III OZ 457/26 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-10-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2026-07-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Grzywna w trybie p.p.s.a. Sygn. powiązane IV SO/Wr 8/26 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2026-06-02 Skarżony organ Prokurator Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2026 poz 143 art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. 2022 poz 902 art. 21 pkt 1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Rejonowego w Zgorzelcu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2026 r., sygn. akt IV SO/Wr 8/26 w sprawie z wniosku J. K. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu w Zgorzelcu za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z 2 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, wymierzył Prokuratorowi Rejonowemu w Zgorzelcu (dalej także "organ") grzywnę w wysokości 100 zł oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 20 lutego 2026 r., powołując się na art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p."), skarżący wystąpił o wymierzenie grzywny Prokuratorowi za nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi, którą złożył na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 14 stycznia 2025 r. Skarżący podniósł, że skarga została złożona do organu 13 listopada 2025 r. Z kolei według informacji uzyskanych przez skarżącego w Wydziale Informacji Sądowej ww. sądu organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy 10 grudnia 2025 r., naruszając tym samym obwiązek terminowego przekazania skargi określony art. 21 pkt 1 u.d.i.p. W odpowiedzi na wniosek z 17 marca 2026 r. organ oświadczył, że 19 listopada 2025 r. ustosunkował się do wniesionej przez skarżącego skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 14 stycznia 2025 r. Podniósł, że odpowiedź na skargę sporządził w trzech egzemplarzach i wraz z aktami postępowania przesłał 24 listopada 2025 r. do Prokuratora Okręgowego w Jeleniej Górze. Po zwrocie akt 9 grudnia 2025 r. skarga wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy została przesłana do sądu, co zdaniem organu przemawia za dokonaniem tej czynności w ustawowym terminie. Sąd pierwszej instancji ustalił na podstawie akt sprawy o sygn. akt IV SAB/Wr 1341/25, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z 14 stycznia 2025 r., do której odnosi się przedmiotowy wniosek o wymierzenie organowi grzywny, została przez skarżącego osobiście wniesiona do organu 13 listopada 2025 r. Natomiast organ 10 grudnia 2025 r. (data stempla pocztowego) przesłał sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Orzekając, jak na wstępie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie wobec wpływu skargi do organu 13 listopada 2025 r. jego obowiązkiem było przekazanie jej do sądu najpóźniej 28 listopada 2025 r. Organ wykonał swój obowiązek z 12 dniowym opóźnieniem. Stwierdzone zaniechanie organu w zakresie realizacji obowiązków związanych z przekazaniem skargi narusza art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Sąd ten uznał, że wymierzenie organowi grzywny w danych okolicznościach stanowi konieczny środek dyscyplinująco-represyjny. Wymierzona w sprawie grzywna stanowi sankcję dla organu za nieterminowe przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Zdaniem tego Sądu w sprawie nie było podstaw do wymierzenia grzywny w wyżej wysokości, albowiem z uwagi na przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy nie było potrzeby dyscyplinowania organu w zakresie realizacji obowiązku ustawowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji bez znaczenia w sprawie jest podniesiona przez organ okoliczność sporządzenia odpowiedzi na skargę 19 listopada 2025 r., a następnie przekazania skargi wraz aktami sprawy do Prokuratora Okręgowego w Jeleniej Górze przed ostatecznym przekazaniem 10 grudnia 2025 r. Sąd ten zwrócić uwagę, że organ władzy publicznej, jakim jest Prokurator Rejonowy w Zgorzelcu, jest podmiotem profesjonalnym, zatem ma obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa, w tym przestrzegania wiążących go terminów i obowiązków procesowych. Sytuacja, w której strona czeka jedynie na przekazanie skargi na działanie czy też bezczynność organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na istotne naruszenie prawa. Na bieg i długość omawianego terminu nie mają wpływu ewentualne wewnętrzne zasady obiegu dokumentów czy też organizacja pracy obowiązujące w aparacie pomocniczym organu. Sąd pierwszej instancji uznał wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze, że przekroczenie terminu nie było znaczne (12 dni), jak również fakt, że wniosek o wymierzenie grzywny złożono już po przekazaniu przez organ skargi wraz z odpowiedzią na skargę. Sąd nie stwierdził podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia skoro organem zobowiązanym w tym przypadku był Prokurator, a więc wyspecjalizowany organ państwowy, który stoi na straży praworządności i zobligowany jest znać oraz stosować regulacje zawarte m.in. w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, domagając się jego