III OZ 613/25

III OZ 613/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
I SO/Sz 4/25 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2025-08-28
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 21 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 § 2-3, art. 55 § 1, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji W. z siedzibą w Szczecinie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SO/Sz 4/25 w sprawie z wniosku Fundacji W. z siedzibą w Szczecinie o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Szczecinie grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Fundacja W. z siedzibą w S. (dalej "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Szczecinie (dalej "organ") grzywny za nieprzekazanie jej skargi z dnia 14 kwietnia 2025 r. na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej, o którą wystąpiła wnioskiem z dnia 19 marca 2025 r.
Postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek o wymierzenie grzywny wskazując w uzasadnieniu, że w sprawie nie jest kwestionowane, że organ nie przekazał sądowi skargi w terminie 15 dni. Skarżąca złożyła ją w dniu 14 kwietnia 2025 r., zatem skarga powinna zostać przekazana Sądowi do dnia 29 kwietnia 2025 r. wraz z kompletem dokumentów. Do WSA w Szczecinie skarga wpłynęła w dniu 27 czerwca 2025 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, opóźnienie w złożeniu grzywny nie było celowym działaniem organu, lecz wynikało z błędnej interpretacji art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) W przekonaniu organu, po udzieleniu skarżącej żądanej informacji był on zwolniony z obowiązku przekazania skargi. Powyższy błąd został przez organ naprawiony przez przesłanie do sądu skargi wraz z kompletną dokumentacją. Zdaniem Sądu, za odstąpieniem od wymierzenia grzywny świadczył fakt, że opóźnienie w przekazaniu skargi nie było rażące oraz iż organ sam naprawił błąd, a także to, że skarżąca otrzymała żądaną informację w dniu 24 kwietnia 2025 r., tj. w terminie do przekazania skargi sądowi.
Zażalenie na ww. postanowienie wywiodła skarżąca wskazując, że o ile Sąd prawidłowo ustalił chronologię czynności organu, o tyle przypisanie brakowi rażącego charakteru zwłoki jest nieuzasadnione. Organ przekazał skargę dopiero w odpowiedzi na wniosek skarżącej o wymierzenie mu grzywny, a więc nie z urzędu, lecz wyłącznie jako reakcję na inicjatywę strony. Przyjęcie, że w takich okolicznościach opóźnienie nie jest rażące, prowadzi do niedopuszczalnego wniosku, iż o kwalifikacji zwłoki miałaby decydować aktywność strony. Taka interpretacja stawia uczestników postępowania w nierównej sytuacji: jeden, działając szybko, uzyska oddalenie wniosku, inny - czekając dłużej - doprowadzi do wymierzenia grzywny. To zaprzecza celowi sankcji przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a.
W odpowiedzi na zażalenie organ wskazał, że w pełni popiera stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328).
Regulację szczególną w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, dalej jako "u.d.i.p."), zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, a więc przepis ten skraca termin, w jakim organ zobligowany jest do przesłania Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy.
Dalej wskazać należy, że przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, zatem samo złożenie skargi stanowi żądanie strony do nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu, czyli przekazania jej do sądu administracyjnego. W orzecznictwie podkreśla się, że wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, CBOSA; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 698/13, CBOSA).
Od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Ustawa pozostawia zatem uznaniu sądu zarówno zasadność, jak i wysokość wymierzenia grzywny (zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09, że nałożenie grzywny za przekroczenie terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. wiąże się z funkcją represyjną, albowiem możliwość nałożenia grzywny na organ realizuje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymierzenie grzywny pełni także funkcję prewencyjną, ponieważ służy również zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ, jak i przez pozostałe organy.
W niniejszej sprawie organ przesłał skargę skarżącej wraz z aktami sprawy do sądu w dniu 27 czerwca 2025 r., natomiast skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie została wniesiona 14 kwietnia 2024 r. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że przekazanie skargi nastąpiło z naruszeniem art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Jak już wyżej wskazano, sankcją związaną z naruszeniem ww. terminu jest możliwość orzeczenia przez sąd administracyjny grzywny na wniosek skarżącego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Należy jednak wskazać, co również nie jest sporne w sprawie, że organ dochował terminu piętnastodniowego na dokonanie autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a. (skarga została złożona w dniu 14 kwietnia 2025 r., zaś informacji publicznej udzielono 24 kwietnia 2025 r.). Podkreślić należy, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zapewnienie obywatelom prawa do wiedzy o sprawach publicznych, co jest fundamentem transparentnego państwa i społeczeństwa obywatelskiego, umożliwiającym kontrolę władzy publicznej i jej działalności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego cel ten w niniejszej sprawie został osiągnięty przez udostępnienie skarżącej żądanej informacji publicznej w dniu 24 kwietnia 2025 r. zgodnie z jej oczekiwaniem, po zapoznaniu się przez organ z treścią jej skargi, pomimo nieprzekazania jej do sądu administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji korzystając z uznania, jakie daje mu art. 55 § 1 p.p.s.a. wskazał, z jakich względów nie wymierzył organowi grzywny za naruszenie art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji słusznie wziął pod uwagę przede wszystkim fakt udzielenia skarżącej żądanej informacji w terminie wynikającym z art. 54 § 3 p.p.s.a., ale także pozostawanie organu w błędzie co do konieczności przekazania skargi po jej uwzględnieniu oraz to, że po stwierdzeniu ww. nieprawidłowości, skarga została niezwłocznie przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt opisanych powyżej okoliczności w niniejszej sprawie przemawia za uznaniem, że ocena dokonana przez sąd pierwszej instancji była prawidłowa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wniosek skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego jest oczywiście bezpodstawny, albowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzekania o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.
-----------------------
2