III OZ 39/26

III OZ 39/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Bd 87/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2025-05-06
III OZ 38/26 - Postanowienie NSA z 2026-02-24
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.87 §1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 października 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 87/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 87/25 w sprawie ze skargi J.W. na uchwałę Rady Miejskiej w J. z dnia 30 grudnia 2024 r. nr IX/80/2024 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 31 października 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 87/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "Sąd I. instancji", "WSA w Bydgoszczy") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej J.W. (dalej: "skarżący") od wyroku WSA w Bydgoszczy z 6 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 87/25 w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w J. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że okoliczności wywiedzione we wniosku, nie mogą wywołać skutku w postaci przywrócenia skarżącemu terminu do dokonania przedmiotowej czynności. Uwzględniając wymóg należytej staranności w dbałości o interesy mocodawcy, uwarunkowania dotyczące organizacji pracy pełnomocnika oraz jego kancelarii, w tym w zakresie odbioru i obiegu korespondencji oraz komunikacji z mandantem, stanowią w ocenie Sądu I instancji wyłączną przyczynę uchybienia terminowi i jako takie, ze względu na swą naturę, nie mogą uprawdopodobnić w wymagany sposób braku winy skarżącego w jego niedochowaniu.
Pismem z 19 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego, wywiódł zażalenie na ww. postanowienie WSA w Bydgoszczy. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy niezależnej od samej strony, a wynikało z niedopatrzenia ustanowionego pełnomocnika, w więc nie powinno przekładać się na sytuację prawną samej strony.
W odpowiedzi na zażalenie organ, reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, nagłych, a więc w takich, które nie są możliwe do przewidzenia i których nie można było przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbań.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA było niedopatrzenie ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika. W piśmie podniesiono również, że skarżący działał w zaufaniu do swojego pełnomocnika i nie miał bezpośredniego wpływu na prawidłowe obliczenie oraz dochowanie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, uznając, że twierdzenia skarżącego o braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej są pozbawione usprawiedliwionych podstaw. W realiach rozpoznawanej sprawy okoliczności przywołane przez stronę nie mogą prowadzić do skutku procesowego w postaci przywrócenia terminu. Sąd wskazał, że przekroczenie terminu ustawowego, wynikające z przyjętego sposobu organizacji pracy kancelarii pełnomocnika, w szczególności w zakresie obiegu korespondencji oraz komunikacji informacyjnej z mocodawcą, stanowi faktyczną przyczynę opóźnienia. Z uwagi na swój charakter, okoliczności te, oceniane przez pryzmat obowiązku zachowania należytej staranności w zabezpieczeniu interesów reprezentowanego podmiotu, nie mogą zostać uznane za wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi.
Ponadto, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, to na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienie NSA z 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09). Dodatkowo ugruntowany jest również pogląd, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (por. postanowienia NSA z: z 10 czerwca 2011 r. sygn. akt I OZ 408/11; z 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II FZ 736/11; z 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I GZ 231/11 oraz z 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II OZ 2/12). Strona ponosi zatem konsekwencje czynności podejmowanych przez pełnomocnika w jej imieniu, jak i konsekwencje braku podjęcia tych czynności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skutki uchybienia terminowi przez pełnomocnika w całości obciążają stronę. Pełnomocnik procesowy, działając w imieniu mocodawcy, zobowiązany jest do zachowania podwyższonego standardu staranności, odpowiadającego działaniu we własnej sprawie, a także do zapobiegania powstaniu szkody procesowej po stronie reprezentowanego podmiotu, w szczególności w związku z niedokonaniem w terminie czynności objętej zakresem umocowania.
Ponadto, skarżący nie przedstawił żadnych nowych faktów lub dowodów usprawiedliwiających uchybienie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednocześnie uchybienie Sądu I instancji, polegające na rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przed prawomocnym rozpoznaniem zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 25 września 2025 r. sygn. akt II SA//Bd 87/25 o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu uchybienia terminu jej wniesienia. W niniejszej sprawie skarżący, złożył zażalenie na postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Kolizja środków prawnych, składanych na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu) i art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. (zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej), wynika z tego, że wykluczają się one wzajemnie. Przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej możliwe jest dopiero wtedy, gdy czynność ta nie została w terminie dokonana lub była bezskuteczna, ponieważ termin na jej wykonanie upłynął. W takiej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu, złożony na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a., podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 449/17, LEX nr 2355043 i przywołane tam orzecznictwo, a także postanowienia tego Sądu z 23 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 207/17, LEX nr 2254179, z 19 października 2016 r., II OZ 1159/16, LEX nr 2169379, z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 603/16, LEX nr 2083356, z 26 maja 2022 r., sygn. akt II OZ 303/22, dostępne w CBOIS).
Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik w niniejszej sprawie wobec oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 25 września 2025 r. sygn. akt II SA//Bd 87/25 (postanowienie NSA z 24 lutego 2026 r. sygn. akt III OZ 38/26).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.