III OZ 456/25

III OZ 456/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 47/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-03-27
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S.A. w upadłości z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 47/25 o odrzuceniu skargi A. S.A. w upadłości z siedzibą w C. na odmowę dokonania czynności umorzenia uprawnień do emisji wyrażoną w piśmie Instytutu Ochrony Środowiska w Warszawie - Państwowego Instytutu Badawczego (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) z 27 września 2024 r., znak [...] postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S.A. w upadłości z siedzibą w C. (dalej: skarżący) na odmowę dokonania czynności umorzenia uprawnień do emisji wyrażoną w piśmie Instytutu Ochrony Środowiska w Warszawie - Państwowego Instytutu Badawczego (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) z 27 września 2024 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 27 września 2024 r., zastępca dyrektora Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, działającego w ramach Instytutu Ochrony Środowiska w Warszawie - Państwowego Instytutu Badawczego, poinformował skarżącego o odmowie umorzenia uprawnień do emisji na poczet rozliczenia wielkości emisji z instalacji zlokalizowanej pod adresem ul. [...] oznaczonej identyfikatorem [...], w liczbie 1911 za okres od 1 stycznia 2023 r. do 22 marca 2023 r. oraz w liczbie 2932 za okres po dniu 5 września 2022 r., na rachunku [...]. Pismo zostało doręczone skarżącemu 9 października 2024 r.
W dniu 3 grudnia 2024 r. skarżący wniósł skargę na powyższa czynność.
Odrzucając skargę Sąd I Instancji wskazał, że pismo stanowiące zaskarżoną czynność zostało doręczone skarżącemu 9 października 2024 r., co oznacza, że skarżący dowiedział się o niej w tym dniu. W związku z tym trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upływał 9 listopada 2024 r. Skarżący wniósł skargę na czynność blisko miesiąc po upływie ustawowego terminu. W ocenie Sądu I instancji, w piśmie z 27 września 2024 r. w sposób czytelny określono przedmiot postępowania, jak i podejmowaną w nim czynność, a zatem trudno doszukiwać się utrudnień w zakwalifikowaniu tego pisma jako odpowiedź na wniosek skarżącego. Ponadto, nie jest to pierwsza sprawa skarżącego w przedmiocie umorzenia uprawnień do emisji. Pełnomocnik skarżącego otrzymał już w maju 2023 r. negatywną odpowiedź od organu na analogiczny wniosek dotyczący umorzenia uprawnień do emisji za inny okres, więc mógł podjąć starania w celu oceny charakteru prawnego odmowy dokonania czynności umorzenia uprawnień do emisji przez organ. Zdaniem Sądu I instancji, specyficzny przedmiot działalności spółki, której dotyczył wniosek wszczynający postępowanie administracyjne wymaga wyspecjalizowania się strony skarżącej w zakresie czynności procesowych związanych z działalnością tego podmiotu, także przed sądami właściwymi ze względu na przedmiot sprawy. Skarżącego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, ten sam już od 8 września 2022 r., co potwierdza dokument pełnomocnictwa załączony do skargi. Skarga w tej sprawie została wniesiona przez tego pełnomocnika skarżącego i to pełnomocnik odpowiada za uchybienie terminu do wniesienia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zarzucając naruszenie art. 53 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 112 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz błąd w ustaleniach faktycznych, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów "postępowania odwoławczego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W tej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący wniósł skargę z uchybieniem terminu, natomiast skarżący kwestionuje odmowę przyjęcia przez Sąd I instancji, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Przede wszystkim zaznaczenia wymaga, że nie można w tej sytuacji skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, ponieważ Sąd I instancji tego rodzaju ustaleń nie prowadził i nie dokonywał. Natomiast Sąd I instancji dokonał oceny okoliczności sprawy w zakresie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na akt lub czynność. Ocena ta była prawidłowa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi na akty lub czynność, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy rozumieć jako swojego rodzaju obiektywne okoliczności, które powodują niemożność wniesienia takiej skargi w terminie. Chodzi tu jednak przede wszystkim o okoliczności związane ze specyfiką skarg na akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., których zaskarżalność do wojewódzkiego sądu administracyjnego w wielu przypadkach budzi zasadnicze wątpliwości zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych. W tej sprawie tego rodzaju okoliczności nie wystąpiły. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki prowadzonej przez skarżącego profesjonalnej działalności. Z jednej strony sam skarżący, jako syndyk masy upadłości, jest radcą prawnym, prowadzącym kancelarię zajmująca się prawem upadłościowym i jego zadaniem jest przede wszystkim zapewnienie prawidłowego przeprowadzenia procesu upadłości. Jako podmiot profesjonalny nie może w tej sytuacji zasłaniać się nieznajomością prawa i wątpliwościami w zakresie sposobu zaskarżenia przedmiotowej czynności. Oczywiście nie można oczekiwać od każdego radcy prawnego pełnej znajomości każdej dziedziny prawa. Jak wskazuje pełnomocnik skarżącego, sam skarżący nie posiada wiedzy dotyczącej handlu uprawnieniami do emisji. Stanowisko to jednak pomija, że skarżący podjął się roli syndyka masy upadłości spółki prawa handlowego prowadzącej działalność właśnie w tym zakresie, a ponadto udzielił pełnomocnictwa adwokatowi posiadającemu wiedzę w tej dziedzinie prawa. Brak posłużenia się pomocą tego pełnomocnika przez skarżącego po otrzymaniu pisma organu stanowiącego przedmiotową czynność, obciąża samego skarżącego, wykluczając możliwość przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Niezależnie od dziedziny prawa, w której wyspecjalizowany jest dany radcy prawny (lub każdy inny prawnik), powinien mieć on świadomość, że możliwość kwestionowana określonych czynności, wnoszenia środków odwoławczych lub środków zaskarżenia, co do zasady wiąże się z koniecznością zachowania terminów procesowych, od których zależy skuteczność podejmowanych działań prawnych. Przekazanie pisma organu pełnomocnikowi już po upływie terminu do wniesienia skargi (przy czym jest to termin trzydziestodniowy), stanowi zaniedbanie, które Sąd I instancji prawidłowo ocenił w kategorii niedbalstwa. To z kolei oznacza, że brak było podstaw do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznania skargi.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.