III OZ 452/23

III OZ 452/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Lu 88/23 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2023-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 88/23 o odrzuceniu skargi M. M. na zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r., III SA/Lu 88/23 odrzucił skargę M. M. na zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. z [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z [...] maja 2022 r., nr [...] Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. odwołał M. M. (dalej: "skarżąca") ze stanowiska wicedyrektora z 18 maja 2022 r. bez wypowiedzenia.
Pismem z 13 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe zarządzenie. Sąd pierwszej instancji przekazał skargę Dyrektorowi Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W.
Dyrektor przy piśmie z 22 lutego 2023 r. przekazał Sądowi odpowiedź na skargę i akta sprawy, następnie przy piśmie z 14 marca 2023 r. przekazał skargę skarżącej.
Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca o zaskarżonym zarządzeniu została poinformowana 17 maja 2022 r. Termin do wniesienia skargi upływał 17 czerwca 2022 r. Skarżąca, składając skargę 13 stycznia 2023 r., wniosła ją z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, zaskarżyła je zażaleniem do naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postepowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego niezasadne zastosowanie i bezpodstawne odrzucenie wniesionej skargi;
b) art. 53 § 2 p.p.s.a., poprzez niezasadne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do rozpoznania skargi pomimo uchybienia termin, które nastąpił bez winy skarżącej a w konsekwencji Sąd powinien rozpoznać skargę. Prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, iż skarżąca pomimo ciążącego na pracodawcy obowiązku pouczenia co do sposobu, terminu, jak i podmiotu, do którego można złożyć odwołanie do decyzji o odwołani ze stanowiska wicedyrektora, nie otrzymała stosownych pouczeń, w konsekwencji nie można przypisać jej winy co do niezachowania ustawowego terminu przy wnoszeniu środka odwoławczego, nadto sąd niezasadnie zastosował te przepisy zbyt rygorystycznie w związku z czym pozbawił skarżącą prawa do Sądu i merytorycznego odniesienia się i zaskarżenia zapadłego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy przytaczane przez Sąd przepisy nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie jej z kosztów sądowych w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
Kierując się przytoczoną regulacją, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca, wnosząc skargę 13 stycznia 2023 r., uchybiła terminowi do wniesienia skargi na zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. z [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora. W niniejszej sprawie należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że skarżąca dowiedziała się o wydaniu zarządzenia będącego przedmiotem skargi 17 maja 2022 r., a zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi upływał 17 czerwca 2022 r. Skarga została zaś wniesiona 13 stycznia 2023 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było jednak podstaw do odrzucenia skargi, bowiem miał w niej zastosowanie art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Ustawodawca nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony w kontekście ustalenia czy zachodzi w sprawie przesłanka uchybienia terminu bez winy skarżącego. Ocena braku winy została zatem pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie w tej kwestii uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. m.in.: postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6; postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej, a zatem Sąd pierwszej instancji powinien skargę rozpoznać. Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. zarządzeniem z [...]maja 2022 r.
odwołał skarżącą ze stanowiska Wicedyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. Skarżąca została pouczona, że od niniejszego odwołania ze stanowiska przysługuje w terminie 21 dni prawo odwołania do Sądu Rejonowego w Z. – [...]. Skarżąca, stosując się do pouczenia, wniosła do Sądu Rejonowego w Z. [...] pozew, który postanowieniem tego Sądu z [...] stycznia 2023 r., [...] został odrzucony. Wnosząc skargę 13 stycznia 2023 r. do Sądu pierwszej instancji, skarżąca zastosowała się do uzyskanego na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Z. pouczenia. Stwierdzić zatem należy, że skarżąca w celu zakwestionowania zarządzenia o jej odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora skorzystała w pierwszej kolejności ze wskazanego jej przez organ środka odwoławczego, składając pozew do Sądu Rejonowego w Z., a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W świetle przedstawionych działań skarżącej, nie sposób uznać jej postawę za bierną, w której do uchybienia terminu złożenia właściwego środka zaskarżenia dochodzi na skutek zaniechania obrony własnych praw. Zasadnie także skarżąca powołała się na niewłaściwe jej pouczenie przez organ o terminie i sposobie wniesienia skargi. Nie można wobec tego czynić skarżącej zarzutu wadliwego podejmowania działań, a tym bardziej winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Powyższe okoliczności sprawy przemawiają, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za brakiem winy w uchybieniu przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi. Stanowią zatem przesłankę uzasadniającą zastosowanie w tej sprawie art. 53 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z niejasnej procedury podejmowania przez organ czynności, prowadzących w konsekwencji do zamknięcia jej drogi do sądowej kontroli tych czynności.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.