III OZ 437/24

III OZ 437/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
I SO/Wa 3/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-06-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Głównej Komisji [...] Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I SO/Wa 3/24 o wymierzeniu grzywny Głównej Komisji [...] Stowarzyszenia [...] w sprawie z wniosku A. H. o wymierzenie Głównej Komisji [...] Stowarzyszenia [...] grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") postanowieniem z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I SO/Wa 3/24, wymierzył Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia [...] (dalej: "Komisja", "organ") grzywnę w kwocie 600 zł za nieprzekazanie w terminie do WSA w Warszawie skargi A. H. (dalej: "wnioskodawca") z dnia 25 października 2023 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz zasądził od Komisji na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA w Warszawie wskazał, że wnioskodawca pismem z dnia 25 października 2023 r. skierował do tego Sądu skargę zatytułowaną "pozew o wydanie postanowienia w sprawie unieważnienia aktu oskarżenia". Następnie WSA w Warszawie pismem z dnia 3 listopada 2023 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie z dnia 31 października 2023 r., na podstawie art. 54 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przekazał skargę wnioskodawcy do Komisji celem udzielenia na nią odpowiedzi oraz nadesłania skargi wraz z całością akt administracyjnych sprawy. Powyższe pismo zostało doręczone Komisji w dniu 7 listopada 2023 r.
Wnioskodawca pismem z dnia 10 maja 2024 r., na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), złożył do WSA w Warszawie wniosek o wymierzenie Komisji grzywny za nieprzekazanie wspomnianej skargi z dnia 25 października 2023 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy i odpowiedzią na skargę.
W dniu 30 maja 2024 r. Komisja przekazała do WSA w Warszawie odpowiedź na przedmiotowy wniosek o ukaranie grzywną, jak również odpowiedź na skargę z dnia 25 października 2023 r. wraz z aktami administracyjnymi. Komisja nie nadesłała jednakże przedmiotowej skargi.
Odpowiadając na wniosek o ukaranie grzywną Komisja wniosła o jego odrzucenie, ewentualnie oddalenie, podkreślając, że Komisja nie jest organem administracji publicznej, a wniosek o ukaranie grzywną nie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądów administracyjnych. Wniosek ten nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
WSA w Warszawie uznając wniosek o wymierzenie grzywny za zasadny wskazał, że podmiot, do którego złożono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania jest stroną postępowania sądowego. Natomiast kwestię, czy organ ten jest podmiotem (organem w znaczeniu funkcjonalnym) obowiązanym w rozumieniu przepisów prawa do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zainicjowanej pismem strony, z uwagi na przedmiot postępowania z wniosku o ukaranie grzywną na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., można rozstrzygnąć dopiero podczas rozpatrywania skargi wniesionej w danej sprawie. Takiej oceny nie może dokonywać podmiot do którego skarga jest kierowana, lecz może uczynić to wyłącznie Sąd. W konsekwencji przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego ani też, czy podmiot ten uważa, że nie jest organem w rozumieniu p.p.s.a. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu. Podmiot ten nie jest uprawniony do dokonywania ocen zasadności skargi i żądania jej przekazania. Wskazać także należy, że w dniu 16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę sygn. akt III OPS 1/23, w której stwierdzone zostało, że: dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna.
W konsekwencji WSA w Warszawie zważył, że argumenty Komisji dotyczące odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny w związku ze stwierdzeniem organu, że skarga jest niedopuszczalna nie mogą odnieść skutku. Przechodząc zatem do oceny zasadności wniosku o wymierzenie organ owi grzywny, WSA zaznaczył, iż organ nie zakwestionował otrzymania w dniu 7 listopada 2023 r. skargi wnioskodawcy. Tym samym zobowiązany był do jej przekazania do Sądu w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi, stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Tymczasem Komisja odpowiedź na skargę wraz z aktami administracyjnymi przekazała do Sądu w dniu 30 maja 2024 r. (data wpływu – 3 czerwca 2024 r.). Natomiast skargi nie przekazała do daty wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 20 czerwca 2024 r. Wobec tego WSA w Warszawie uznał, iż Komisja nie wykonała obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż bezwzględnym obowiązkiem organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przekazanie do Sądu skargi w terminie prawem przewidzianym. Tym samym nawet, gdyby uzasadnionym było przekonanie organu, że skarga nie jest dopuszczalna, nie zwalnia to organu od obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego, a nie organu, jest dokonanie oceny skargi zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, w oparciu o skargę i akta administracyjne. W konsekwencji WSA w Warszawie stwierdził, że zaszła podstawa do wymierzenia Komisji grzywny i uznał, że adekwatna do stopnia opieszałości organu jest grzywna w wysokości 600 zł. WSA w Warszawie stwierdził bowiem, że stan nieprzekazania skargi trwa od ponad 6 miesięcy, gdyż organ do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie nadesłał przekazanej mu skargi. Organ przy piśmie z dnia 30 maja 2024 r. przekazał jedynie odpowiedź na skargę wraz z aktami administracyjnymi. Jednocześnie przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie usprawiedliwia niedopełnienia ciążącego na organie obowiązku przekazania skargi Sądowi.
