III OZ 201/24

III OZ 201/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
658
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 72 poz 652
§  1 pkt 13
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz  ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 13 §  2 i §  3, art. 59 §  1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Po 30/23 o przekazaniu sprawy według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w sprawie ze skargi L. L. na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego przysługującego żołnierzom zawodowym w zamian za bezpłatne wyżywienie niewydane w naturze postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z 12 grudnia 2023 r., III SAB/Po 30/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. L. (dalej: "skarżący"), stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz z § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r., Nr 72, poz. 652 dalej "rozporządzenie z 25 kwietnia 2003 r."), wskazał, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W przypadku skargi na bezczynność o właściwości sądu decyduje siedziba organu, który zdaniem strony skarżącej pozostaje w bezczynności. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], którego siedziba znajduje się w [...].
WSA w Poznaniu uznał zatem, że jeżeli organ, którego bezczynność jest przedmiotem niniejszej skargi ma siedzibę na terenie województwa mazowieckiego, to zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a., zasadnym było przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako miejscowo właściwemu.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 13 § 2 i art. 59 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w rezultacie wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie niewłaściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W zażaleniu podniósł, że pomimo obecnie bezpośredniego podporządkowania organu pierwszej instancji pod Dowódcę Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, w momencie złożenia ponaglenia (18 marca 2022 r.), organem odwoławczym był Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] z siedzibą w [...], który wciąż jest organem merytorycznie właściwym jako organ drugiej instancji w sprawie "- w ślad za zarządzeniem z dnia 17 listopada 2022 r. WSA w Poznaniu, wydanego w wyniku wyjaśnień złożonych przez Dowódcę Generalnego RSZ w piśmie z dnia 10 listopada 2022 r." - co uzasadniało przyjęcie właściwości WSA w Poznaniu.
Odpowiedź na zażalenie nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...], w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego przysługującego żołnierzom zawodowym. Istota problemu sprowadza się zaś do ustalenia właściwego miejscowo sądu administracyjnego, który miałby rozpatrywać skargę na bezczynność w zakresie złożonego wniosku.
Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji o właściwości miejscowej sądów administracyjnych stanowi art. 13 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Przepis ten określa zatem właściwość miejscową sądów, przyjmując, że do rozpoznania sprawy właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na obszarze którego ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wyjątki od tej zasady mogą być wprowadzone tylko w drodze rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Wyjątki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Wojewódzkie sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swej właściwości miejscowej. Oznacza to, że przed oceną dopuszczalności skargi sądy te w pierwszej kolejności zobowiązane są ustalić, czy są właściwe miejscowo do rozpatrzenia danej sprawy, czyli czy na terenie województw objętych ich właściwością ma siedzibę organ, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, a dopiero w następstwie tego ustalenia ją rozpoznać, bądź przekazać według właściwości innemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Stosownie bowiem do treści art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Następstwem uznania się przez sąd za niewłaściwy miejscowo do orzekania w sprawie jest więc postanowienie o przekazaniu sprawy sądowi właściwemu miejscowo do jej rozpoznania.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem z 25 kwietnia 2003 r., utworzył szesnaście wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla obszaru województwa mazowieckiego utworzył i ustalił siedzibę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W niniejszej sprawie skarżący w swojej skardze zarzucił bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] w rozpoznaniu jego wniosku o wypłatę równoważnika pieniężnego. W sposób oczywisty zaskarżył zatem działalność organu, który ma swą siedzibę na terenie województwa mazowieckiego ([...]), zaś województwo to zostało objęte właściwością miejscową Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zdaniem NSA na ocenę zasadności zaskarżonego postanowienia nie mają wpływu podniesione w zażaleniu kwestie, że: "w momencie złożenia ponaglenia przez skarżącego, organem odwoławczym był Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] z siedzibą w [...], który wciąż jest organem merytorycznie właściwym jako organ drugiej instancji w sprawie". W złożonej skardze skarżący nie zarzucił bowiem bezczynności Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z siedzibą w [...], dla której to skargi właściwy byłby WSA w Poznaniu, lecz bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Warszawie, która to bezczynność będzie podlegała ocenie – zgodnie 13 § 2 p.p.s.a - WSA w Warszawie.
Konkludując NSA uznał, że WSA w Poznaniu zasadnie przekazał złożoną w niniejszej sprawie skargę, sądowi właściwemu miejscowo do jej rozpoznania, czyli Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.