III OZ 441/23

III OZ 441/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Ol 237/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-05-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 199, art 205 § 2, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 237/23 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Z sp. z o.o. z siedzibą w O. z dnia 24 stycznia 2023 r., nr 11/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 237/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. K. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Z sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej także jako: spółka) z dnia 24 stycznia 2023 r., nr 11/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w punkcie 1 wyroku stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, a w punkcie 2 zasądził od spółki na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że o kosztach postępowania, obejmujących zwrot od spółki na rzecz skarżącego wysokości uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł i opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnął zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Pismem z dnia 5 lipca 2023 r. spółka wniosła zażalenie na punkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 237/23, na mocy którego zasądzono od niej na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, żądając uchylenia wyroku WSA w Olsztynie w punkcie 2, poprzez odstąpienie od obciążenia kosztami postępowania sądowego lub ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniosła o zmianę punktu 2 wyroku i orzeczenie zwrotu kosztów postępowania poprzez zastosowanie tzw. "miarkowania" wynikającego z art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu zażalenia. Jednocześnie spółka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie, mimo że zachodził w sprawie uzasadniony przypadek, który Sąd I instancji winien był wziąć pod uwagę w celu odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w całości lub też w części.
W uzasadnieniu zażalenia spółka wskazała, że skarżący w lutym 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie łącznie 15 skarg na decyzje spółki i dodała, że w każdej ze spraw skarżący jest reprezentowany przez tego samego pełnomocnika. Spółka podkreśliła, że skargi złożone przez skarżącego dotyczą analogicznych spraw i zostały sporządzone według jednego szablonu, co prowadzi do wniosku, że ich sporządzenie nie wymagało od pełnomocnika reprezentującego skarżącego znacznego nakładu pracy, lecz miało charakter powtarzalny. W ocenie spółki Sąd I instancji, zasądzając koszty postępowania w niniejszej sprawie, powinien wziąć pod uwagę powyższe okoliczności i w konsekwencji zastosować art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem charakter i stopień zawiłości sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w każdej ze spraw. Spółka, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt III OZ 703/22, podkreśliła, że uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione.
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach.
Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 p.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powołanego przepisu wynika, że katalog sytuacji, w których sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania lub je miarkować, jest otwarty i wyznaczony zakresem "uzasadnionych przypadków" podlegających ocenie Sądu. Uwzględnienie skargi w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu jest tylko jednym przykładowo wskazanym przez ustawodawcę "uzasadnionym przypadkiem", o czym świadczy użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności". Z powyższego wynika zatem, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od zaistnienia uzasadnionego przypadku. Ponadto, powyższe oznacza, że nawet w przypadku, gdyby zostały spełnione przesłanki uzasadniające miarkowanie kosztów, sąd nie ma obowiązku zastosowania tej instytucji. Nie ma też przeszkód, aby pomimo częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II GZ 715/17 oraz powołane w nim orzecznictwo).
Należy podkreślić, że pojęcie "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., pozostawia sądowi duży luz decyzyjny w zakresie miarkowania kosztów. Sąd nie ma obowiązku stosowania tego przepisu, bowiem ustawodawca stosując w art. 206 p.p.s.a. zwrot: "sąd może" pozostawił kwestię zastosowania tego przepisu w konkretnej sprawie decyzji sądu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wynikającą z art. 200 – 204 p.p.s.a., jest w sytuacjach w nich określonych, zwrot niezbędnych kosztów postępowania, zaś możliwość ograniczenia, czy odstąpienia od realizacji tej zasady, przewidziana w art. 206 p.p.s.a. stanowi wyjątek, który może – lecz nie musi – być zastosowany w uzasadnionych przypadkach. Nie jest to w żadnym przypadku reguła działania sądu.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji w punkcie 2 wyroku z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 237/23 zasądził od spółki na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i wyjaśnił, że kwota ta obejmuje wysokość wpisu od skargi uiszczonego przez skarżącego w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł i opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odstąpił zatem w niniejszej sprawie od miarkowania kosztów zasądzonych na rzecz skarżącego, nie widząc zasadności zastosowania w sprawie kompetencji wynikającej z art. 206 p.p.s.a.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie można skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał on z kompetencji przewidzianej w tym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 8/11). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie widział zasadności zastosowania w sprawie art. 206 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny nie był zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego Sąd I instancji nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości (por. postanowienia NSA z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt II GZ 1048/16 i z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OZ 246/20). Zażalenie spółki nie mogło zatem zostać uwzględnione.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając jednak, że w niniejszej sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił wniosek dowodowy zawarty w zażaleniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.