowodowych, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem prowadziło do odmowy przywrócenia terminu;
7. uznanie za nieudowodnione brak drugiego awiza z powodu rzekomego braku załącznika, mimo, że ewentualny brak załącznika powinien być powodem wezwania do uzupełnienia braku, a nie pominięcia wniosku jako nieudowodnionego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem prowadziło do odmowy przywrócenia terminu;
8. całkowite pominięcie argumentacji skarżącego dotyczącego niezawinienia w uchybieniu terminu, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem już analiza argumentacji powinna prowadzić do przyjęcia, że uprawdopodobniono brak winy;
9. przedwczesne rozpoznania wniosku, pomimo braku przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bo przeprowadzając dowód Sąd winien uwzględnić wniosek, przyjmując co najmniej uprawdopodobnienie.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów w postaci:
1. Dowodu z wydruku z portalu Poczty Polskiej dotyczący przesyłki zawierającej wyrok - fakt, który ma być wykazany tym dowodem to fakt, że nie odnotowano w systemie w ogóle drugiego awiza, fakt, zaniedbań doręczyciela uprawdopodobniający brak mojej winy w odebraniu przesyłki;
2. Dowodu z mojego przesłuchania -fakt, który ma być wykazany tym dowodem to fakt, że nie złożono ani pierwszego ani drugiego awiza, fakt, że pod wskazanym adresem jest biuro mojej firmy, a ponadto mieszkam tam z żoną, a doręczyciel nie próbował dostarczyć osobiście korespondencji zawierającej wyrok sądu, w dniach rzekomego dostarczania przesyłki i awiza w biurze byli pracownicy;
3. Dowodu ze zdjęcia skrzynek pocztowych należących do Poczty Polskiej -fakt, który ma być wykazany tym dowodem to fakt, umieszczenia przez Pocztę kilku wieloprzegrodowych skrzynek obok siebie, co może prowadzić do omyłkowego wrzucenia awiza do nie tej skrzynki, co trzeba.
Prezes UODO wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.) czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie spornym jest czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jako przesłankę braku winy powołał okoliczność, że nie otrzymał zawiadomienia o przesyłce sądowej zawierającej odpis sentencji wyroku, tj. awiza (tak pierwszego, jak i drugiego).
Wyjaśnić należy, że uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnić przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności. Uprawdopodobnienie braku winy nie jest bowiem równoznaczne z udowodnieniem, wymaga jednak wiarygodnej argumentacji przekonującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda, uniemożliwiająca dotrzymanie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on (dokument) z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być jednak obalone. Obalenie domniemania doręczenia nie neguje przy tym dokonania doręczenia, lecz prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu podniósł, że pod wskazanym adresem prowadzi działalność gospodarczą, jak również znajduje się budynek mieszkalny. W dniu 20 maja 2024 r. (poniedziałek), tj. w dniu "rzekomej" pierwszej awizacji w biurze w godzinach 8-16 przebywali pracownicy. Podniósł przy tym, że w dniu 20 maja 2024 r. przebywał w domu z żona. Sam fakt, że listonosz pozostawił awizo, a nie próbował doręczyć przesyłki do biura budzi wątpliwości. Ponadto wskazał, że z historii doręczenia spornej przesyłki sądowej z portalu Poczty Polskiej wynika, że przesyłka w ogóle nie była powtórnie awizowana. Wynika, że była awizowana w dniu 20 maja 2024 r. Nie ma natomiast wzmianki o drugim awizo – jest tylko wzmianka, że przesyłka oczekuje na odbiór. Stoi to w sprzeczności z adnotacjami o drugim awizo, które znajdują się na kopercie. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, wykazują błąd doręczyciela i nierzetelność w doręczeniu przesyłki i jednocześnie uprawdopodabniają, że awiza nie zostały prawidłowo dokonane, a tym samym wskazują na brak winy skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności wskazują, że skarżący podjął próbę obalenia domniemania prawidłowego doręczenia mu przesyłki sądowej zawierającej odpis sentencji wyroku. Zgodzić się należy ze skarżącym, że skoro w dniu 20 maja 2024 r. był w domu, jak również w biurze, w którym prowadzi działalność przebywali pracownicy, to w takiej sytuacji możliwe było podjęcie przez listonosza próby bezpośredniego doręczenia tej przesyłki skarżącemu zgodnie z art. 69 § 1 P.p.s.a. Zgodzić się również należy ze skarżącym, że wątpliwości budzą adnotacje dokonane przez listonosza na przesyłce sądowej z czynnościami podejmowanymi przez doręczyciela wynikającymi z historii doręczenia spornej przesyłki. Z informacji o statusie przesyłki wynika, że przesyłka była awizowana w dniu 20 maja 2024 r. i oczekiwała na odbiór do dnia 28 maja 2024 r. Z kolejnej zaś adnotacji wynika, że przesyłka sądowa została zwrócona w dniu 4 czerwca 2024 r. Z powyższego wynika, że przesyłka sądowa nie była powtórnie awizowana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane okoliczności budzą wątpliwości w zakresie prawidłowości doręczenia skarżącemu przesyłki sądowej, które należy rozstrzygnąć na jego korzyść. Nieprawidłowe praktyki pracowników poczty w doręczaniu przesyłek, podważają skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku. Skarżący nie mógł więc dopełnić czynności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Było to niemożliwe z przyczyn od niego niezależnych, których nie mógł przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku jakiego w danych okolicznościach można racjonalnie oczekiwać. Strona nie może bowiem odpowiadać za działania/niedziałania, czy też nienależyte działania podmiotu trzeciego (poczty), a w konsekwencji ponosić negatywnych skutków nienależytego wykonywania obowiązków służbowych przez doręczycieli operatora. Uznać zatem należy, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Tym samym odmowa przywrócenia terminu na podstawie art. 87 § 2 P.p.s.a. była niezasadna.
Co do wniosków dowodowych skarżącego zawartych w zażaleniu, to Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jedynie dowód z wydruku z portalu Poczty Polskiej, uprawdopodobniający fakt, że nie odnotowano w systemie w ogóle drugiego awiza, na okoliczność zaniedbań doręczyciela. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił pozostałych wniosków, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest więc możliwe, na podstawie tego przepisu, przesłuchanie strony. Odnośnie do dowodu ze zdjęcia skrzynek pocztowych, to dowód ten, na tle okoliczności niniejszej sprawy, nie stanowi dowodu, który pozwoliłby na wyjaśnienie sprawy.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 87 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 P.p.s.a.). Przepis art. 197 § 2 P.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.