III OZ 438/25

III OZ 438/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Koszty postępowania
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1169/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-27
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adwokata A.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 27 maja 2024 r. nr DS.523.6636.2023.ZS.BJ. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
W dniu 23 czerwca 2024 r. M.T. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 27 maja 2024 r. nr DS.523.6636.2023.ZS.BJ. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Postanowieniem z 19 września 2024 r. sygn. akt II SPP/Wa 177/24 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła adwokata A.J. pełnomocnikiem z urzędu skarżącej w niniejszej sprawie.
Wyrokiem z 27 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika z urzędu skarżącej, przyznał ww. pełnomocnikowi tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łącznie kwotę 590,40 zł (kwotę 480 zł oraz kwotę 110,40 zł, stanowiącą 23% podatku od towarów i usług).
W zażaleniu złożonym na opisane wyżej postanowienie referendarza w przedmiocie kosztów zastępstwa prawnego, pełnomocnik skarżącego podał, że zaskarża postanowienie referendarza w części dotyczącej odmowy przyznania pełnomocnikowi zwrotu wydatków w wysokości 13,60 zł i wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie zwrotu wydatków w wysokości 13,60 zł oraz kwoty 7,80 zł tytułem wysyłki niniejszego zażalenia.
Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. zażalenie.
W uzasadnieniu orzeczenia Sądu I. instancji wskazano, że postanowienie z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 w przedmiocie kosztów zastępstwa prawnego wydane zostało przez referendarza w trybie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zatem przysługiwał od niego sprzeciw.
Skoro pełnomocnik z urzędu złożył wobec ww. postanowienia zażalenie, to przedmiotowy środek zaskarżenia, jako niedopuszczalny, podlegał odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którymi wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuca skargę kasacyjną (odpowiednio zażalenie) wniesioną po upływie terminu, z innych przyczyn niedopuszczalną oraz taką, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
W ocenie Sądu jakkolwiek przedmiotowe zażalenie zostało skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie sposób przyjąć że stanowi ono sprzeciw, a więc prawidłowy, dopuszczalny środek zaskarżenia. Pomijając już fakt, że nie wskazuje ono podstawy prawnej oraz trybu, w jakim zostało złożone, to decydującą w tym zakresie jest okoliczność, że zostało złożone przez profesjonalnego pełnomocnika. Adwokat obowiązany jest do znajomości obowiązujących przepisów i procedur i zasadnym jest wymaganie od niego większej staranności aniżeli od strony niebędącej profesjonalnym pełnomocnikiem, nie posiadającej wiedzy prawniczej. Dlatego też nie można było potraktować złożonego środka zaskarżenia jako sprzeciwu.
Zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie z 11 czerwca 2025 r. wywiódł pełnomocnik z urzędu. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 194 § 1 p.p.s.a. oraz art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika nazwanie środka odwoławczego "zażaleniem" zamiast "sprzeciwem" nie jest i nie może być przyczyną niedopuszczalności środka zaskarżenia, tym bardziej w sytuacji gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika o jaki środek zaskarżenia chodzi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności, o których mowa w § 1, należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.
W art. 259 § 1 p.p.s.a. wskazano, że od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.
Przenosząc wyżej poczynione rozważania na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, że pełnomocnik z urzędu wniósł środek odwoławczy zatytułowany jako "zażalenie" od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Poza sporem obecnie pozostaje okoliczność, że od ww. postanowienia, zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., adwokatowi przysługiwało prawo wniesienia sprzeciwu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I. instancji, zgodnie z którym wyłącznie błędne zatytułowanie wniesionego środka odwoławczego (sprzeciwu) stanowi podstawę jego kwalifikacji jako zażalenia, a tym samym odrzucenia, stanowi nadmierny formalizm. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. Mając powyższe na względzie uznać należy, że samo błędne oznaczenie tytułu pisma jako "zażalenie" zamiast "sprzeciw" nie przesądza automatycznie o jego wadliwości.
W niniejszej sprawie środek odwoławczy – pomimo błędnego oznaczenia tytułu jako "zażalenie" - został poprawnie zaadresowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a sformułowane w nim wnioski odpowiadają dyspozycji art. 260 § 1 p.p.s.a. Z treści złożonego pisma jednoznacznie wynika, że intencją składającego było zaskarżenie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Sąd I. instancji wskazał, że decydującą o kwalifikacji środka odwoławczego okoliczność stanowiło jego złożenie przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego jest wymagana większa staranność aniżeli od strony niebędącej profesjonalnym pełnomocnikiem.
W odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) należy oczekiwać większej staranności w podejmowaniu przez nich czynności procesowych. Nie sposób w związku z tym oceniać stopnia zaniedbań profesjonalisty na równi z takimi samymi zaniedbaniami, które poczyniłaby osoba samodzielnie dochodząca swoich interesów w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Na gruncie niniejszej sprawy jedynym uchybieniem adwokata zaskarżającego postanowienie z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1169/24 jest jednak błędne wskazanie tytułu w złożonym piśmie. Omyłka ta nie jest znaczącym zaniedbaniem, skoro środek odwoławczy został prawidłowo skierowany do WSA w Warszawie, zawiera poprawnie sformułowane wnioski oraz uzasadnienie. Spełnia w tym zakresie wymogi sprzeciwu, o którym mowa w art. 259 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd I. instancji błędnie uznał wniesiony środek odwoławczy za zażalenie, a tym samym niezasadnie odrzucił zażalenie. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I. instancji weźmie pod uwagę ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w niniejszym postanowieniu i uzna wniesiony środek zaskarżenia za sprzeciw.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.