uchylenia. Podniósł, że wniosek skarżącego z 14 stycznia 2025 r. nie dotyczył informacji publicznej, bowiem w sprawie zainicjowanej tym wnioskiem skarżący nie wykazał, aby wnioskowane dane były szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zdaniem organu w sprawie nie znajdował więc zastosowania art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, a w sprawach ze skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej w związku z art. 21 pkt 1) u.d.i.p. - w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zgodnie bowiem z art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi; 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wyżej określony obowiązek organu przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni w sprawach z zakresu u.d.i.p. nie jest w żaden sposób uzależniony od zasadności samej skargi, a do tego zmierza argumentacja zastosowana przez organ w zażaleniu. W przypadku, w którym dany podmiot składa do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej, zaś organ z różnych przyczyn informacji tej nie udostępnił, wówczas jedynym środkiem prawnym, którym ów podmiot może żądać zbadania zgodności z prawem działania organu, jest skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku dostępowego, a więc skarga rozpatrywana w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej. Bez względu na to, czy przedmiotem tego wniosku okaże się w istocie informacja publiczna, czy skarga ta z różnych przyczyn okaże się zasadna lub nie, organ jest związany obowiązkiem wynikającym z art. 21 u.d.i.p. Rolą sądu administracyjnego jest dokonanie oceny zasadności skargi, zaś rolą organu jest jej przekazanie w ustawowym terminie. Dlatego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut Prokuratora, zgodnie z którym w sprawie nie znajdowały zastosowania przepisy u.d.i.p. Można by rozważyć w hipotetycznym stanie faktycznym podzielenie argumentacji organu, że skoro wniosek danego podmiotu zatytułowany "o udostępnienie informacji publicznej" w sposób jasny, oczywisty, bez żadnych wątpliwości nie dotyczy informacji publicznej, wówczas w sprawie nie znajduje zastosowania art. 21 u.d.i.p., aczkolwiek taka sytuacja nie ma miejsca w tej sprawie. Z akt sprawy prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu pod sygnaturą IV SAB/Wr 1341/25 i załączonych do tej sprawy akt organu 4329-O.Ip.17.2024 wynika, że niewątpliwie spór między skarżącym a Prokuratorem Rejonowym w Zgorzelcu prowadzony jest na gruncie ustawy u.d.i.p. – dotyczy on przede wszystkim okoliczności (samego faktu) złożenia wniosku z 14 stycznia 2025 r., ale również jego przedmiotu, złożenia tego samego dnia ponaglenia. Fakt, iż zdaniem organu skarżący nie ma racji w tym sporze nie oznacza, że w sprawie nie znajdował zastosowania art. 21 u.d.i.p. Wpływu na powyższe stanowisko nie mógł mieć również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 października 2026 r. oddalający w całości skargę skarżącego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 14 stycznia 2025 r. Sąd ten, rozstrzygając tę sprawę, miał na uwadze przepisy u.d.i.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ miał obowiązek w sprawie przekazać do sądu skargę z 13 listopada 2025 r. wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni, a więc do 28 listopada 2025 r. Bezspornie organ dopiero 10 grudnia 2025 r. (data stempla pocztowego) przesłał sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, co oznacza, że swój obowiązek spełnił z 12 dniowym opóźnieniem. Organ nie usprawiedliwił zaistniałego opóźnienia w sposób zasługujący na uwzględnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5). W niniejszej sprawie organ bezspornie nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi skarżącej do sądu w przewidzianym w ustawie terminie. Sąd pierwszej instancji miał więc wszelkie podstawy do wymierzenia organowi grzywny. W zażaleniu organ nie zakwestionował rozmiaru orzeczonej grzywny, ani w istocie przyczyn jej wymierzenia – podnosząc oczywiście fundamentalny zarzut, że w sprawie nie znajdowała zastosowania ustawa u.d.i.p., który został już wyżej omówiony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzona przez Sąd pierwszej instancji grzywna jest co do zasady prawidłowa – w sprawie ziściły się ustawowe przesłanki do jej wymierzenia, bowiem organ nie przekazał w ustawowym terminie złożonej za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi wnioskodawcy. Wysokość zasądzonej grzywny oscyluje w absolutnie minimalnych granicach przewidzianych w ustawie (por. art. 156 § 6 p.p.s.a.), nie sposób więc stwierdzić, że w okolicznościach sprawy jest ona wygórowana i zbyt dotkliwa dla organu. Grzywna ta stanowi jedynie symboliczną karę za stwierdzone opóźnienie i spełni swoją rolę dyscyplinującą, represyjną oraz prewencyjną. Jak wynika z argumentacji przedstawionej przez organ, niniejsza sprawa pomoże organowi prawidłowo postępować ze skargami "rozpatrywanymi w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej". Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.
Pełny tekst orzeczenia
III OZ 457/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.