Na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r. o ukaraniu grzywną Komisja złożyła zażalenie podnosząc, że w dniu 7 listopada 2023 r. WSA w Warszawie doręczył jej pismo zawiadamiające o przesłaniu skargi A. H. z 18 października 2023 r. W piśmie tym zawarto jedynie informację o przesłaniu skargi - bez żadnych dodatkowych wskazówek czy pouczeń. Następnie w piśmie z 23 maja 2024 r., które doręczono Komisji w dniu 27 maja 2024 r. zawarte jest jedynie ogólne wezwanie do nadesłania odpowiedzi na wniosek A. H. oraz ogólne określenie "akta sprawy". Przy czym Komisja podkreśliła, że w okresie między 7 listopada 2023 r,, a 27 maja 2024 r. nie otrzymała żądnych innych wezwań dotyczących nadesłania skargi A. H. do Sądu. Zdaniem Komisji istotna jest również okoliczność, że jej członkowie działają społecznie bez wynagrodzenia za wykonywane czynności i nie są prawnikami. Bez rzetelnej informacji wyjaśniającej Komisji sytuację, nie mogła ona zrozumieć nałożonego na nią obowiązku, a tym samym nie ponosi odpowiedzialności za zaistniałą sytuację. Ponadto Komisja wskazała, że oddzielną przesyłką wysłaną w dniu 5 lipca 2024 r. przekazała skargę A. H., która wpłynęła do Komisji dnia 7 listopada 2023 r. W związku z powyższym Komisja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2024 r. ustosunkowując się do zażalenia Komisji wnioskodawca wskazał na jego niezasadność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec"
o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5).
Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że wnioskodawca pismem z dnia 25 października 2023 r. wniósł do WSA w Warszawie skargę zatytułowaną "pozew o wydanie postanowienia w sprawie unieważnienia aktu oskarżenia". Następnie WSA w Warszawie pismem z dnia 3 listopada 2023 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2023 r., na podstawie art. 54 § 1 p.p.s.a., przekazał ww. skargę do Komisji celem udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania skargi wraz z całością akt administracyjnych sprawy. Powyższe pismo z dnia 3 listopada 2023 r. wraz ze skargą zostało doręczone Komisji w dniu 7 listopada 2023 r. Następnie aż do dnia wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 20 czerwca 2024 r. Komisja nie przekazała do WSA w Warszawie przedmiotowej skargi wnioskodawcy, mimo ciążącego na organie obowiązku ustawowego wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie akta administracyjne sprawy wraz z odpowiedzią na skargę Komisja przekazała po ponad 5 miesiącach od upływu przepisanego terminu do dokonania czynności. Przy czym skargę wnioskodawcy Komisja przekazała do WSA w Warszawie dopiero 5 lipca 2024 r., a więc z ponad półrocznym uchybieniem terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzona przez WSA w Warszawie grzywna jest co do zasady prawidłowa, gdyż w sprawie ziściły się ustawowe przesłanki do jej wymierzenia, bowiem Komisja nie przekazała w ustawowym terminie wspomnianej skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczona przez WSA w Warszawie grzywna w kwocie 600 zł jest adekwatna do rozmiaru uchybienia terminu na przekazanie ww. skargi, dlatego nie sposób stwierdzić, że jest ona nadmierna. Kwota ta mieści się też w zakresie określonym art. 154 § 6, a stosownie do treści w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Podkreślenia wymaga także to, że przekonanie Komisji o niedopuszczalności skargi nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej nieprzekazanie do Sądu skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami administracyjnymi. Nie jest bowiem rolą organu analiza zasadności skargi i ocena czy skarga ta zasługuje na przekazanie do sądu czy też nie, ale właśnie jej przekazanie do sądu. Ponadto zawarte w przekazującym skargę zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie z dnia 31 października 2023 wezwanie o udzielenie odpowiedzi na skargę oraz nadesłanie skargi wraz z całością akt administracyjnych sprawy było jednoznaczne i nie nastręczało Komisji wątpliwości interpretacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, uznając je za prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.