III OZ 361/25

III OZ 361/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
I SO/Wa 6/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-04-04
I SO/Wa 7/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-11-29
III OZ 73/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-06
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 6/25 w sprawie z wniosku M.H. o wymierzenie Prokuratorowi Prokuratury Rejonowej [...] grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami spawy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 6/25, wymierzył grzywnę Prokuratorowi Prokuratury Rejonowej [...] za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że M.H. pismem z dnia 18 lipca 2024 r. wniosła do WSA w Warszawie wniosek o wymierzenie, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), Prokuratorowi Prokuratury Rejonowej [...] grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wnioskodawczyni załączyła datowaną na 13 lipca 2023 r. "Skargę na bezczynność organu prowadzącego postępowanie".
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Prokurator poinformował, że prowadzone przez organ postępowanie o sygn. akt [...] zostało zakończone wniesieniem w dniu 15 lipca 2021 r. aktu oskarżenia przeciwko skarżącej do Sądu Rejonowego [...]. W związku z powyższym Prokurator wyjaśnił, że akta sprawy znajdują się w tym Sądzie, gdzie toczy się postępowanie pod sygn. akt [...].
Następnie WSA w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przewidziany w art. 54 § 2 P.p.s.a. obowiązek przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Artykuł 55 § 1 P.p.s.a., na mocy którego złożono wniosek o wymierzenie grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. i zapobieganie przetrzymywaniu przez nie skarg skierowanych do sądu administracyjnego. Ponadto Sąd pierwszej instancji, odwołując się do uchwały NSA z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23, wskazał, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna.
Przechodząc do oceny zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny, Sąd pierwszej instancji zauważył, że organ nie zastosował się do obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Skarga na bezczynność organu, została wniesiona do organu pismem datowanym na 13 lipca 2023 r. Z treści skargi jednoznacznie wynika, że została ona skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a skarżonym w tej sprawie jest Prokurator Prokuratury Rejonowej [...]. Organ oryginału skargi nie przekazał do dnia dzisiejszego, pomimo iż był wzywany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I do jej nadesłania. Z tych też względów WSA w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i okoliczności sprawy. Przedstawiona przez organ argumentacja nie usprawiedliwia niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi Sądowi.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził Prokurator, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez wymierzenie grzywny bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a więc przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Wyłącznymi zatem przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny są: 1) wniosek o wymierzenie grzywny 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a.
Z powyższego wynika, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., Sąd administracyjny bada jedynie, czy organ, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bowiem bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też jest niedopuszczalna z innych względów. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ, za pośrednictwem którego skarga została wniesiona. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, albowiem, to nie organ, lecz sąd administracyjny dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności. To dopiero sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny i ustalić, czy skarga mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Te czynności jednak Sąd administracyjny dokonuje w ramach postępowania zainicjowanego skargą. Inny zakres badania przez Sąd administracyjny ma natomiast postępowanie zainicjowane wnioskiem o wymierzenie grzywny.
Postępowanie w sprawie wymierzenia organowi grzywny jest odrębnym postępowaniem wszczynanym na wniosek skarżącego, w rozumieniu art. 63 P.p.s.a. Zatem wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, niezależnie od tego czy działanie lub zaniechanie tego organu podlega kognicji sądów administracyjnych. Tym samym złożenie skargi stanowi żądanie strony do nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu, czyli przekazania jej do sądu administracyjnego.
Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada jedynie terminowość przekazania skargi. Oznacza to, że w każdym przypadku przekroczenia terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd uprawniony jest do wymierzenia grzywny, której wysokość określa w sposób dyskrecjonalny. Przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a. mają jedynie wpływ na wysokość wymierzonej grzywny.
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni w dniu 13 lipca 2023 r. wniosła do WSA w Warszawie za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej [...] "skargę na bezczynność organu prowadzącego postępowanie", w której wskazała, że "od 9 lipca 2021 r. czekam na rozpoznanie prawidłowo złożonego wniosku dowodowego", który został złożony do sprawy [...]. Termin do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy upływał zatem w dniu 12 sierpnia 2023 r. Prokurator w zakreślonym terminie nie wykonał jednak nałożonego na niego obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. przekazania skargi do sądu administracyjnego. Organ poinformował natomiast Sąd pierwszej instancji, że prowadzone przez Prokuraturę postępowanie o sygn. [...], zostało zakończone w dniu 15 lipca 2021 r. wniesieniem do Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny aktu oskarżenia przeciwko M.H., a akta spawy znajdują się w tym Sądzie. Ostatecznie Prokurator w dniu 1 kwietnia 2025 r. przekazał oryginał skargi z dnia 13 lipca 2023 r., tj. po 21 miesiącach od jej złożenia. Oznacza to, że Prokurator dopuścił się w sprawie uchybienia w przekazaniu skargi. Zasadnie zatem WSA w Warszawie przyjął, że w sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 55 § 1 P.p.s.a., pozwalająca na wymierzenie Prokuratorowi grzywny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wysokość wymierzonej w niniejszej sprawie grzywny jest symboliczna, zatem WSA w Warszawie, określając jej wysokość, wziął pod uwagę przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków wynikających z art. 54 § 2 P.p.s.a.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.