III OZ 439/24

III OZ 439/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Gl 774/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-02-21
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Parafii Rzymskokatolickiej [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 774/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2024 r., nr IN.IV.7023.18.2024.RG w sprawie ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej [...] w [...] na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2024 r., nr IN.IV.7023.18.2024.RG w przedmiocie poziomu hałasu i wykorzystania instalacji nagłaśniającej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Parafia Rzymskokatolicka [...] w [...] (dalej także jako: "skarżąca", "Parafia") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "ŚWIOŚ", "organ") z dnia 16 kwietnia 2024 r., nr IN.IV.7023.18.2024.RG, którym organ ten zarządził wykonanie okresowych pomiarów hałasu emitowanego do środowiska z terenu ww. Parafii i przekazanie ich wyników organowi oraz Prezydentowi Miasta [...]. Jednocześnie zarządzono ograniczenie wykorzystania instalacji nagłaśniającej, z której emitowany jest dźwięk dzwonu i melodii o charakterze religijnym do zdarzeń wymienionych w art. 156 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 54), tj. okazjonalnych uroczystości, uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym, imprez sportowych, handlowych, rozrywkowych i innych legalnych zgromadzeń, a także do podawania do publicznej wiadomości informacji i komunikatów służących bezpieczeństwu publicznemu.
Pismem z dnia 21 czerwca 2024 r. strona skarżąca wystąpiła do Sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
W odpowiedzi na wezwanie sądowe strona skarżąca w piśmie z dnia 6 lipca 2024 r. wskazała na okoliczności, które w jej ocenie powodują, że wykonanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego pociągnie za sobą wyrządzenie szkody dotyczące: tradycji i dziedzictwa kulturowego, znaku obecności Kościoła, wsparcia dla duchowego życia, zachowania rytmu dnia, zwiększenie poczucia wspólnoty, symbolicznego znaczenia, edukacji religijnej, świadomości religijnej, wzmocnienia więzi międzyludzkich, wzmocnienia tożsamości lokalnej, a także bezpieczeństwa i informacji.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 774/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie zaskarżonego w niniejszej sprawie zarządzenia pokontrolnego, Sąd stwierdził, że wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a ponadto brak jest uzasadnienia w odniesieniu do punktu 1 zarządzenia, w którym wskazano na okresowe pomiary hałasu. Tymczasem przedstawienie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do wnioskującego o to wstrzymanie. Sąd podejmuje bowiem rozstrzygnięcie w oparciu o zawarte we wniosku informacje. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia zatem sądowi jego merytoryczne rozpoznanie. Dalej, argumentacja strony skarżącej koncentruje się wyłącznie wokół ograniczenia używania instalacji nagłaśniającej, z której emitowany jest dźwięk dzwonu i melodii o charakterze religijnym, a zatem punktu 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. W jej ramach wskazano zaś na szereg wartości, które ocenić należy niewątpliwie jako bardzo istotne w życiu parafian. Niemniej jednak brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie punktu 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w zakresie w nim wskazanym pociągnie za sobą znaczą szkodę, a więc taką o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponownie wyjaśnić należy, że nie chodzi tu o każdą szkodę, ale o tę o znacznych rozmiarach.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiodła, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata, skarżąca Parafia zaskarżając je w całości i zarzucając błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego), poprzez przyjęcie, że:
▪ wskazane przez skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków,
▪ brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku odnośnie do punktu 1 zarządzenia pokontrolnego, z uwagi na brak uzasadnienia w tym zakresie,
co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., skutkujące odmową wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
W związku z powyższym skarżąca Parafia wniosła o zmianę zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego nr 44/2024 z dnia 16 kwietnia 2024 roku wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, tym samym podlegało oddaleniu.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935: dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka, określona jako możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jest to wyjątek od zasady, zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Działanie sądu na wniosek powoduje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzależnione od uzyskania dostatecznej wiedzy o okolicznościach uzasadniających taką konieczność. Uzasadnienie wniosku powinno wskazywać takie okoliczności, które pozwolą na uznanie przez Sąd, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt I OZ 333/24, Legalis).
Dalej, Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj., gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać należy, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III FZ 234/24, Legalis). Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarcza przy tym samo powołanie się na treść obowiązujących przepisów, a uzasadnienie wniosku powinno wskazywać konkretne okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczące o spełnieniu przesłanek przyznania ochrony tymczasowej (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt I OZ 204/24, Legalis; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 481/24, Legalis).
W rozpoznawanej sprawie złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego nie został uzasadniony w sposób, który pozwalałby na jego uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła bowiem okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonego aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub wywoływać trudne do odwrócenia skutki. Nadto nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił oraz środków.
Skarżąca nie wskazała w czym upatruje możliwości wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jeśli zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostanie wykonane. Ogólne twierdzenia o negatywnych skutkach wykonania zarządzenia pokontrolnego nie są podstawą do wstrzymania tegoż aktu, jak również za zastosowaniem ochrony tymczasowej nie może przemawiać szereg wskazanych wartości. Bez właściwego uzasadnienia wysuwanych twierdzeń nie jest możliwe przyjęcie, że zagrożenia z art. 61 § 3 p.p.s.a. faktycznie będą miały miejsce. Innymi słowy, analizując treść i argumentację wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, jak i zażalenia, skarżąca nie uprawdopodobniłaby zakwestionowane zarządzenie pokontrolne mogło skutkować powstaniem któregokolwiek z niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowe zarządzenie pokontrolne nie ogranicza swobody i wolności sprawowania kultu religijnego, ponieważ dotyczy wyłącznie dopuszczalnych poziomów hałasu wydawanego przez dzwony kościelne, limitując je na poziomie wynikającym z przepisów powszechnie obowiązujących, bez ograniczeń co do możliwości praktykowania kultu religijnego. Podkreślić należy, że zarządzenie pokontrolne nie będzie dotyczyć wolności kultu religijnego, lecz wyłącznie dopuszczalnych poziomów hałasu wydawanego przez dzwony kościelne zgodnie z art. 112 – 115a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. z dnia 7 grudnia 2023 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 54; dalej jako: "p.o.ś."). Z artykułu 24 Konkordatu między Stolicą Apostolską, a Rzecząpospolitą Polską wynika, że prawo Kościoła do budowy obiektów sakralnych ograniczone jest powszechnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa polskiego. Wolność sprawowania kultu nie doznaje uszczerbku poprzez dostosowanie działalności polegającej na budowie obiektów sakralnych i kościelnych do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa administracyjnego. Zarządzenie pokontrolne nie wprowadza żadnego zakazu w zakresie wykonywania kultu religijnego, a jedynie ogranicza wykorzystanie instalacji nagłaśniającej, z której emitowany jest dźwięk dzwonu i melodii o charakterze religijnym, do zdarzeń wymienionych w art. 156 p.o.ś., w celu dostosowania natężenia dźwięku do przepisów prawa ochrony środowiska (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2023 r., III OSK 7231/21, Legalis).
Uwzględniając przedstawione wyżej wymogi, stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż skarżąca Parafia nie wskazała żadnych takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w analizowanym przepisie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.