III OZ 42/23

III OZ 42/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Koszty postępowania
Sygn. powiązane
II SAB/Ol 213/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-12-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.K. na pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 213/22 w sprawie ze skargi P.K. na bezczynność Dyrektora Szkoły [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 213/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.K., zobowiązał Dyrektora Szkoły [...] do rozpoznania wniosku P.K. z dnia 10 października 2022 r. w terminie 14 dni (pkt I); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 117 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III).
O kosztach postępowania sądowego, Sąd pierwszej instancji, orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że na zasądzoną z tego tytułu kwotę składa się wyłącznie uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Sąd uznał bowiem, że w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie art. 206 P.p.s.a., który stanowi, że sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zastosowanie tej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu Sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. W tym przypadku Sąd wziął pod uwagę, że charakter sprawy nie wymagał od profesjonalnego pełnomocnika znacznego nakładu pracy, zwłaszcza, że Sądowi z urzędu wiadome jest, że skarżący w okresie od października 2022 r. do dnia wyroku wniósł do Sądu łącznie 6 skarg na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...] w udostępnieniu informacji publicznej, w tym reprezentowany był przez tego samego pełnomocnika m.in. w sprawach o sygn. akt: II SAB/Ol 192/22, II SAB/Ol 201/22, II SAB/Ol 206/22, II SAB/Ol 213/22, II SAB/Ol 225/22 oraz II SAB/Ol 227/22. Porównując te skargi Sąd stwierdził, że zostały one sporządzone według jednego szablonu. Ponadto rozpoznawana sprawa nie była obszerna, ani merytorycznie skomplikowana, a podjęte przez pełnomocnika czynności miały charakter powtarzalny. W związku z tym, Sąd uznał, w oparciu o art. 206 P.p.s.a., że zachodzi uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości i obciążył organ obowiązkiem zwrotu wyłącznie kwoty uiszczonego wpisu od skargi oraz kosztem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zażalenie na postanowienie w zakresie kosztów sądowych zawarte w pkt III wyroku złożył skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) poprzez zaniechanie zasądzenia od organu na rzecz skarżącego wynagrodzenia radcy prawnego, reprezentującego skarżącego w wysokości nie wyższej niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego;
2. art. 206 P.p.s.a poprzez błędną jego interpretację i przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że doszło do uzasadnionego przypadku, w którym Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobierania wpisu;
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu zgodnie z zasadą logiki i doświadczenia życiowego wyroku na czym polegał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia kosztów na rzecz skarżącego.
Z powyższych względów wniósł o uchylenie pkt. III wyroku i zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Z art. 205 § 2 P.p.s.a. wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Natomiast § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia przewiduje, że stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w "innej sprawie" wynoszą 480 zł.
Zgodnie zaś z art. 206 P.p.s.a. Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ale ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. Intencją ustawodawcy było natomiast pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. W razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji miarkował kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego na podstawie art. 206 P.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest kolejną, tj. jedną z sześciu analogicznych spraw inicjowanych przez skarżącego, zarejestrowanych przed tamtejszym Sądem, a więc taką, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym formułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych, seryjnych i nieskomplikowanych sprawach.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji był uprawniony do zastosowania tego przepisu, albowiem charakter i stopień zawiłości sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania co do przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w pełnej, przewidzianej przepisami rozporządzenia, wysokości. Sprawa ta nie miała skomplikowanego charakteru, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, a nadto była bliźniaczo podobna do pozostałych spraw zainicjowanych przez skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Czynności pełnomocnika skarżącego miały zatem charakter powtarzalny. W związku z tym, nakład pracy pełnomocnika związany z prowadzeniem niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił jako nieznaczny, co uzasadniało miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16; z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16; z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18; z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt III OZ 703/22 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji miał faktyczne i prawne podstawy do zastosowania art. 206 P.p.s.a., a swoje stanowisko w sposób odpowiedni uzasadnił w myśl przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. Z tych też powodów jako niezasadne należało ocenić podniesione w zażaleniu zarzuty.
Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.
Odnosząc się do zawartego wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.