III OZ 360/25

III OZ 360/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Ol 237/25 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-12-30
III OZ 555/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-29
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 237/25 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na czynność Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 5 lutego 2025 r. Nr OŚ-GO.7245.10.55.2025 w przedmiocie wykreślenia spółki z rejestru podmiotów wprowadzających produkty, wprowadzających produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie
Uzasadnienie
[...] Sp. z o. o. (dalej: "Spółka", "skarżący") zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części czynność Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 5 lutego 2025 r. z zakresu uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – na podstawie art. 64 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, dalej: "u.o.") – wykreślenie Spółki z rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 u.o. w zakresie zmiany wpisu Spółki w rejestrze w zakresie dotyczącym przetwarzania odpadów:
a. w "Dziale XI – Podmioty wpisane do rejestru z urzędu lub dokonujące aktualizacji wpisu, o których mowa w art. 51 ust. 1 u.o. – usunięcia decyzji Starosty Ostródzkiego z 11 maja 2013 r., zmienionej kolejno wskazanymi decyzjami, w zakresie przetwarzania odpadów (dalej jako: "Zezwolenie");
b. w sekcji "Decyzje dla miejsca korzystania ze środowiska", rodzaj prowadzonej działalności objętej Zezwoleniem zostaje zmieniony z "przetwarzanie odpadów; wytwarzanie odpadów" na "wytwarzanie odpadów".
W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności argumentując, że czynność nie została poprzedzona żadnym postępowaniem administracyjnym ani decyzją administracyjną, przez co Spółka nie miała możliwości ustosunkowania się do podstaw wykreślenia. Skarżąca wskazała, że prowadzi działalność jako przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, a czynność dotyczy działalności w zakresie przetwarzania odpadów w instalacji na terenie oczyszczalni ścieków w T. Proces przetwarzania odpadów jest integralnym procesem właściwej pracy oczyszczalni; działanie organu może doprowadzić do załamania procesu wytwarzania odpadów, który obejmuje osady pochodzące z oczyszczalni ścieków Spółki. W rezultacie dojdzie do zatrzymania procesu, a tym samym wstrzymania produkcji biogazu wykorzystywanego do produkcji energii na potrzeby obiektu. Dodatkowo brak uzyskania komunalnego osadu ściekowego zgodnie z wymogami art. 96 u.o.o. uniemożliwi jego dalsze zagospodarowanie.
Spółka wyjaśniła, że prowadzony proces przetwarzania odpadów jest elementem zagospodarowania odpadów przez kontrahentów oczyszczalni, poprzez zlecenie przetwarzania odpadów skarżącego. Wyłączenie z dnia na dzień instalacji w zakresie przetwarzania odpadów oraz zaprzestanie wykonywania obowiązujących już umów oznacza przerwanie właściwej gospodarki odpadami, utratę przez Spółkę korzyści wynikających z zawartych umów oraz konieczność zapłaty kar umownych i odszkodowań. Podała, że skutki tych działań mogą wywołać szkodę znacznie przekraczającą 400 000 zł rocznie, wynikającą tylko z utraconych korzyści, na co skarżąca przedstawiła stosowne obliczenia i dokumenty źródłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 237/25 wstrzymał wykonanie zaskarżonej czynności
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że okoliczności podane przez Spółkę wskazują na zachodzące realne niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, związanych m.in. z przerwaniem procesu technologicznego, wiążącego się z koniecznością zaprzestania pracy oczyszczalni oraz koniecznością wypowiedzenia obowiązujących umów na przetwarzanie odpadów – w tym komunalnych osadów ściekowych, co może zagrozić nie tylko samej Spółce, ale również lokalnej społeczności.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Marszałek.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że czynność wykreślenia z rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 u.o., podlega wykonaniu w rozumieniu ww. przepisu i dopuszczalnym jest wstrzymanie wykonania tego typu czynności na podstawie art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., podczas, gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu, dokonana z uwzględnieniem wykładni systemowej, w tym w szczególności z uwzględnieniem przepisów art. 49-65 u.o., prowadzi do wniosku, iż czynność wykreślenia z rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 u.o., nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., a w konsekwencji nie jest dopuszczalnym orzeczenie o jej wstrzymaniu na podstawie powołanego przepisu;
2) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. przepisu art. 64 ust. 3 zdanie pierwsze u.o., poprzez błędne przyjęcie, że czynność wykreślenia podmiotu na podstawie ww. przepisu z rejestru, o którym mowa w art. 49 ust 1 u.o., podlega wykonaniu, a w konsekwencji dopuszczalnym jest wstrzymanie wykonania tego typu czynności na podstawie art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., podczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 64 ust. 3 zdanie pierwsze u.o., dokonana z uwzględnieniem wykładni systemowej, w tym w szczególności z uwzględnieniem przepisów art. 49-65 u.o., prowadzi do wniosku, iż czynność wykreślenia podmiotu z rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 u.o., na podstawie art. 64 ust. 3 zdanie pierwsze u.o. nie podlega wykonaniu, a w konsekwencji nie jest dopuszczalnym wstrzymanie wykonania tej czynności na podstawie art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oddalenie wniosku Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności albo uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na zażalenie Spółka wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie od kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18).
Należy jednak zaznaczyć, że ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
W niniejszej sprawie uzasadniając zastosowanie ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie Sąd I instancji wskazał, że okoliczności podane przez Spółkę wskazują na zachodzące realne niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, związanych m.in. z przerwaniem procesu technologicznego, wiążącego się z koniecznością zaprzestania pracy oczyszczalni oraz koniecznością wypowiedzenia obowiązujących umów na przetwarzanie odpadów – w tym komunalnych osadów ściekowych, co może zagrozić nie tylko samej Spółce, ale również lokalnej społeczności.
Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat cytowanych powyżej przepisów uznał, że jego uzasadnienie jest lakoniczne. Sąd I instancji bez wątpienia powinien dogłębniej przeanalizować sprawę.
Jak to już zostało wyżej wskazane ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
Należy, szczególnie w kontekście niniejszej sprawy, zwrócić uwagę, co umknęło Sądowi I instancji, że ochrona tymczasowa może być udzielona wyłącznie w stosunku do aktu posiadającego przymiot wykonalności, tzn. takiego, którego realizacja w sposób dobrowolny lub przymusowy, doprowadzi do sytuacji, która będzie odpowiadała zawartemu w tym akcie rozstrzygnięciu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zabrakło oceny przez Sąd I instancji wykładni pojęcia aktów nadających się do wykonania w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. i oceny pod tym kątem zaskarżonej czynności materialno – technicznej.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).